Рамаяна
Хануман приносит гору целебных трав6.61.10-23
1834 / 2464
Рамаяна · 6.61.10-23
Деванагари

सुग्रीवम् अङ्गदं नीलं शरभं गन्धमादनम् । जाम्बवन्तं सुषेणं च वेगदर्शनम् आहुकम् ॥
मैन्दं नलं ज्योतिमुखं द्विविदं पनसं तथा । विभीषणो हनूमांश् च ददृशाते हतान् रणे ॥
सप्तषष्टिर् हताः कोट्यो वानराणां तरस्विनाम् । अह्नः पञ्चमशेषेण वल्लभेन स्वयम्भुवः ॥
सागरौघनिभं भीमं दृष्ट्वा बाणार्दितं बलम् । मार्गते जाम्बवन्तं स्म हनूमान् सविभीषणः ॥
स्वभावजरया युक्तं वृद्धं शरशतैश् चितम् । प्रजापतिसुतं वीरं शाम्यन्तम् इव पावकम् ॥
दृष्ट्वा तम् उपसंगम्य पौलस्त्यो वाक्यम् अब्रवीत् । कच्चिद् आर्यशरैस् तीर्ष्णैर् न प्राणा ध्वंसितास् तव ॥
विभीषणवचः श्रुत्वा जाम्बवान् ऋक्षपुंगवः । कृच्छ्राद् अभ्युद्गिरन् वाक्यम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥
नैरृतेन्द्रमहावीर्यस्वरेण त्वाभिलक्षये । पीड्यमानः शितैर् बाणैर् न त्वां पश्यामि चक्षुषा ॥
अञ्जना सुप्रजा येन मातरिश्वा च नैरृत । हनूमान् वानरश्रेष्ठः प्राणान् धारयते क्व चित् ॥
श्रुत्वा जाम्बवतो वाक्यम् उवाचेदं विभीषणः । आर्यपुत्राव् अतिक्रम्य कस्मात् पृच्छसि मारुतिम् ॥
नैव राजनि सुग्रीवे नाङ्गदे नापि राघवे । आर्य संदर्शितः स्नेहो यथा वायुसुते परः ॥
विभीषणवचः श्रुत्वा जाम्बवान् वाक्यम् अब्रवीत् । शृणु नैरृतशार्दूल यस्मात् पृच्छामि मारुतिम् ॥
तस्मिञ् जीवति वीरे तु हतम् अप्य् अहतं बलम् । हनूमत्य् उज्झितप्राणे जीवन्तो ऽपि वयं हताः ॥
ध्रियते मारुतिस् तात मारुतप्रतिमो यदि । वैश्वानरसमो वीर्ये जीविताशा ततो भवेत् ॥

Транслитерация (IAST)

sugrīvam aṅgadaṃ nīlaṃ śarabhaṃ gandhamādanam | jāmbavantaṃ suṣeṇaṃ ca vegadarśanam āhukam ||
maindaṃ nalaṃ jyotimukhaṃ dvividaṃ panasaṃ tathā | vibhīṣaṇo hanūmāṃś ca dadṛśāte hatān raṇe ||
saptaṣaṣṭir hatāḥ koṭyo vānarāṇāṃ tarasvinām | ahnaḥ pañcamaśeṣeṇa vallabhena svayambhuvaḥ ||
sāgaraughanibhaṃ bhīmaṃ dṛṣṭvā bāṇārditaṃ balam | mārgate jāmbavantaṃ sma hanūmān savibhīṣaṇaḥ ||
svabhāvajarayā yuktaṃ vṛddhaṃ śaraśataiś citam | prajāpatisutaṃ vīraṃ śāmyantam iva pāvakam ||
dṛṣṭvā tam upasaṃgamya paulastyo vākyam abravīt | kaccid āryaśarais tīrṣṇair na prāṇā dhvaṃsitās tava ||
vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā jāmbavān ṛkṣapuṃgavaḥ | kṛcchrād abhyudgiran vākyam idaṃ vacanam abravīt ||
nairṛtendramahāvīryasvareṇa tvābhilakṣaye | pīḍyamānaḥ śitair bāṇair na tvāṃ paśyāmi cakṣuṣā ||
añjanā suprajā yena mātariśvā ca nairṛta | hanūmān vānaraśreṣṭhaḥ prāṇān dhārayate kva cit ||
śrutvā jāmbavato vākyam uvācedaṃ vibhīṣaṇaḥ | āryaputrāv atikramya kasmāt pṛcchasi mārutim ||
naiva rājani sugrīve nāṅgade nāpi rāghave | ārya saṃdarśitaḥ sneho yathā vāyusute paraḥ ||
vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā jāmbavān vākyam abravīt | śṛṇu nairṛtaśārdūla yasmāt pṛcchāmi mārutim ||
tasmiñ jīvati vīre tu hatam apy ahataṃ balam | hanūmaty ujjhitaprāṇe jīvanto 'pi vayaṃ hatāḥ ||
dhriyate mārutis tāta mārutapratimo yadi | vaiśvānarasamo vīrye jīvitāśā tato bhavet ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सुग्रीवम् अङ्गदम् नीलम्sugrīvam aṅgadam nīlamСугриву, Ангаду, Нилу
शरभम् गन्धमादनम्śarabham gandhamādanamШарабху, Гандхамадану
जाम्बवन्तम् सुषेणम् चjāmbavantam suṣeṇam caДжамбавана и Сушену
वेगदर्शनम् आहुकम्vegadarśanam āhukamВегадаршина, Ахуку
मैन्दम् नलम् ज्योतिमुखम्maindam nalam jyotimukhamМаинду, Налу, Джйотимукху
द्विविदम् पनसम् तथाdvividam panasam tathāДвивиду, Панасу также
विभीषणः हनूमान् चvibhīṣaṇaḥ hanūmān caВибхишана и Хануман
ददृशाते हतान् रणेdadṛśāte hatān raṇeувидели поражёнными в бою
सप्तषष्टिः हताः कोट्यःsaptaṣaṣṭiḥ hatāḥ koṭyaḥшестьдесят семь коти убиты
वानराणाम् तरस्विनाम्vānarāṇām tarasvināmстремительных ванаров
अह्नः पञ्चमशेषेणahnaḥ pañcamaśeṣeṇaза остаток пятой части дня
वल्लभेन स्वयम्भुवःvallabhena svayambhuvaḥлюбимцем Самосущего
सागरौघनिभम् भीमम्sāgaraughanibham bhīmamподобную морскому потоку, страшную
दृष्ट्वा बाणार्दितम् बलम्dṛṣṭvā bāṇārditam balamувидев стрелами мучимую силу
मार्गते जाम्बवन्तम् स्मmārgate jāmbavantam smaискали Джамбавана
हनूमान् सविभीषणःhanūmān savibhīṣaṇaḥХануман с Вибхишаной
स्वभावजरया युक्तम्svabhāvajarayā yuktamестественной старостью наделённого
वृद्धम् शरशतैः चितम्vṛddham śaraśataiḥ citamстарого, сотнями стрел покрытого
प्रजापतिसुतम् वीरम्prajāpatisutam vīramсына Праджапати, героя
शाम्यन्तम् इव पावकम्śāmyantam iva pāvakamкак угасающий огонь
दृष्ट्वा तम् उपसंगम्यdṛṣṭvā tam upasaṃgamyaувидев его, подойдя
पौलस्त्यः वाक्यम् अब्रवीत्paulastyaḥ vākyam abravītпауластья слово сказал
कच्चित् आर्यkaccit āryaверно ли, почтенный
शरैः तीक्ष्णैःśaraiḥ tīkṣṇaiḥострыми стрелами
न प्राणाः ध्वंसिताः तवna prāṇāḥ dhvaṃsitāḥ tavaне разрушены твои жизни
विभीषणवचः श्रुत्वाvibhīṣaṇavacaḥ śrutvāслово Вибхишаны услышав
जाम्बवान् ऋक्षपुंगवःjāmbavān ṛkṣapuṃgavaḥДжамбаван, бык медведей
कृच्छ्रात् अभ्युद्गिरन् वाक्यम्kṛcchrāt abhyudgiran vākyamс трудом произнося слово
इदम् वचनम् अब्रवीत्idam vacanam abravītэто слово сказал
नैरृतेन्द्र महावीर्यnairṛtendra mahāvīryaо царь найрритов, великодоблестный
स्वरेण त्वा अभिलक्षयेsvareṇa tvā abhilakṣayeпо голосу тебя узнаю
पीड्यमानः शितैः बाणैःpīḍyamānaḥ śitaiḥ bāṇaiḥмучимый острыми стрелами
न त्वाम् पश्यामि चक्षुषाna tvām paśyāmi cakṣuṣāне вижу тебя глазами
अञ्जना सुप्रजा येनañjanā suprajā yenaАнджана хорошего сына которым
मातरिश्वा च नैरृतmātariśvā ca nairṛtaи Матаришван, о найррита
हनूमान् वानरश्रेष्ठःhanūmān vānaraśreṣṭhaḥХануман, лучший ванар
प्राणान् धारयते क्व चित्prāṇān dhārayate kva citжизнь удерживает ли где-нибудь
श्रुत्वा जाम्बवतः वाक्यम्śrutvā jāmbavataḥ vākyamслово Джамбавана услышав
उवाच इदम् विभीषणःuvāca idam vibhīṣaṇaḥсказал это Вибхишана
आर्यपुत्रौ अतिक्रम्यāryaputrau atikramyaминуя двух благородных царевичей
कस्मात् पृच्छसि मारुतिम्kasmāt pṛcchasi mārutimпочему спрашиваешь о сыне Марута
न एव राजनि सुग्रीवेna eva rājani sugrīveни о царе Сугриве
न अङ्गदे न अपि राघवेna aṅgade na api rāghaveни об Ангаде, ни даже о Рагхаве
आर्य संदर्शितः स्नेहःārya saṃdarśitaḥ snehaḥпочтенный, показана любовь
यथा वायुसुते परःyathā vāyusute paraḥкак к сыну Ваю особая
विभीषणवचः श्रुत्वाvibhīṣaṇavacaḥ śrutvāслово Вибхишаны услышав
जाम्बवान् वाक्यम् अब्रवीत्jāmbavān vākyam abravītДжамбаван слово сказал
शृणु नैरृतशार्दूलśṛṇu nairṛtaśārdūlaслушай, тигр найрритов
यस्मात् पृच्छामि मारुतिम्yasmāt pṛcchāmi mārutimпочему спрашиваю о сыне Марута
तस्मिन् जीवति वीरे तुtasmin jīvati vīre tuкогда тот герой жив
हतम् अपि अहतम् बलम्hatam api ahatam balamдаже убитое войско не убито
हनूमति उज्झितप्राणेhanūmati ujjhitaprāṇeесли Хануман оставил жизнь
जीवन्तः अपि वयम् हताःjīvantaḥ api vayam hatāḥдаже живые мы убиты
ध्रियते मारुतिः तातdhriyate mārutiḥ tātaжив ли сын Марута, дорогой
मारुतप्रतिमः यदिmārutapratimaḥ yadiесли он подобен ветру
वैश्वानरसमः वीर्येvaiśvānarasamaḥ vīryeравный Вайшванаре в мощи
जीविताशा ततः भवेत्jīvitāśā tataḥ bhavetтогда надежда на жизнь будет
Литературный перевод

Вибхишана и Хануман увидели в бою поражёнными Сугриву, Ангаду, Нилу, Шарабху, Гандхамадану, Джамбавана, Сушену, Вегадаршина, Ахуку, Маинду, Налу, Джйотимукху, Двивиду и Панасу. За остаток пятой части дня любимец Самосущего поразил шестьдесят семь коти стремительных ванаров. Увидев это страшное войско, подобное морскому потоку и измученное стрелами, Хануман вместе с Вибхишаной стали искать Джамбавана. Они увидели героя, сына Праджапати: старого естественной старостью, покрытого сотнями стрел и похожего на угасающий огонь. Подойдя к нему, пауластья Вибхишана сказал: «Почтенный, не разрушены ли твои жизни острыми стрелами?» Услышав слова Вибхишаны, Джамбаван, бык медведей, с трудом произнёс: «О великодоблестный царь найрритов, я узнаю тебя по голосу; мучимый острыми стрелами, я не вижу тебя глазами. О найррита, жив ли где-нибудь Хануман, лучший ванар, хороший сын Анджаны и Матаришвана?» Услышав слова Джамбавана, Вибхишана сказал: «Почему, минуя двух благородных царевичей, ты спрашиваешь о сыне Марута? Почтенный, ты не показал такой любви ни к царю Сугриве, ни к Ангаде, ни даже к Рагхаве, как эту особую любовь к сыну Ваю». Джамбаван ответил: «Слушай, тигр найрритов, почему я спрашиваю о сыне Марута. Пока этот герой жив, даже убитое войско не убито; если же Хануман оставил жизнь, то даже живые мы убиты. Дорогой, если сын Марута, подобный ветру и равный Вайшванаре в мощи, жив, тогда есть надежда на жизнь».

Версия

4ed33d5ee407 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами