Рамаяна
Дашаратха велит дать Раме богатство и войско2.32.9-13
445 / 2464
Рамаяна · 2.32.9-13
Деванагари

एवं ब्रुवति काकुत्स्थे कैकेय्या भयम् आगतम् । मुखं चाप्य् अगमाच् छेषं स्वरश् चापि न्यरुध्यत ॥
सा विषण्णा च संत्रस्ता कैकेयी वाक्यम् अब्रवीत् । राज्यं गतजनं साधो पीतमण्डां सुराम् इव । निरास्वाद्यतमं शून्यं भरतो नाभिपत्स्यते ॥
कैकेय्यां मुक्तलज्जायां वदन्त्याम् अतिदारुणम् । राजा दशरथो वाक्यम् उवाचायतलोचनाम् । वहन्तं किं तुदसि मां नियुज्य धुरि माहिते ॥
कैकेयी द्विगुणं क्रुद्धा राजानम् इदम् अब्रवीत् । तवैव वंशे सगरो ज्येष्ठं पुत्रम् उपारुधत् । असमञ्ज इति ख्यातं तथायं गन्तुम् अर्हति ॥
एवम् उक्तो धिग् इत्य् एव राजा दशरथो ऽब्रवीत् । व्रीडितश् च जनः सर्वः सा च तन् नावबुध्यत ॥

Транслитерация (IAST)

evaṃ bruvati kākutsthe kaikeyyā bhayam āgatam | mukhaṃ cāpy agamāc cheṣaṃ svaraś cāpi nyarudhyata ||
sā viṣaṇṇā ca saṃtrastā kaikeyī vākyam abravīt | rājyaṃ gatajanaṃ sādho pītamaṇḍāṃ surām iva | nirāsvādyatamaṃ śūnyaṃ bharato nābhipatsyate ||
kaikeyyāṃ muktalajjāyāṃ vadantyām atidāruṇam | rājā daśaratho vākyam uvācāyatalocanām | vahantaṃ kiṃ tudasi māṃ niyujya dhuri māhite ||
kaikeyī dviguṇaṃ kruddhā rājānam idam abravīt | tavaiva vaṃśe sagaro jyeṣṭhaṃ putram upārudhat | asamañja iti khyātaṃ tathāyaṃ gantum arhati ||
evam ukto dhig ity eva rājā daśaratho 'bravīt | vrīḍitaś ca janaḥ sarvaḥ sā ca tan nāvabudhyata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवम् ब्रुवतिevam bruvatiкогда так говорил; при таких словах
काकुत्स्थेkākutstheКакутстхе; потомке Какутстхи
कैकेय्याःkaikeyyāḥу Кайкейи; Кайкейи
भयम्bhayamстрах; тревога
आगतम्āgatamпришёл; возник
मुखम् च अपिmukham ca apiи лицо также; даже лицо
अगमात्agamātпришло; стало
शेषम्śeṣamиссохшим; безжизненным
स्वरः च अपिsvaraḥ ca apiи голос также; даже голос
न्यरुध्यतnyarudhyataпресёкся; задержался
साона; та
विषण्णा चviṣaṇṇā caи подавленная; унылая
संत्रस्ताsaṃtrastāиспуганная; встревоженная
कैकेयीkaikeyīКайкейи; царица Кайкейи
वाक्यम् अब्रवीत्vākyam abravītслова сказала; произнесла речь
राज्यम्rājyamцарство; власть
गतजनम्gatajanamлишённое людей; с ушедшим народом
साधोsādhoо добрый; о благородный
पीतमण्डाम्pītamaṇḍāmс выпитой гущей; сняв сливки
सुराम् इवsurām ivaкак хмельной напиток; словно сурā
निरास्वाद्यतमम्nirāsvādyatamamсовсем безвкусное; лишённое наслаждения
शून्यम्śūnyamпустое; опустевшее
भरतःbharataḥБхарата; царевич Бхарата
न अभिपत्स्यतेna abhipatsyateне примет; не пожелает
कैकेय्याम्kaikeyyāmкогда Кайкейи; Кайкейи
मुक्तलज्जायाम्muktalajjāyāmпотерявшая стыд; лишённая стыда
वदन्त्याम्vadantyāmговорила; когда произносила
अतिदारुणम्atidāruṇamчрезмерно жестокое; очень суровое
राजा दशरथःrājā daśarathaḥцарь Дашаратха; Дашаратха
वाक्यम् उवाचvākyam uvācaслова сказал; произнёс речь
आयतलोचनाम्āyatalocanāmширокоокую; с большими глазами
वहन्तम्vahantamвезущего; несущего
किम्kimзачем; почему
तुदसिtudasiколешь; мучишь
माम्māmменя; мне
नियुज्यniyujyaзапрягши; поставив
धुरिdhuriв ярмо; под бремя
माहितेmāhiteв опасном деле; в тяжёлой ноше
कैकेयीkaikeyīКайкейи; царица Кайкейи
द्विगुणम्dviguṇamвдвойне; в два раза
क्रुद्धाkruddhāразгневанная; сердитая
राजानम्rājānamцарю; царя
इदम् अब्रवीत्idam abravītэто сказала; так произнесла
तव एवtava evaименно в твоём; как раз в твоём
वंशेvaṃśeроду; династии
सगरःsagaraḥСагара; царь Сагара
ज्येष्ठम् पुत्रम्jyeṣṭham putramстаршего сына; первенца
उपारुधत्upārudhatизгнал; отстранил
असमञ्जः इतिasamañjaḥ itiкак Асаманджа; по имени Асаманджа
ख्यातम्khyātamизвестного; прославленного
तथा अयम्tathā ayamтак и этот; так же он
गन्तुम् अर्हतिgantum arhatiдолжен уйти; подобает отправиться
एवम् उक्तःevam uktaḥтак сказанный; услышав это
धिक् इति एवdhik iti evaтолько 'стыд'; лишь 'прочь'
राजा दशरथःrājā daśarathaḥцарь Дашаратха; Дашаратха
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
व्रीडितः चvrīḍitaḥ caи пристыжен; испытывая стыд
जनः सर्वःjanaḥ sarvaḥвесь народ; все люди
सा चsā caа она; она же
तत्tatэто; того
न अवबुध्यतna avabudhyataне поняла; не осознала
Литературный перевод

Когда Какутстха говорил так, Кайкейи испугалась: лицо её иссохло, и голос пресёкся. Подавленная и встревоженная, она сказала: «О благородный, Бхарата не примет пустое царство, лишённое людей и наслаждения, словно хмельной напиток, из которого уже выпили лучшую гущу». Когда потерявшая стыд Кайкейи произнесла эти жестокие слова, царь Дашаратха сказал широкоокой: «Зачем ты мучишь меня, уже запрягши в это опасное ярмо?» Кайкейи, разгневавшись вдвойне, ответила царю: «Именно в твоём роду Сагара изгнал старшего сына, известного как Асаманджа. Так и этот должен уйти». Услышав это, царь Дашаратха сказал лишь: «Стыд!» Весь народ был пристыжен, но она этого не поняла.

Версия

28991d27669c · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами