Рамаяна
Проклятие Дашаратхи и его смерть2.58.48-55
563 / 2464
Рамаяна · 2.58.48-55
Деванагари

यदि मां संस्पृशेद् रामः सकृद् अद्यालभेत वा । न तन् मे सदृशं देवि यन् मया राघवे कृतम् ॥
चक्षुषा त्वां न पश्यामि स्मृतिर् मम विलुप्यते । दूता वैवस्वतस्यैते कौसल्ये त्वरयन्ति माम् ॥
अतस् तु किं दुःखतरं यद् अहं जीवितक्षये । न हि पश्यामि धर्मज्ञं रामं सत्यपराक्यमम् ॥
न ते मनुष्या देवास् ते ये चारुशुभकुण्डलम् । मुखं द्रक्ष्यन्ति रामस्य वर्षे पञ्चदशे पुनः ॥
पद्मपत्रेक्षणं सुभ्रु सुदंष्ट्रं चारुनासिकम् । धन्या द्रक्ष्यन्ति रामस्य ताराधिपनिभं मुखम् ॥
सदृशं शारदस्येन्दोः फुल्लस्य कमलस्य च । सुगन्धि मम नाथस्य धन्या द्रक्ष्यन्ति तन्मुखम् ॥
निवृत्तवनवासं तम् अयोध्यां पुनर् आगतम् । द्रक्ष्यन्ति सुखिनो रामं शुक्रं मार्गगतं यथा ॥
अयम् आत्मभवः शोको माम् अनाथम् अचेतनम् । संसादयति वेगेन यथा कूलं नदीरयः ॥

Транслитерация (IAST)

yadi māṃ saṃspṛśed rāmaḥ sakṛd adyālabheta vā | na tan me sadṛśaṃ devi yan mayā rāghave kṛtam ||
cakṣuṣā tvāṃ na paśyāmi smṛtir mama vilupyate | dūtā vaivasvatasyaite kausalye tvarayanti mām ||
atas tu kiṃ duḥkhataraṃ yad ahaṃ jīvitakṣaye | na hi paśyāmi dharmajñaṃ rāmaṃ satyaparākyamam ||
na te manuṣyā devās te ye cāruśubhakuṇḍalam | mukhaṃ drakṣyanti rāmasya varṣe pañcadaśe punaḥ ||
padmapatrekṣaṇaṃ subhru sudaṃṣṭraṃ cārunāsikam | dhanyā drakṣyanti rāmasya tārādhipanibhaṃ mukham ||
sadṛśaṃ śāradasyendoḥ phullasya kamalasya ca | sugandhi mama nāthasya dhanyā drakṣyanti tanmukham ||
nivṛttavanavāsaṃ tam ayodhyāṃ punar āgatam | drakṣyanti sukhino rāmaṃ śukraṃ mārgagataṃ yathā ||
ayam ātmabhavaḥ śoko mām anātham acetanam | saṃsādayati vegena yathā kūlaṃ nadīrayaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
यदिyadiесли; если бы
मांmāṃменя; ко мне
संस्पृशेत्saṃspṛśetкоснулся бы; прикоснулся
रामःrāmaḥРама; царевич Рама
सकृत्sakṛtхоть раз; однажды
अद्यadyaсегодня; сейчас
आलभेत वाālabheta vāили заговорил бы; или обратился
न तत्na tatне то; это не
मे सदृशंme sadṛśaṃдостойно меня; подобает мне
देविdeviо царица; о богиня
यत्yatчто; то, что
मयाmayāмной; от меня
राघवेrāghaveпо отношению к Рагхаве; с Рамой
कृतम्kṛtamсделано; совершено
चक्षुषाcakṣuṣāглазами; зрением
त्वांtvāṃтебя; на тебя
न पश्यामिna paśyāmiне вижу; не различаю
स्मृतिःsmṛtiḥпамять; сознание
ममmamaмоя; у меня
विलुप्यतेvilupyateразрушается; исчезает
दूताःdūtāḥпосланцы; вестники
वैवस्वतस्यvaivasvatasyaВайвасваты; Ямы
एतेeteэти; вот они
कौसल्येkausalyeо Каусалья; Каусалья
त्वरयन्तिtvarayantiторопят; побуждают спешить
माम्māmменя; самого меня
अतः तुataḥ tuи потому; что же может быть
किंkiṃчто; какое
दुःखतरम्duḥkhataramболее мучительное; тяжелее
यत्yatчто; чем то, что
अहम्ahamя; сам я
जीवितक्षयेjīvitakṣayeпри конце жизни; когда жизнь угасает
न हिna hiведь не; поистине не
पश्यामिpaśyāmiвижу; созерцаю
धर्मज्ञंdharmajñaṃзнающего дхарму; праведного
रामंrāmaṃРаму; царевича Раму
सत्यपराक्रमम्satyaparākramamчья доблесть истинна; истинно доблестного
न तेna teне те; не люди
मनुष्याःmanuṣyāḥлюди; смертные
देवाः तेdevāḥ teони боги; те божественны
येyeкоторые; кто
चारुशुभकुण्डलम्cāruśubhakuṇḍalamс прекрасными сияющими серьгами; украшенное красивыми серьгами
मुखंmukhaṃлицо; лик
द्रक्ष्यन्तिdrakṣyantiувидят; будут видеть
रामस्यrāmasyaРамы; царевича Рамы
वर्षे पञ्चदशेvarṣe pañcadaśeна пятнадцатом году; после четырнадцати лет
पुनःpunaḥснова; вновь
पद्मपत्रेक्षणंpadmapatrekṣaṇaṃс глазами как лепестки лотоса; лотосоокое
सुभ्रुsubhruо прекраснобровая; о Каусалья
सुदंष्ट्रंsudaṃṣṭraṃс прекрасными зубами; красивозубое
चारुनासिकम्cārunāsikamс красивым носом; прекрасноносое
धन्याःdhanyāḥсчастливые; благословенные
द्रक्ष्यन्तिdrakṣyantiувидят; будут созерцать
रामस्यrāmasyaРамы; царевича Рамы
ताराधिपनिभंtārādhipanibhaṃподобное владыке звёзд; похожее на луну
मुखम्mukhamлицо; лик
सदृशंsadṛśaṃподобное; схожее
शारदस्य इन्दोःśāradasya indoḥосенней луне; луне осени
फुल्लस्य कमलस्य चphullasya kamalasya caи распустившемуся лотосу; цветущему лотосу
सुगन्धिsugandhiблагоуханное; душистое
मम नाथस्यmama nāthasyaмоего господина; моего защитника
धन्याःdhanyāḥсчастливые; благословенные
द्रक्ष्यन्तिdrakṣyantiувидят; будут созерцать
तत् मुखम्tat mukhamто лицо; этот лик
निवृत्तवनवासंnivṛttavanavāsaṃзавершившего лесное изгнание; вернувшегося из лесного пребывания
तम्tamего; того Раму
अयोध्यांayodhyāṃв Айодхью; к Айодхье
पुनर् आगतम्punar āgatamснова пришедшего; вернувшегося
द्रक्ष्यन्तिdrakṣyantiувидят; будут видеть
सुखिनःsukhinaḥсчастливые; удачливые
रामंrāmaṃРаму; царевича Раму
शुक्रंśukraṃШукру; Венеру
मार्गगतं यथाmārgagataṃ yathāкак идущую по пути; словно звезду на дороге
अयम्ayamэта; вот эта
आत्मभवःātmabhavaḥрожденная внутри; возникшая из меня
शोकःśokaḥскорбь; горе
माम्māmменя; самого меня
अनाथम्anāthamбеззащитного; лишённого опоры
अचेतनम्acetanamлишённого сознания; помрачённого
संसादयतिsaṃsādayatiразрушает; смывает
वेगेनvegenaсилой; напором
यथाyathāкак; словно
कूलंkūlaṃберег; речной край
नदीरयःnadīrayaḥречной поток; стремнина реки
Литературный перевод

«Если бы Рама сегодня хоть раз прикоснулся ко мне или заговорил со мной, всё же то, что я сделал с Рагхавой, не было бы достойно меня, о царица. Я уже не вижу тебя глазами, моя память исчезает. Вот посланцы Вайвасваты, о Каусалья, торопят меня. Что может быть мучительнее того, что при конце жизни я не вижу праведного Раму, истинно доблестного? Те, кто на пятнадцатом году снова увидят лицо Рамы, украшенное прекрасными сияющими серьгами, не люди - они боги. О прекраснобровая, благословенны те, кто увидят лотосоокое лицо Рамы, с прекрасными зубами и красивым носом, подобное луне. Благословенны те, кто увидят благоуханный лик моего господина, подобный осенней луне и распустившемуся лотосу. Счастливые увидят Раму, завершившего лесное изгнание и снова пришедшего в Айодхью, словно Шукру, идущую по своему пути. Эта скорбь, рождённая внутри, с силой разрушает меня, беззащитного и помрачённого, как речной поток подмывает берег».

Версия

7f1fe18ce68b · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами