Рамаяна
Шатругхна убивает Лавану стрелой Вишну7.61.8-16
2313 / 2464
Рамаяна · 7.61.8-16
Деванагари

एवम् उक्तो महावृक्षं लवणः क्रोधमूर्छितः । शत्रुघ्नोरसि चिक्षेप तं शूरः शतधाच्छिनत् ॥
तद् दृष्ट्वा विफलं कर्म राक्षसः पुनर् एव तु । पादपान् सुबहून् गृह्य शत्रुघ्ने व्यसृजद् बली ॥
शत्रुघ्नश् चापि तेजस्वी वृक्षान् आपततो बहून् । त्रिभिश् चतुर्भिर् एकैकं चिच्छेद नतपर्वभिः ॥
ततो बाणमयं वर्षं व्यसृजद् राक्षसोर् असि । शत्रुघ्नो वीर्यसंपन्नो विव्यथे न च राक्षसः ॥
ततः प्रहस्य लवणो वृक्षम् उत्पाट्य लीलया । शिरस्य् अभ्यहनच् छूरं स्रस्ताङ्गः स मुमोह वै ॥
तस्मिन् निपतिते वीरे हाहाकारो महान् अभूत् । ऋषीणां देव संघानां गन्धर्वाप्सरसाम् अपि ॥
तम् अवज्ञाय तु हतं शत्रुघ्नं भुवि पातितम् । रक्षो लब्धान्तरम् अपि न विवेश स्वम् आलयम् ॥
नापि शूलं प्रजग्राह तं दृष्ट्वा भुवि पातितम् । ततो हत इति ज्ञात्वा तान् भक्षान् समुदावहत् ॥
मुहूर्ताल् लब्धसंज्ञस् तु पुनस् तस्थौ धृतायुधः । शत्रुघ्नो राक्षसद्वारि ऋषिभिः संप्रपूजितः ॥

Транслитерация (IAST)

evam ukto mahāvṛkṣaṃ lavaṇaḥ krodhamūrchitaḥ | śatrughnorasi cikṣepa taṃ śūraḥ śatadhācchinat ||
tad dṛṣṭvā viphalaṃ karma rākṣasaḥ punar eva tu | pādapān subahūn gṛhya śatrughne vyasṛjad balī ||
śatrughnaś cāpi tejasvī vṛkṣān āpatato bahūn | tribhiś caturbhir ekaikaṃ ciccheda nataparvabhiḥ ||
tato bāṇamayaṃ varṣaṃ vyasṛjad rākṣasor asi | śatrughno vīryasaṃpanno vivyathe na ca rākṣasaḥ ||
tataḥ prahasya lavaṇo vṛkṣam utpāṭya līlayā | śirasy abhyahanac chūraṃ srastāṅgaḥ sa mumoha vai ||
tasmin nipatite vīre hāhākāro mahān abhūt | ṛṣīṇāṃ deva saṃghānāṃ gandharvāpsarasām api ||
tam avajñāya tu hataṃ śatrughnaṃ bhuvi pātitam | rakṣo labdhāntaram api na viveśa svam ālayam ||
nāpi śūlaṃ prajagrāha taṃ dṛṣṭvā bhuvi pātitam | tato hata iti jñātvā tān bhakṣān samudāvahat ||
muhūrtāl labdhasaṃjñas tu punas tasthau dhṛtāyudhaḥ | śatrughno rākṣasadvāri ṛṣibhiḥ saṃprapūjitaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एवम्evamтак
उक्तःuktaḥсказанный, услышавший
महावृक्षम्mahāvṛkṣamогромное дерево
लवणःlavaṇaḥЛавана
क्रोधमूर्छितःkrodhamūrchitaḥпомрачённый гневом
शत्रुघ्नोरसिśatrughnorasiв грудь Шатругхны
चिक्षेपcikṣepaбросил
तम्tamего
शूरःśūraḥгерой
शतधाśatadhāна сто частей
अच्छिनत्acchinatрассек
तत्tatэто
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
विफलम्viphalamбезуспешное
कर्मkarmaдействие
राक्षसःrākṣasaḥракшас
पुनर् एव तुpunar eva tuно снова
पादपान्pādapānдеревья
सुबहून्subahūnочень многие
गृह्यgṛhyaсхватив
शत्रुघ्नेśatrughneв Шатругхну
व्यसृजत्vyasṛjatзапустил
बलीbalīсильный
शत्रुघ्नः च अपिśatrughnaḥ ca apiи Шатругхна также
तेजस्वीtejasvīсияющий силой
वृक्षान्vṛkṣānдеревья
आपततःāpatataḥпадающие
बहून्bahūnмногие
त्रिभिः चतुर्भिःtribhiḥ caturbhiḥтремя и четырьмя
एकैकम्ekaikamкаждое
चिच्छेदcicchedaрассекал
नतपर्वभिःnataparvabhiḥстрелами с изогнутыми узлами
ततःtataḥзатем
बाणमयम्bāṇamayamсостоящий из стрел
वर्षम्varṣamдождь
व्यसृजत्vyasṛjatизлил
राक्षसः उरसिrākṣasaḥ urasiв грудь ракшаса
शत्रुघ्नःśatrughnaḥШатругхна
वीर्यसंपन्नःvīryasaṃpannaḥнаделённый доблестью
विव्यथेvivyatheпоколебался
naне
caи
राक्षसःrākṣasaḥракшас
ततःtataḥзатем
प्रहस्यprahasyaзасмеявшись
लवणःlavaṇaḥЛавана
वृक्षम्vṛkṣamдерево
उत्पाट्यutpāṭyaвырвав
लीलयाlīlayāс лёгкостью
शिरसिśirasiпо голове
अभ्यहनत्abhyahanatударил
शूरम्śūramгероя
स्रस्ताङ्गःsrastāṅgaḥс обмякшими членами
सःsaḥон
मुमोहmumohaлишился сознания
वैvaiже
तस्मिन्tasminкогда тот
निपतितेnipatiteупал
वीरेvīreгерой
हाहाकारःhāhākāraḥкрик 'увы'
महान्mahānвеликий
अभूत्abhūtвозник
ऋषीणाम्ṛṣīṇāmу риши
देव संघानाम्deva saṃghānāmу сонмов богов
गन्धर्वाप्सरसाम् अपिgandharvāpsarasām apiи у гандхарвов с апсарами
तम्tamего
अवज्ञायavajñāyaпренебрегши
तुtuно
हतम्hatamубитым
शत्रुघ्नम्śatrughnamШатругхну
भुविbhuviна земле
पातितम्pātitamповерженного
रक्षःrakṣaḥракшас
लब्धान्तरम् अपिlabdhāntaram apiхотя получил возможность
naне
विवेशviveśaвошёл
स्वम्svamв своё
आलयम्ālayamжилище
न अपिna apiи не
शूलम्śūlamшулу
प्रजग्राहprajagrāhaвзял
तम्tamего
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
भुविbhuviна земле
पातितम्pātitamповерженного
ततःtataḥзатем
हतः इतिhataḥ itiубит, так
ज्ञात्वाjñātvāрешив
तान्tānту
भक्षान्bhakṣānпищу
समुदावहत्samudāvahatстал уносить
मुहूर्तात्muhūrtātчерез мгновение
लब्धसंज्ञः तुlabdhasaṃjñaḥ tuно вернув сознание
पुनःpunaḥснова
तस्थौtasthauвстал
धृतायुधःdhṛtāyudhaḥдержа оружие
शत्रुघ्नःśatrughnaḥШатругхна
राक्षसद्वारिrākṣasadvāriу ворот ракшаса
ऋषिभिःṛṣibhiḥриши
संप्रपूजितःsaṃprapūjitaḥпочтённый
Литературный перевод

Помрачённый гневом Лавана бросил в грудь Шатругхны огромное дерево, но герой рассёк его на сотню частей. Увидев, что действие оказалось напрасным, сильный ракшас снова схватил множество деревьев и запустил их в Шатругхну. Сияющий силой Шатругхна рассекал каждое из многих падающих деревьев тремя или четырьмя стрелами. Затем доблестный Шатругхна излил дождь стрел в грудь ракшаса, но ракшас не поколебался. Тогда Лавана, засмеявшись, легко вырвал дерево и ударил героя по голове; тело Шатругхны обмякло, и он лишился сознания. Когда герой упал, великий крик ужаса поднялся среди риши, сонмов богов, гандхарвов и апсар. Но ракшас, сочтя Шатругхну убитым и пренебрегши им, хотя и получил возможность, не вошёл в своё жилище и не взял шулу. Увидев его поверженным на земле и решив: «Он убит», Лавана стал уносить свою пищу. Через мгновение Шатругхна вернул сознание, снова встал с оружием у ворот ракшаса и был почтён риши.

Версия

c6e39d7d7f44 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами