Рамаяна
Сампати вспоминает риши Нишакару4.59.8-17
1322 / 2464
Рамаяна · 4.59.8-17
Деванагари

आसीच् चात्राश्रमं पुण्यं सुरैर् अपि सुपूजितम् । ऋषिर् निशाकरो नाम यस्मिन्न् उग्रतपाभवत् ॥
अष्टौ वर्षसहस्राणि तेनास्मिन्न् ऋषिणा विना । वसतो मम धर्मज्ञाः स्वर्गते तु निशाकरे ॥
अवतीर्य च विन्ध्याग्रात् कृच्छ्रेण विषमाच् छनैः । तीक्ष्णदर्भां वसुमतीं दुःखेन पुनर् आगतः ॥
तम् ऋषिं द्रष्टु कामो ऽस्मि दुःखेनाभ्यागतो भृशम् । जटायुषा मया चैव बहुशो ऽभिगतो हि सः ॥
तस्याश्रमपदाभ्याशे ववुर् वाताः सुगन्धिनः । वृक्षो नापुष्पितः कश् चिद् अफलो वा न दृश्यते ॥
उपेत्य चाश्रमं पुण्यं वृक्षमूलम् उपाश्रितः । द्रष्टुकामः प्रतीक्षे च भगवन्तं निशाकरम् ॥
अथापश्यम् अदूरस्थम् ऋषिं ज्वलिततेजसं । कृताभिषेकं दुर्धर्षम् उपावृत्तम् उदङ्मुखम् ॥
तम् ऋक्षाः सृमरा व्याघ्राः सिंहा नागाः सरीसृपाः । परिवार्योपगच्छन्ति दातारं प्राणिनो यथा ॥
ततः प्राप्तम् ऋषिं ज्ञात्वा तानि सत्त्वानि वै ययुः । प्रविष्टे राजनि यथा सर्वं सामात्यकं बलम् ॥
ऋषिस् तु दृष्ट्वा मां तुष्टः प्रविष्टश् चाश्रमं पुनः । मुहूर्तमात्रान् निष्क्रम्य ततः कार्यम् अपृच्छत ॥

Транслитерация (IAST)

āsīc cātrāśramaṃ puṇyaṃ surair api supūjitam | ṛṣir niśākaro nāma yasminn ugratapābhavat ||
aṣṭau varṣasahasrāṇi tenāsminn ṛṣiṇā vinā | vasato mama dharmajñāḥ svargate tu niśākare ||
avatīrya ca vindhyāgrāt kṛcchreṇa viṣamāc chanaiḥ | tīkṣṇadarbhāṃ vasumatīṃ duḥkhena punar āgataḥ ||
tam ṛṣiṃ draṣṭu kāmo 'smi duḥkhenābhyāgato bhṛśam | jaṭāyuṣā mayā caiva bahuśo 'bhigato hi saḥ ||
tasyāśramapadābhyāśe vavur vātāḥ sugandhinaḥ | vṛkṣo nāpuṣpitaḥ kaś cid aphalo vā na dṛśyate ||
upetya cāśramaṃ puṇyaṃ vṛkṣamūlam upāśritaḥ | draṣṭukāmaḥ pratīkṣe ca bhagavantaṃ niśākaram ||
athāpaśyam adūrastham ṛṣiṃ jvalitatejasaṃ | kṛtābhiṣekaṃ durdharṣam upāvṛttam udaṅmukham ||
tam ṛkṣāḥ sṛmarā vyāghrāḥ siṃhā nāgāḥ sarīsṛpāḥ | parivāryopagacchanti dātāraṃ prāṇino yathā ||
tataḥ prāptam ṛṣiṃ jñātvā tāni sattvāni vai yayuḥ | praviṣṭe rājani yathā sarvaṃ sāmātyakaṃ balam ||
ṛṣis tu dṛṣṭvā māṃ tuṣṭaḥ praviṣṭaś cāśramaṃ punaḥ | muhūrtamātrān niṣkramya tataḥ kāryam apṛcchata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
आसीच् चात्राश्रमं पुण्यंāsīc cātrāśramaṃ puṇyaṃбыл и здесь ашрам святой
सुरैर् अपि सुपूजितम्surair api supūjitamбогами даже хорошо почитаемый
ऋषिर् निशाकरो नामṛṣir niśākaro nāmaриши Нишакара по имени
यस्मिन्न् उग्रतपाभवत्yasminn ugratapābhavatв котором суровоподвижный был
अष्टौ वर्षसहस्राणिaṣṭau varṣasahasrāṇiвосемь тысяч лет
तेनास्मिन्न् ऋषिणा विनाtenāsminn ṛṣiṇā vināбез того риши здесь
वसतो मम धर्मज्ञाःvasato mama dharmajñāḥживущего меня, знатоки дхармы
स्वर्गते तु निशाकरेsvargate tu niśākareкогда Нишакара на небо ушёл
अवतीर्य च विन्ध्याग्रात्avatīrya ca vindhyāgrātспустившись и с вершины Виндхьи
कृच्छ्रेण विषमाच् छनैःkṛcchreṇa viṣamāc chanaiḥс трудом с неровной, медленно
तीक्ष्णदर्भां वसुमतींtīkṣṇadarbhāṃ vasumatīṃострой дарбхой покрытую землю
दुःखेन पुनर् आगतःduḥkhena punar āgataḥс болью снова пришёл
तम् ऋषिं द्रष्टु कामो ऽस्मिtam ṛṣiṃ draṣṭu kāmo 'smiтого риши увидеть желая я
दुःखेनाभ्यागतो भृशम्duḥkhenābhyāgato bhṛśamс болью пришёл сильно
जटायुषा मया चैवjaṭāyuṣā mayā caivaДжатаю и мной именно
बहुशो ऽभिगतो हि सःbahuśo 'bhigato hi saḥмного раз посещён ведь он
तस्याश्रमपदाभ्याशेtasyāśramapadābhyāśeвозле места его ашрама
ववुर् वाताः सुगन्धिनःvavur vātāḥ sugandhinaḥдули ветры благоуханные
वृक्षो नापुष्पितः कश् चिद्vṛkṣo nāpuṣpitaḥ kaś cidдерева нецветущего никакого
अफलो वा न दृश्यतेaphalo vā na dṛśyateили бесплодного не видно
उपेत्य चाश्रमं पुण्यंupetya cāśramaṃ puṇyaṃподойдя и к ашраму святому
वृक्षमूलम् उपाश्रितःvṛkṣamūlam upāśritaḥк корню дерева прибег
द्रष्टुकामः प्रतीक्षे चdraṣṭukāmaḥ pratīkṣe caжелая увидеть, ждал и
भगवन्तं निशाकरम्bhagavantaṃ niśākaramблагословенного Нишакару
अथापश्यम् अदूरस्थम्athāpaśyam adūrasthamзатем увидел неподалёку
ऋषिं ज्वलिततेजसंṛṣiṃ jvalitatejasaṃриши пылающего сияния
कृताभिषेकं दुर्धर्षम्kṛtābhiṣekaṃ durdharṣamсовершившего омовение, неприступного
उपावृत्तम् उदङ्मुखम्upāvṛttam udaṅmukhamвозвращающегося, лицом к северу
तम् ऋक्षाः सृमरा व्याघ्राःtam ṛkṣāḥ sṛmarā vyāghrāḥего медведи, сримары, тигры
सिंहा नागाः सरीसृपाःsiṃhā nāgāḥ sarīsṛpāḥльвы, слоны, пресмыкающиеся
परिवार्योपगच्छन्तिparivāryopagacchantiокружив, приближались
दातारं प्राणिनो यथाdātāraṃ prāṇino yathāкак существа к дающему
ततः प्राप्तम् ऋषिं ज्ञात्वाtataḥ prāptam ṛṣiṃ jñātvāзатем риши достигшим узнав
तानि सत्त्वानि वै ययुःtāni sattvāni vai yayuḥте существа же ушли
प्रविष्टे राजनि यथाpraviṣṭe rājani yathāкогда царь вошёл как
सर्वं सामात्यकं बलम्sarvaṃ sāmātyakaṃ balamвсё войско с министрами
ऋषिस् तु दृष्ट्वा मां तुष्टःṛṣis tu dṛṣṭvā māṃ tuṣṭaḥриши же увидев меня довольный
प्रविष्टश् चाश्रमं पुनःpraviṣṭaś cāśramaṃ punaḥвошёл и в ашрам снова
मुहूर्तमात्रान् निष्क्रम्यmuhūrtamātrān niṣkramyaчерез мгновение выйдя
ततः कार्यम् अपृच्छतtataḥ kāryam apṛcchataзатем о деле спросил
Литературный перевод

«Здесь был святой ашрам, почитаемый даже богами. В нём пребывал риши по имени Нишакара, суровый в подвиге. О знатоки дхармы, после того как Нишакара ушёл на небо, я жил здесь без этого риши восемь тысяч лет. Но тогда, медленно и с трудом спустившись с неровной вершины Виндхьи, я с болью снова пришёл на землю, покрытую острой дарбхой. Я сильно страдая пришёл, желая увидеть того риши, ведь он много раз принимал Джатаю и меня. Возле его ашрама дули благоуханные ветры, и не было видно ни одного дерева без цветов или плодов. Подойдя к святому ашраму, я укрылся у корня дерева и стал ждать благословенного Нишакару, желая увидеть его. Затем неподалёку я увидел риши пылающего сияния: он совершил омовение, был неприступен и возвращался, обратив лицо к северу. Медведи, сримары, тигры, львы, слоны и пресмыкающиеся окружали его и приближались, как живые существа к подателю. Затем, поняв, что риши пришёл, эти существа ушли, словно всё войско с министрами, когда царь входит внутрь. Риши, увидев меня, был доволен, снова вошёл в ашрам, а через мгновение вышел и спросил о моём деле».

Версия

3b25b309ef5b · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами