Рамаяна
Кумбхакарна упрекает и затем успокаивает Равану6.51.21-28
1792 / 2464
Рамаяна · 6.51.21-28
Деванагари

तत् तु श्रुत्वा दशग्रीवः कुम्भकर्णस्य भाषितम् । भ्रुकुटिं चैव संचक्रे क्रुद्धश् चैनम् उवाच ह ॥
मान्यो गुरुर् इवाचार्यः किं मां त्वम् अनुशासति । किम् एवं वाक्श्रमं कृत्वा काले युक्तं विधीयताम् ॥
विभ्रमाच् चित्तमोहाद् वा बलवीर्याश्रयेण वा । नाभिपन्नम् इदानीं यद् व्यर्थास् तस्य पुनः कृथाः ॥
अस्मिन् काले तु यद् युक्तं तद् इदानीं विधीयताम् । ममापनयजं दोषं विक्रमेण समीकुरु ॥
यदि खल्व् अस्ति मे स्नेहो भ्रातृत्वं वावगच्छसि । यदि वा कार्यम् एतत् ते हृदि कार्यतमं मतम् ॥
स सुहृद्यो विपन्नार्थं दीनम् अभ्यवपद्यते । स बन्धुर् यो ऽपनीतेषु साहाय्यायोपकल्पते ॥
तम् अथैवं ब्रुवाणं तु वचनं धीरदारुणम् । रुष्टो ऽयम् इति विज्ञाय शनैः श्लक्ष्णम् उवाच ह ॥
अतीव हि समालक्ष्य भ्रातरं क्षुभितेन्द्रियम् । कुम्भकर्णः शनैर् वाक्यं बभाषे परिसान्त्वयन् ॥

Транслитерация (IAST)

tat tu śrutvā daśagrīvaḥ kumbhakarṇasya bhāṣitam | bhrukuṭiṃ caiva saṃcakre kruddhaś cainam uvāca ha ||
mānyo gurur ivācāryaḥ kiṃ māṃ tvam anuśāsati | kim evaṃ vākśramaṃ kṛtvā kāle yuktaṃ vidhīyatām ||
vibhramāc cittamohād vā balavīryāśrayeṇa vā | nābhipannam idānīṃ yad vyarthās tasya punaḥ kṛthāḥ ||
asmin kāle tu yad yuktaṃ tad idānīṃ vidhīyatām | mamāpanayajaṃ doṣaṃ vikrameṇa samīkuru ||
yadi khalv asti me sneho bhrātṛtvaṃ vāvagacchasi | yadi vā kāryam etat te hṛdi kāryatamaṃ matam ||
sa suhṛdyo vipannārthaṃ dīnam abhyavapadyate | sa bandhur yo 'panīteṣu sāhāyyāyopakalpate ||
tam athaivaṃ bruvāṇaṃ tu vacanaṃ dhīradāruṇam | ruṣṭo 'yam iti vijñāya śanaiḥ ślakṣṇam uvāca ha ||
atīva hi samālakṣya bhrātaraṃ kṣubhitendriyam | kumbhakarṇaḥ śanair vākyaṃ babhāṣe parisāntvayan ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
तत् तु श्रुत्वा दशग्रीवःtat tu śrutvā daśagrīvaḥто же услышав, Десятишеий
कुम्भकर्णस्य भाषितम्kumbhakarṇasya bhāṣitamсказанное Кумбхакарной
भ्रुकुटिम् च एव संचक्रेbhrukuṭim ca eva saṃcakreи брови нахмурил
क्रुद्धः च एनम् उवाच हkruddhaḥ ca enam uvāca haи разгневанный ему сказал
मान्यः गुरुः इव आचार्यःmānyaḥ guruḥ iva ācāryaḥпочтенный как старший наставник
किम् माम् त्वम् अनुशासतिkim mām tvam anuśāsatiпочему меня ты наставляешь
किम् एवम् वाक्श्रमम् कृत्वाkim evam vākśramam kṛtvāзачем так труд речи сделав
काले युक्तम् विधीयताम्kāle yuktam vidhīyatāmв нужный час подходящее пусть делается
विभ्रमात् चित्तमोहात् वाvibhramāt cittamohāt vāиз ошибки или помрачения ума
बलवीर्याश्रयेण वाbalavīryāśrayeṇa vāили из опоры на силу и доблесть
न अभिपन्नम् इदानीम् यत्na abhipannam idānīm yatчто теперь не достигнуто
व्यर्थाः तस्य पुनः कृथाःvyarthāḥ tasya punaḥ kṛthāḥнапрасны об этом снова разговоры
अस्मिन् काले तु यत् युक्तम्asmin kāle tu yat yuktamв это время же что подходит
तत् इदानीम् विधीयताम्tat idānīm vidhīyatāmто теперь пусть делается
मम अपनयजम् दोषम्mama apanayajam doṣamмой недостаток, рождённый ошибкой
विक्रमेण समीकुरुvikrameṇa samīkuruподвигом исправь
यदि खलु अस्ति मे स्नेहःyadi khalu asti me snehaḥесли ведь есть ко мне любовь
भ्रातृत्वम् वा अवगच्छसिbhrātṛtvam vā avagacchasiили братство ты понимаешь
यदि वा कार्यम् एतत् तेyadi vā kāryam etat teили если это дело тобой
हृदि कार्यतमम् मतम्hṛdi kāryatamam matamв сердце самым нужным считается
सः सुहृत् यः विपन्नार्थम्saḥ suhṛt yaḥ vipannārthamтот друг, кто попавшего в беду
दीनम् अभ्यवपद्यतेdīnam abhyavapadyateнесчастного поддерживает
सः बन्धुः यः अपनीतेषुsaḥ bandhuḥ yaḥ apanīteṣuтот родственник, кто в ошибках
साहाय्याय उपकल्पतेsāhāyyāya upakalpateстановится пригодным для помощи
तम् अथ एवम् ब्रुवाणम् तुtam atha evam bruvāṇam tuему же так говорящему
वचनम् धीरदारुणम्vacanam dhīradāruṇamслово твёрдое и суровое
रुष्टः अयम् इति विज्ञायruṣṭaḥ ayam iti vijñāyaпоняв: он разгневан
शनैः श्लक्ष्णम् उवाच हśanaiḥ ślakṣṇam uvāca haмедленно мягко сказал
अतीव हि समालक्ष्यatīva hi samālakṣyaведь ясно увидев
भ्रातरम् क्षुभितेन्द्रियम्bhrātaram kṣubhitendriyamбрата с взволнованными чувствами
कुम्भकर्णः शनैः वाक्यम्kumbhakarṇaḥ śanaiḥ vākyamКумбхакарна медленно слово
बभाषे परिसान्त्वयन्babhāṣe parisāntvayanсказал, успокаивая
Литературный перевод

Услышав слова Кумбхакарны, Десятишеий нахмурил брови и, разгневавшись, сказал: «Почему ты наставляешь меня, словно почтенный старший учитель? Зачем тратить столько слов? В нужный час пусть будет сделано то, что подходит. Было ли это от ошибки, от помрачения ума или от опоры на силу и доблесть — теперь бесполезно снова говорить о том, чего уже не вернуть. Сейчас нужно сделать то, что соответствует этому времени. Исправь подвигом мой недостаток, рождённый ошибкой. Если у тебя действительно есть любовь ко мне, если ты понимаешь братство или считаешь это дело самым важным в сердце, помоги. Друг — тот, кто поддерживает несчастного, когда его дело погибло; родственник — тот, кто готов помочь, когда человек оступился». Когда Равана произнёс эти твёрдые и суровые слова, Кумбхакарна понял, что брат разгневан. Видя, что чувства Раваны сильно взволнованы, он стал говорить медленно и мягко, успокаивая его.

Версия

a913148df39f · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами