युधिष्ठिर उवाच
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि व्रतानामुत्तमं व्रतम् । सर्वपापहरं विष्णोः फलदं व्रतिना च यत्
अधिमासे च सम्प्राप्ते व्रतं ब्रूहि जनार्दन । कस्य दानस्य किं पुण्यं किं कर्तव्यं नृभिः प्रभो
कथं स्नानं च किं जाप्यं कथं पूजाविधिः स्मृतः । किं भोज्यमुत्तमं चान्नं मासेऽस्मिन्पुरुषोत्तमे
कथयिष्यामि राजेन्द्र भवतः स्नेहकारणात् । पुरुषोत्तममासस्य माहात्म्यं पापनाशनम्
अधिमासे तु सम्प्राप्ते भवेदेकादशी तु या । कमला नाम सा नाम्ना तिथीनामुत्तमा तिथिः
तस्या ब्रतप्रभावेण कमलाभिमुखी भवेत् । ब्राह्मे मुहूतें चोत्थाय संस्मृत्य पुरुषोत्तमम्
स्नात्वा चैव विधानेन नियमं कारयेद्व्रती । गृहे त्वेकगुणं जाप्यं नद्यां तु द्विगुणं स्मृतम्
गवां गोष्ठे सहस्रोर्ध्वमान्यगारे शतान्वितम् । शिवक्षेत्रेषु तीर्थेषु देवतानां च सन्निधौ
लक्षं तुलस्याः सान्निध्ये ह्यनन्तं विष्णुसन्निधौ । अवन्त्यामभवत्कश्चिच्छिवशर्मा द्विजोत्तमः
तस्यात्मजास्तु पञ्चासन्कनिष्ठो दोषवानभूत् । तदा पित्रा परित्यक्तस्त्यक्तः स्वजनबान्धवैः
कुकर्मणः प्रभावेण गतो दूरतरं वनम् । एकदा दैवयोगेन तीर्थराजं समागतः
bhagavañśrotumicchāmi vratānāmuttamaṃ vratam | sarvapāpaharaṃ viṣṇoḥ phaladaṃ vratinā ca yat
adhimāse ca samprāpte vrataṃ brūhi janārdana | kasya dānasya kiṃ puṇyaṃ kiṃ kartavyaṃ nṛbhiḥ prabho
kathaṃ snānaṃ ca kiṃ jāpyaṃ kathaṃ pūjāvidhiḥ smṛtaḥ | kiṃ bhojyamuttamaṃ cānnaṃ māse'sminpuruṣottame
kathayiṣyāmi rājendra bhavataḥ snehakāraṇāt | puruṣottamamāsasya māhātmyaṃ pāpanāśanam
adhimāse tu samprāpte bhavedekādaśī tu yā | kamalā nāma sā nāmnā tithīnāmuttamā tithiḥ
tasyā brataprabhāveṇa kamalābhimukhī bhavet | brāhme muhūteṃ cotthāya saṃsmṛtya puruṣottamam
snātvā caiva vidhānena niyamaṃ kārayedvratī | gṛhe tvekaguṇaṃ jāpyaṃ nadyāṃ tu dviguṇaṃ smṛtam
gavāṃ goṣṭhe sahasrordhvamānyagāre śatānvitam | śivakṣetreṣu tīrtheṣu devatānāṃ ca sannidhau
lakṣaṃ tulasyāḥ sānnidhye hyanantaṃ viṣṇusannidhau | avantyāmabhavatkaścicchivaśarmā dvijottamaḥ
tasyātmajāstu pañcāsankaniṣṭho doṣavānabhūt | tadā pitrā parityaktastyaktaḥ svajanabāndhavaiḥ
kukarmaṇaḥ prabhāveṇa gato dūrataraṃ vanam | ekadā daivayogena tīrtharājaṃ samāgataḥ
«О владыка, желаю услышать наилучший из обетов, уносящий все грехи, дающий обетчику плод Вишну. Скажи об обете, когда наступает добавочный месяц, о Джанардана: какого дара какова заслуга, что должно совершаться людьми, о владыка? Как омовение, что повторять, каков признан устав почитания, какая пища съедобна и наилучшая в этом месяце Пурушоттама?» — «Поведаю, о владыка царей, по причине любви к тебе, величие месяца Пурушоттама, уничтожающее грех. Экадаши, что бывает в наступивший добавочный месяц, зовётся по названию Камала — наилучшая из титхи. Силою её обета Камала обращается к человеку лицом. Встав в брахма-мухурту и памятуя Пурушоттаму, омывшись по уставу, пусть обетчик примет обет. Повторение в доме считается однократным, на реке — вдвое, в коровьем загоне — свыше тысячи, в чужом доме — стократно, в местах Шивы, в святых местах и вблизи божеств; вблизи туласи — стотысячно, а вблизи Вишну — бесконечно. В Аванти был некий Шивашарма, лучший из дваждырождённых. Было у него пятеро сыновей, и младший стал порочен. Тогда, покинутый отцом, оставленный своими и роднёй, силою дурного деяния ушёл он в весьма дальний лес».
aaf89e8a8d3a · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:55 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Добавочный месяц — тот, что выпадает из счёта и потому считался неблагоприятным; здесь он назван Пурушоттамой и объявлен лучшим. Лестница мест для повторения любопытна тем, что в неё вставлен чужой дом: там повторение стократно, а в своём — однократно. Место, где человек чужой и стеснён, оказывается сильнее собственного угла.