न च कालम् अतीतं ते निवेदयति कालवित् । त्वरमाणो ऽपि सन् प्राज्ञस् तव राजन् वशानुगः ॥
कुलस्य केतुः स्फीतस्य दीर्घबन्धुश् च राघवः । अप्रमेयप्रभावश् च स्वयं चाप्रतिमो गुणैः ॥
तस्य त्वं कुरु वै कार्यं पूर्वं तेन कृतं तव । हरीश्वर हरिश्रेष्ठान् आज्ञापयितुम् अर्हसि ॥
न हि तावद् भवेत् कालो व्यतीतश् चोदनाद् ऋते । चोदितस्य हि कार्यस्य भवेत् कालव्यतिक्रमः ॥
अकर्तुर् अपि कार्यस्य भवान् कर्ता हरीश्वर । किं पुनः प्रतिकर्तुस् ते राज्येन च धनेन च ॥
शक्तिमान् असि विक्रान्तो वानरर्ष्क गणेश्वर । कर्तुं दाशरथेः प्रीतिम् आज्ञायां किं नु सज्जसे ॥
कामं खलु शरैर् शक्तः सुरासुरमहोरगान् । वशे दाशरथिः कर्तुं त्वत्प्रतिज्ञां तु काङ्क्षते ॥
na ca kālam atītaṃ te nivedayati kālavit | tvaramāṇo 'pi san prājñas tava rājan vaśānugaḥ ||
kulasya ketuḥ sphītasya dīrghabandhuś ca rāghavaḥ | aprameyaprabhāvaś ca svayaṃ cāpratimo guṇaiḥ ||
tasya tvaṃ kuru vai kāryaṃ pūrvaṃ tena kṛtaṃ tava | harīśvara hariśreṣṭhān ājñāpayitum arhasi ||
na hi tāvad bhavet kālo vyatītaś codanād ṛte | coditasya hi kāryasya bhavet kālavyatikramaḥ ||
akartur api kāryasya bhavān kartā harīśvara | kiṃ punaḥ pratikartus te rājyena ca dhanena ca ||
śaktimān asi vikrānto vānararṣka gaṇeśvara | kartuṃ dāśaratheḥ prītim ājñāyāṃ kiṃ nu sajjase ||
kāmaṃ khalu śarair śaktaḥ surāsuramahoragān | vaśe dāśarathiḥ kartuṃ tvatpratijñāṃ tu kāṅkṣate ||
«Мудрый Рагхава, знаток времени, хотя и спешит, не указывает тебе на просрочку, о царь, потому что следует твоей власти. Рагхава — знамя процветающего рода, давний союзник, обладатель неизмеримого могущества и сам несравненный качествами. Исполни же его дело: прежде он сделал твоё. О владыка обезьян, тебе следует повелеть лучшим из обезьян. Без побуждения срок мог бы ещё не считаться упущенным; но если дело уже было поручено, тогда промедление становится нарушением срока. Ты способен исполнить даже дело, которое не был обязан делать, о владыка обезьян; что же говорить о твоём ответном долге, когда царство и богатство получены благодаря ему? Ты силён и доблестен, владыка сонмов обезьян и медведей. Почему же ты медлишь с приказом, который принесёт радость сыну Дашаратхи? Конечно, Дашаратха способен стрелами подчинить богов, асуров и великих змеев, но он ждёт твоего обещания».
15f5d6bbbade · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Здесь Хануман раскрывает тонкую сторону долга: Рама молчит не от слабости, а из уважения к свободе Сугривы. Тем сильнее обязанность Сугривы — ответить добровольно, как друг и как правитель.