Рамаяна
Рождение Рамы и приход Вишвамитры1.17.23-31
71 / 2464
Рамаяна · 1.17.23-31
Деванагари

तस्य चिन्तयमानस्य मन्त्रिमध्ये महात्मनः । अभ्यागच्छन् महातेजो विश्वामित्रो महामुनिः ॥
स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी द्वाराध्यक्षान् उवाच ह । शीघ्रम् आख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनः सुतम् ॥
तच् छ्रुत्वा वचनं तस्य राजवेश्म प्रदुद्रुवुः । संभ्रान्तमनसः सर्वे तेन वाक्येन चोदिताः ॥
ते गत्वा राजभवनं विश्वामित्रम् ऋषिं तदा । प्राप्तम् आवेदयाम् आसुर् नृपायेक्ष्वाकवे तदा ॥
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा सपुरोधाः समाहितः । प्रत्युज्जगाम संहृष्टो ब्रह्माणम् इव वासवः ॥
स दृष्ट्वा ज्वलितं दीप्त्या तापसं संशितव्रतम् । प्रहृष्टवदनो राजा ततो ऽर्घ्यम् उपहारयत् ॥
स राज्ञः प्रतिगृह्यार्घ्यं शास्त्रदृष्ट्तेन कर्मणा । कुशलं चाव्ययं चैव पर्यपृच्छन् नराधिपम् ॥
वसिष्ठं च समागम्य कुशलं मुनिपुंगवः । ऋषींश् च तान् यथा न्यायं महाभागान् उवाच ह ॥
ते सर्वे हृष्टमनसस् तस्य राज्ञो निवेशनम् । विविशुः पूजितास् तत्र निषेदुश् च यथार्थतः ॥

Транслитерация (IAST)

tasya cintayamānasya mantrimadhye mahātmanaḥ | abhyāgacchan mahātejo viśvāmitro mahāmuniḥ ||
sa rājño darśanākāṅkṣī dvārādhyakṣān uvāca ha | śīghram ākhyāta māṃ prāptaṃ kauśikaṃ gādhinaḥ sutam ||
tac chrutvā vacanaṃ tasya rājaveśma pradudruvuḥ | saṃbhrāntamanasaḥ sarve tena vākyena coditāḥ ||
te gatvā rājabhavanaṃ viśvāmitram ṛṣiṃ tadā | prāptam āvedayām āsur nṛpāyekṣvākave tadā ||
teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā sapurodhāḥ samāhitaḥ | pratyujjagāma saṃhṛṣṭo brahmāṇam iva vāsavaḥ ||
sa dṛṣṭvā jvalitaṃ dīptyā tāpasaṃ saṃśitavratam | prahṛṣṭavadano rājā tato 'rghyam upahārayat ||
sa rājñaḥ pratigṛhyārghyaṃ śāstradṛṣṭtena karmaṇā | kuśalaṃ cāvyayaṃ caiva paryapṛcchan narādhipam ||
vasiṣṭhaṃ ca samāgamya kuśalaṃ munipuṃgavaḥ | ṛṣīṃś ca tān yathā nyāyaṃ mahābhāgān uvāca ha ||
te sarve hṛṣṭamanasas tasya rājño niveśanam | viviśuḥ pūjitās tatra niṣeduś ca yathārthataḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तस्यtasyaего; этого
चिन्तयमानस्यcintayamānasyaразмышляющего; пока он обдумывал
मन्त्रिमध्येmantrimadhyeсреди министров; в совете
महात्मनःmahātmanaḥвеликодушного; великой души
अभ्यागच्छत्abhyāgacchatпришёл; прибыл
महातेजाःmahātejāḥвеликого сияния; великой мощи
विश्वामित्रःviśvāmitraḥВишвамитра; мудрец Вишвамитра
महामुनिःmahāmuniḥвеликий муни; великий мудрец
सःsaḥон; Вишвамитра
राज्ञःrājñaḥцаря; Дашаратхи
दर्शनाकाङ्क्षीdarśanākāṅkṣīжелающий увидеть; стремящийся к встрече
द्वाराध्यक्षान्dvārādhyakṣānначальникам ворот; стражам входа
उवाच हuvāca haсказал; произнёс
शीघ्रम्śīghramбыстро; немедленно
आख्यातākhyātaсообщите; возвестите
माम्māmменя; обо мне
प्राप्तम्prāptamприбывшего; пришедшего
कौशिकम्kauśikamКаушику; Вишвамитру
गाधिनः सुतम्gādhinaḥ sutamсына Гадхи; потомка Гадхи
तत्tatто; это
श्रुत्वाśrutvāуслышав; выслушав
वचनम्vacanamслово; речь
तस्यtasyaего; Вишвамитры
राजवेश्मrājaveśmaв царский дворец; к дому царя
प्रदुद्रुवुःpradudruvuḥпобежали; устремились
संभ्रान्तमनसःsaṃbhrāntamanasaḥс взволнованными умами; исполненные тревожного почтения
सर्वेsarveвсе; в полном числе
तेनtenaтем; этим
वाक्येनvākyenaсловом; повелением
चोदिताःcoditāḥпобуждённые; подтолкнутые
तेteони; эти
गत्वाgatvāпридя; отправившись
राजभवनम्rājabhavanamв царский дворец; к царскому дому
विश्वामित्रम्viśvāmitramВишвамитру; мудреца Вишвамитру
ऋषिम्ṛṣimриши; мудреца
तदाtadāтогда; в то время
प्राप्तम्prāptamприбывшего; пришедшего
आवेदयाम् आसुःāvedayām āsuḥсообщили; возвестили
नृपायnṛpāyaцарю; правителю
ऐक्ष्वाकवेaikṣvākaveИкшваку; потомку Икшваку
तदाtadāтогда; в то время
तेषाम्teṣāmих; этих
तत्tatто; это
वचनम्vacanamслово; сообщение
श्रुत्वाśrutvāуслышав; выслушав
सपुरोधाःsapurodhāḥс пурохитой; вместе с жрецом
समाहितःsamāhitaḥсобранный; сосредоточенный
प्रत्युज्जगामpratyujjagāmaвышел навстречу; пошёл встречать
संहृष्टःsaṃhṛṣṭaḥобрадованный; воодушевлённый
ब्रह्माणम् इवbrahmāṇam ivaкак Брахму; словно творца
वासवःvāsavaḥВасава; Индра
सःsaḥон; царь
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; завидев
ज्वलितम्jvalitamпылающего; сияющего
दीप्त्याdīptyāсиянием; блеском
तापसम्tāpasamподвижника; аскета
संशितव्रतम्saṃśitavratamстрогого в обетах; с острыми обетами
प्रहृष्टवदनःprahṛṣṭavadanaḥс радостным лицом; радостноликий
राजाrājāцарь; Дашаратха
ततःtataḥзатем; после этого
अर्घ्यम्arghyamаргхью; почётное подношение
उपहारयत्upahārayatподнёс; предложил
सःsaḥон; Вишвамитра
राज्ञःrājñaḥцаря; от царя
प्रतिगृह्यpratigṛhyaприняв; получив
अर्घ्यम्arghyamаргхью; почётное подношение
शास्त्रदृष्टेनśāstradṛṣṭenaувиденным в шастре; предписанным писанием
कर्मणाkarmaṇāдействием; обрядом
कुशलम् चkuśalam caи благополучие; и здоровье
अव्ययम् च एवavyayam ca evaи неизменное; и устойчивое
पर्यपृच्छत्paryapṛcchatрасспросил; спросил о
नराधिपम्narādhipamвладыку людей; царя
वसिष्ठम् चvasiṣṭham caи Васиштху; также Васиштху
समागम्यsamāgamyaвстретив; сойдясь
कुशलम्kuśalamблагополучие; здоровье
मुनिपुंगवःmunipuṃgavaḥлучший из мудрецов; бык среди муни
ऋषीन् चṛṣīn caи риши; также мудрецов
तान्tānтех; этих
यथान्यायम्yathānyāyamпо должному порядку; как подобает
महाभागान्mahābhāgānвеликославных; наделённых великой долей
उवाच हuvāca haсказал; обратился
तेteони; эти
सर्वेsarveвсе; в полном числе
हृष्टमनसःhṛṣṭamanasaḥс радостными умами; радостные сердцем
तस्यtasyaего; этого
राज्ञःrājñaḥцаря; Дашаратхи
निवेशनम्niveśanamжилище; дворец
विविशुःviviśuḥвошли; вступили
पूजिताःpūjitāḥпочтённые; уваженные
तत्रtatraтам; в том месте
निषेदुः चniṣeduḥ caи сели; и расположились
यथार्थतःyathārthataḥкак подобало; соответственно положению
Литературный перевод

Пока великодушный царь размышлял об этом среди министров, прибыл великий мудрец Вишвамитра, обладающий огромным сиянием. Желая увидеть царя, он сказал стражам ворот: «Немедленно сообщите, что прибыл Каушика, сын Гадхи». Услышав его слово, все стражи с взволнованными умами, побуждённые этим повелением, побежали к царскому дворцу. Придя во дворец, они сообщили царю из рода Икшваку, что прибыл риши Вишвамитра. Услышав их сообщение, царь вместе с пурохитой, собранный и обрадованный, вышел ему навстречу, как Васава выходит навстречу Брахме. Увидев подвижника, пылающего сиянием и строгого в обетах, радостноликий царь поднёс ему аргхью. Вишвамитра принял от царя почётное подношение обрядом, предписанным шастрой, и расспросил владыку людей о неизменном благополучии. Встретив Васиштху, лучший из мудрецов также по порядку обратился с вопросом о благополучии к этим великославным риши. Все они, радостные сердцем и почтённые там, вошли во дворец царя и сели как подобало.

Версия

19cb51edf506 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами