Рамаяна
Кайкейи принимает план Мантхары2.9.40-47
354 / 2464
Рамаяна · 2.9.40-47
Деванагари

इति प्रशस्यमाना सा कैकेयीम् इदम् अब्रवीत् । शयानां शयने शुभ्रे वेद्याम् अग्निशिखाम् इव ॥
गतोदके सेतुबन्धो न कल्याणि विधीयते । उत्तिष्ठ कुरु कल्याणं राजानम् अनुदर्शय ॥
तथा प्रोत्साहिता देवी गत्वा मन्थरया सह । क्रोधागारं विशालाक्षी सौभाग्यमदगर्विता ॥
अनेकशतसाहस्रं मुक्ताहारं वराङ्गना । अवमुच्य वरार्हाणि शुभान्य् आभरणानि च ॥
ततो हेमोपमा तत्र कुब्जा वाक्यं वशं गता । संविश्य भूमौ कैकेयी मन्थराम् इदम् अब्रवीत् ॥
इह वा मां मृतां कुब्जे नृपायावेदयिष्यसि । वनं तु राघवे प्राप्ते भरतः प्राप्स्यति क्षितिम् ॥
अथैतद् उक्त्वा वचनं सुदारुणं; निधाय सर्वाभरणानि भामिनी । असंवृताम् आस्तरणेन मेदिनीं; तदाधिशिश्ये पतितेव किन्नरी ॥
उदीर्णसंरम्भतमोवृतानना; तथावमुक्तोत्तममाल्यभूषणा । नरेन्द्रपत्नी विमना बभूव सा; तमोवृता द्यौर् इव मग्नतारका ॥

Транслитерация (IAST)

iti praśasyamānā sā kaikeyīm idam abravīt | śayānāṃ śayane śubhre vedyām agniśikhām iva ||
gatodake setubandho na kalyāṇi vidhīyate | uttiṣṭha kuru kalyāṇaṃ rājānam anudarśaya ||
tathā protsāhitā devī gatvā mantharayā saha | krodhāgāraṃ viśālākṣī saubhāgyamadagarvitā ||
anekaśatasāhasraṃ muktāhāraṃ varāṅganā | avamucya varārhāṇi śubhāny ābharaṇāni ca ||
tato hemopamā tatra kubjā vākyaṃ vaśaṃ gatā | saṃviśya bhūmau kaikeyī mantharām idam abravīt ||
iha vā māṃ mṛtāṃ kubje nṛpāyāvedayiṣyasi | vanaṃ tu rāghave prāpte bharataḥ prāpsyati kṣitim ||
athaitad uktvā vacanaṃ sudāruṇaṃ; nidhāya sarvābharaṇāni bhāminī | asaṃvṛtām āstaraṇena medinīṃ; tadādhiśiśye patiteva kinnarī ||
udīrṇasaṃrambhatamovṛtānanā; tathāvamuktottamamālyabhūṣaṇā | narendrapatnī vimanā babhūva sā; tamovṛtā dyaur iva magnatārakā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
इतिitiтак; таким образом
प्रशस्यमानाpraśasyamānāвосхваляемая; прославляемая
साона; Мантхара
कैकेयीम्kaikeyīmКайкейи; к Кайкейи
इदम्idamэто; такое
अब्रवीत्abravītсказала; произнесла
शयानाम्śayānāmлежащей; возлежавшей
शयनेśayaneна ложе; на постели
शुभ्रेśubhreчистом; прекрасном
वेद्याम्vedyāmна алтаре; на жертвенной площадке
अग्निशिखाम् इवagniśikhām ivaсловно пламя огня; как язычок огня
गतोदकेgatodakeкогда вода ушла; после ухода воды
सेतुबन्धःsetubandhaḥстроительство плотины; возведение дамбы
naне; ни
कल्याणिkalyāṇiо прекрасная; о благословенная
विधीयतेvidhīyateделается; устраивается
उत्तिष्ठuttiṣṭhaвстань; поднимись
कुरुkuruсделай; соверши
कल्याणम्kalyāṇamблаго; полезное
राजानम्rājānamцарю; царя
अनुदर्शयanudarśayaпокажи; дай увидеть
तथाtathāтак; таким образом
प्रोत्साहिताprotsāhitāпобуждённая; подстрекаемая
देवीdevīцарица; госпожа
गत्वाgatvāпойдя; отправившись
मन्थरयाmantharayāс Мантхарой; Мантхарой
सहsahaвместе; совместно
क्रोधागारम्krodhāgāramв комнату гнева; в покои негодования
विशालाक्षीviśālākṣīширокоокая; прекрасноокая
सौभाग्यमदगर्विताsaubhāgyamadagarvitāгордая опьянением удачи; надменная от своего счастья
अनेकशतसाहस्रम्anekaśatasāhasramстоившее многие сотни тысяч; многостотысячное
मुक्ताहारम्muktāhāramжемчужное ожерелье; нить жемчуга
वराङ्गनाvarāṅganāпрекрасная женщина; лучшая из женщин
अवमुच्यavamucyaсняв; отложив
वरार्हाणिvarārhāṇiдостойные лучшего; превосходные
शुभानिśubhāniпрекрасные; благие
आभरणानिābharaṇāniукрашения; драгоценности
caи; также
ततःtataḥзатем; после этого
हेमोपमाhemopamāподобная золоту; золотистая
तत्रtatraтам; в том месте
कुब्जाkubjāгорбуньей; Мантхарой
वाक्यम्vākyamслову; речи
वशम्vaśamпод власть; в подчинение
गताgatāпопавшая; пошедшая
संविश्यsaṃviśyaулёгшись; расположившись
भूमौbhūmauна земле; на полу
कैकेयीkaikeyīКайкейи; царица Кайкейи
मन्थराम्mantharāmМантхаре; к Мантхаре
इदम्idamэто; такое
अब्रवीत्abravītсказала; произнесла
इहihaздесь; тут
वाили; либо
माम्māmменя; мне
मृताम्mṛtāmмёртвую; умершую
कुब्जेkubjeо горбунья; Мантхара
नृपायnṛpāyaцарю; Дашаратхе
आवेदयिष्यसिāvedayiṣyasiсообщишь; возвестишь
वनम्vanamв лес; к лесу
तुtuже; но
राघवेrāghaveРагхаве; когда Рагхава
प्राप्तेprāpteдостигнет; уйдёт
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
प्राप्स्यतिprāpsyatiполучит; обретёт
क्षितिम्kṣitimземлю; царство
अथathaзатем; после этого
एतत्etatэто; такое
उक्त्वाuktvāсказав; произнеся
वचनम्vacanamслово; речь
सुदारुणम्sudāruṇamочень жестокое; ужасное
निधायnidhāyaположив; сняв
सर्वाभरणानिsarvābharaṇāniвсе украшения; все драгоценности
भामिनीbhāminīсияющая женщина; прекрасная
असंवृताम्asaṃvṛtāmне покрытую; голую
आस्तरणेनāstaraṇenaпокрывалом; подстилкой
मेदिनीम्medinīmземлю; пол
तदाtadāтогда; в то время
अधिशिश्येadhiśiśyeлегла; возлегла
पतिता इवpatitā ivaсловно упавшая; как рухнувшая
किन्नरीkinnarīкиннари; небесная певица
उदीर्णसंरम्भतमोवृताननाudīrṇasaṃrambhatamovṛtānanāс лицом, покрытым тьмой поднятого гнева; омрачённолицая вспыхнувшим возбуждением
तथाtathāтак; также
अवमुक्तोत्तममाल्यभूषणाavamuktottamamālyabhūṣaṇāснявшая лучшие гирлянды и украшения; лишённая превосходных венков и драгоценностей
नरेन्द्रपत्नीnarendrapatnīжена владыки людей; царица
विमनाvimanāомрачённая умом; удручённая
बभूवbabhūvaстала; оказалась
साона; та
तमोवृताtamovṛtāпокрытая тьмой; омрачённая
द्यौः इवdyauḥ ivaсловно небо; как небосвод
मग्नतारकाmagnatārakāс погрузившимися звёздами; с исчезнувшими звёздами
Литературный перевод

Восхваляемая так, Мантхара сказала Кайкейи, лежавшей на чистом ложе и сиявшей как пламя на алтаре: «О прекрасная, плотину не строят, когда вода уже ушла. Встань, сделай полезное и покажи себя царю». Так побуждённая Мантхарой, широкоокая царица, гордая опьянением своей удачи, вместе с ней пошла в комнату гнева. Прекрасная женщина сняла жемчужное ожерелье стоимостью во многие сотни тысяч и превосходные прекрасные украшения. Затем золотистая Кайкейи, попав под власть слов горбуньи, легла там на землю и сказала Мантхаре: «Или здесь ты сообщишь царю, что я умерла, или, когда Рагхава уйдёт в лес, Бхарата получит землю». Сказав эти ужасные слова и сняв все украшения, сияющая женщина легла тогда на непокрытую землю, словно упавшая киннари. С лицом, покрытым тьмой вспыхнувшего гнева, сняв лучшие гирлянды и украшения, жена владыки людей стала омрачённой, словно небо, покрытое тьмой, с исчезнувшими звёздами.

Версия

cbe06a2d0f15 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами