तां प्रेक्ष्य भरतः क्रुद्धं शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत् । अवध्याः सर्वभूतानां प्रमदाः क्षम्यताम् इति ॥
हन्याम् अहम् इमां पापां कैकेयीं दुष्टचारिणीम् । यदि मां धार्मिको रामो नासूयेन् मातृघातकम् ॥
इमाम् अपि हतां कुब्जां यदि जानाति राघवः । त्वां च मां चैव धर्मात्मा नाभिभाषिष्यते ध्रुवम् ॥
भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नो लक्ष्मणानुजः । न्यवर्तत ततो रोषात् तां मुमोच च मन्थराम् ॥
सा पादमूले कैकेय्या मन्थरा निपपात ह । निःश्वसन्ती सुदुःखार्ता कृपणं विललाप च ॥
tāṃ prekṣya bharataḥ kruddhaṃ śatrughnam idam abravīt | avadhyāḥ sarvabhūtānāṃ pramadāḥ kṣamyatām iti ||
hanyām aham imāṃ pāpāṃ kaikeyīṃ duṣṭacāriṇīm | yadi māṃ dhārmiko rāmo nāsūyen mātṛghātakam ||
imām api hatāṃ kubjāṃ yadi jānāti rāghavaḥ | tvāṃ ca māṃ caiva dharmātmā nābhibhāṣiṣyate dhruvam ||
bharatasya vacaḥ śrutvā śatrughno lakṣmaṇānujaḥ | nyavartata tato roṣāt tāṃ mumoca ca mantharām ||
sā pādamūle kaikeyyā mantharā nipapāta ha | niḥśvasantī suduḥkhārtā kṛpaṇaṃ vilalāpa ca ||
Увидев Кайкейи, Бхарата сказал разгневанному Шатругхне: «Для всех существ женщины не подлежат убийству. Прости её. Я сам убил бы эту грешную, злонравную Кайкейи, если бы праведный Рама не осудил меня как убийцу матери. И если Рагхава узнает, что убита даже эта горбунья, он, праведный душой, наверняка не станет разговаривать ни с тобой, ни со мной». Услышав слова Бхараты, Шатругхна, младший брат Лакшманы, остановился в своём гневе и отпустил Мантхару. Она упала к ногам Кайкейи и, тяжело дыша, крайне страдая, жалобно зарыдала.
5055ac8a3ae4 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Бхарата останавливает месть не потому, что оправдывает Кайкейи или Мантхару, а потому что Рама не принял бы дхарму, нарушенную ради него. Это важный поворот: верность Раме означает подражать его праведности, а не мстить от его имени.