विलपन्तीं तथा दीनां कौसल्यां जननीं ततः । उवाच रामो धर्मात्मा वचनं धर्मसंहितम् ॥
नास्ति शक्तिः पितुर् वाक्यं समतिक्रमितुं मम । प्रसादये त्वां शिरसा गन्तुम् इच्छाम्य् अहं वनम् ॥
ऋषिणा च पितुर् वाक्यं कुर्वता व्रतचारिणा । गौर् हता जानता धर्मं कण्डुनापि विपश्चिता ॥
अस्माकं च कुले पूर्वं सगरस्याज्ञया पितुः । खनद्भिः सागरैर् भूतिम् अवाप्तः सुमहान् वधः ॥
जामदग्न्येन रामेण रेणुका जननी स्वयम् । कृत्ता परशुनारण्ये पितुर् वचनकारिणा ॥
न खल्व् एतन् मयैकेन क्रियते पितृशासनम् । पूर्वैर् अयम् अभिप्रेतो गतो मार्गो ऽनुगम्यते ॥
तद् एतत् तु मया कार्यं क्रियते भुवि नान्यथा । पितुर् हि वचनं कुर्वन् न कश् चिन् नाम हीयते ॥
vilapantīṃ tathā dīnāṃ kausalyāṃ jananīṃ tataḥ | uvāca rāmo dharmātmā vacanaṃ dharmasaṃhitam ||
nāsti śaktiḥ pitur vākyaṃ samatikramituṃ mama | prasādaye tvāṃ śirasā gantum icchāmy ahaṃ vanam ||
ṛṣiṇā ca pitur vākyaṃ kurvatā vratacāriṇā | gaur hatā jānatā dharmaṃ kaṇḍunāpi vipaścitā ||
asmākaṃ ca kule pūrvaṃ sagarasyājñayā pituḥ | khanadbhiḥ sāgarair bhūtim avāptaḥ sumahān vadhaḥ ||
jāmadagnyena rāmeṇa reṇukā jananī svayam | kṛttā paraśunāraṇye pitur vacanakāriṇā ||
na khalv etan mayaikena kriyate pitṛśāsanam | pūrvair ayam abhipreto gato mārgo 'nugamyate ||
tad etat tu mayā kāryaṃ kriyate bhuvi nānyathā | pitur hi vacanaṃ kurvan na kaś cin nāma hīyate ||
Праведный Рама сказал своей несчастной, рыдающей матери слова, полные дхармы: «У меня нет силы переступить слово отца. Склонённой головой я умоляю тебя: я хочу идти в лес. Мудрый риши Канду, знавший дхарму и соблюдавший обет, исполняя слово отца, даже убил корову. В нашем роду сыновья Сагары по приказу отца копали землю и обрели славу через великую гибель. Рама, сын Джамадагни, исполняя слово отца, собственноручно отсёк топором в лесу голову своей матери Ренуке. Не я один исполняю отцовское повеление: это путь, одобренный и пройденный прежними. Поэтому это должно быть сделано мною на земле, и никак иначе. Тот, кто исполняет слово отца, никогда не теряет достоинства».
06b2c3af29eb · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Рама отвечает не эмоцией против эмоции, а памятью традиции. Он показывает, что послушание отцу для него не частное решение, а путь, уже освящённый тяжёлыми примерами прошлого.