सूत उवाच
उत्तरेषु च भो विप्रा द्वीपेषु श्रूयते कथा । एवं तत्र महाभागा ब्रुवतस्तन्निबोधत
घृततोयः समुद्रोऽथ दधिमण्डोदकोऽपरः । सुरोदसागरश्चैव तथान्यो दुग्धसागरः
परस्परेण द्विगुणाः सर्वे द्वीपा द्विजर्षभाः । पर्वताश्च महाप्राज्ञाः समुद्रैः परिवारिताः
गौरस्तु मध्यमे द्वीपे गिरिर्मनःशिलो महान् । पर्वतः पश्चिमे कृष्णो नारायणसखो द्विजाः
तत्र रत्नानि दिव्यानि स्वयं रक्षति केशवः । प्रसन्नश्चाभवत्तत्र प्रजानां व्यदधात्सुखम्
कुशद्वीपे कुशस्तम्बो मध्ये जनपदस्य ह । सम्पूज्यते शाल्मलिश्च द्वीपे शाल्मलिके द्विजाः
क्रौञ्चद्वीपे महाक्रौञ्चो गिरी रत्नचयाकरः । सम्पूज्यते भो विप्रेन्द्राश्चातुर्वर्ण्येन नित्यशः
uttareṣu ca bho viprā dvīpeṣu śrūyate kathā | evaṃ tatra mahābhāgā bruvatastannibodhata
ghṛtatoyaḥ samudro'tha dadhimaṇḍodako'paraḥ | surodasāgaraścaiva tathānyo dugdhasāgaraḥ
paraspareṇa dviguṇāḥ sarve dvīpā dvijarṣabhāḥ | parvatāśca mahāprājñāḥ samudraiḥ parivāritāḥ
gaurastu madhyame dvīpe girirmanaḥśilo mahān | parvataḥ paścime kṛṣṇo nārāyaṇasakho dvijāḥ
tatra ratnāni divyāni svayaṃ rakṣati keśavaḥ | prasannaścābhavattatra prajānāṃ vyadadhātsukham
kuśadvīpe kuśastambo madhye janapadasya ha | sampūjyate śālmaliśca dvīpe śālmalike dvijāḥ
krauñcadvīpe mahākrauñco girī ratnacayākaraḥ | sampūjyate bho viprendrāścāturvarṇyena nityaśaḥ
«О северных материках, о випры, слышится сказание; внемлите же говорящему, о высокоблагие. Океан с водою из топлёного масла, другой — с водою из простокваши, океан хмельного и ещё иной — молочный. Все материки, о быки среди дваждырождённых, один другого вдвое больше; и горы, о премудрые, окружены океанами. На срединном материке — светлая великая гора Манахшила, а на западе — тёмная гора, друг Нараяны, о дваждырождённые. Там дивные самоцветы сам хранит Кешава; умилостивленный, Он устроил там счастье людям. На Кушадвипе посреди страны — куст куши, а на материке Шальмалике чтим шалмали, о дваждырождённые. На Краунчадвипе Махакраунча — гора, рудник груд самоцветов, — постоянно чтима четырьмя сословиями, о владыки випр».
52ba04bb6064 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:39 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Материки перечисляются вместе с их океанами, и океаны эти — не солёная вода: топлёное масло, простокваша, хмельное, молоко. Мир описан как чаша, в которой всё съедобно; чем дальше от нас, тем гуще и питательнее его вещество. И у каждого материка — своё дерево или трава, по которым он назван: куша, шалмали, краунча. Земли различают не по границам и не по правителям, а по тому, что на них растёт и чему там поклоняются. Здесь же сказано, что Кешава Сам хранит дивные самоцветы одного из них: богатство, до которого никто не доберётся, потому что при нём стоит хозяин.