भरतं प्रत्युवाचेदं कौसल्या भृशदुःखिता । इदं ते राज्यकामस्य राज्यं प्राप्तम् अकण्टकम् । संप्राप्तं बत कैकेय्या शीघ्रं क्रूरेण कर्मणा ॥
प्रस्थाप्य चीरवसनं पुत्रं मे वनवासिनम् । कैकेयी कं गुणं तत्र पश्यति क्रूरदर्शिनी ॥
क्षिप्रं माम् अपि कैकेयी प्रस्थापयितुम् अर्हति । हिरण्यनाभो यत्रास्ते सुतो मे सुमहायशाः ॥
अथ वा स्वयम् एवाहं सुमित्रानुचरा सुखम् । अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य प्रस्थास्ये यत्र राघवः ॥
कामं वा स्वयम् एवाद्य तत्र मां नेतुम् अर्हसि । यत्रासौ पुरुषव्याघ्रस् तप्यते मे तपः सुतः ॥
इदं हि तव विस्तीर्णं धनधान्यसमाचितम् । हस्त्यश्वरथसंपूर्णं राज्यं निर्यातितं तया ॥
bharataṃ pratyuvācedaṃ kausalyā bhṛśaduḥkhitā | idaṃ te rājyakāmasya rājyaṃ prāptam akaṇṭakam | saṃprāptaṃ bata kaikeyyā śīghraṃ krūreṇa karmaṇā ||
prasthāpya cīravasanaṃ putraṃ me vanavāsinam | kaikeyī kaṃ guṇaṃ tatra paśyati krūradarśinī ||
kṣipraṃ mām api kaikeyī prasthāpayitum arhati | hiraṇyanābho yatrāste suto me sumahāyaśāḥ ||
atha vā svayam evāhaṃ sumitrānucarā sukham | agnihotraṃ puraskṛtya prasthāsye yatra rāghavaḥ ||
kāmaṃ vā svayam evādya tatra māṃ netum arhasi | yatrāsau puruṣavyāghras tapyate me tapaḥ sutaḥ ||
idaṃ hi tava vistīrṇaṃ dhanadhānyasamācitam | hastyaśvarathasaṃpūrṇaṃ rājyaṃ niryātitaṃ tayā ||
Сильно страдающая Каушалья сказала Бхарате: «Вот царство для тебя, желавшего власти: оно получено без препятствий. Увы, Кайкейи быстро добыла его жестоким делом. Отправив моего сына, одетого в лыко, жить в лесу, какую выгоду видит в этом жестокая Кайкейи? Пусть она скорее отправит и меня туда, где пребывает мой златосияющий, великославный сын. Или я сама, сопровождаемая Сумитрой, взяв перед собой священный огонь, спокойно отправлюсь туда, где Рагхава. А если хочешь, ты сам сегодня отведи меня туда, где мой сын, тигр среди людей, совершает подвижничество. Ведь это обширное царство, полное богатства, зерна, слонов, коней и колесниц, передано тебе ею».
22c76ccd7ce9 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Каушалья говорит из раненого материнства: для неё царство стало доказательством потери, а не величия. Она ещё считает Бхарату выгодополучателем преступления, и именно это заставляет его очистить свою позицию перед ней.