Рамаяна
Рама рассказывает историю Илы7.78.8-16
2382 / 2464
Рамаяна · 7.78.8-16
Деванагари

स प्रचक्रे महाबाहुर् मृगयां रुचिरे वने । चैत्रे मनोरमे मासि सभृत्यबलवाहनः ॥
प्रजघ्ने स नृपो ऽरण्ये मृगाञ् शतसहस्रशः । हत्वैव तृप्तिर् नाभूच् च राज्ञस् तस्य महात्मनः ॥
नानामृगाणाम् अयुतं वध्यमानं महात्मना । यत्र जातो महासेनस् तं देशम् उपचक्रमे ॥
तस्मिंस् तु देवदेवेशः शैलराजसुतां हरः । रमयाम् आस दुर्धर्षैः सर्वैर् अनुचरैः सह ॥
कृत्वा स्त्रीभूतम् आत्मानम् उमेशो गोपतिध्वजः । देव्याः प्रियचिकीर्षुः स तस्मिन् पर्वतनिर्झरे ॥
ये च तत्र वनोद्देशे सत्त्वाः पुरुषवादिनः । यच् च किं चन तत् सर्वं नारीसंज्ञं बभूव ह ॥
एतस्मिन्न् अन्तरे राजा स इलः कर्दमात्मजः । निघ्नन् मृगसहस्राणि तं देशम् उपचक्रमे ॥
स दृष्ट्वा स्त्रीकृतं सर्वं सव्यालमृगपक्षिणम् । आत्मानं सानुगं चैव स्त्रीभूतं रघुनन्दन ॥
तस्य दुःखं महत् त्व् आसीद् दृष्ट्वात्मानं तथा गतम् । उमापतेश् च तत् कर्म ज्ञात्वा त्रासम् उपागमत् ॥

Транслитерация (IAST)

sa pracakre mahābāhur mṛgayāṃ rucire vane | caitre manorame māsi sabhṛtyabalavāhanaḥ ||
prajaghne sa nṛpo 'raṇye mṛgāñ śatasahasraśaḥ | hatvaiva tṛptir nābhūc ca rājñas tasya mahātmanaḥ ||
nānāmṛgāṇām ayutaṃ vadhyamānaṃ mahātmanā | yatra jāto mahāsenas taṃ deśam upacakrame ||
tasmiṃs tu devadeveśaḥ śailarājasutāṃ haraḥ | ramayām āsa durdharṣaiḥ sarvair anucaraiḥ saha ||
kṛtvā strībhūtam ātmānam umeśo gopatidhvajaḥ | devyāḥ priyacikīrṣuḥ sa tasmin parvatanirjhare ||
ye ca tatra vanoddeśe sattvāḥ puruṣavādinaḥ | yac ca kiṃ cana tat sarvaṃ nārīsaṃjñaṃ babhūva ha ||
etasminn antare rājā sa ilaḥ kardamātmajaḥ | nighnan mṛgasahasrāṇi taṃ deśam upacakrame ||
sa dṛṣṭvā strīkṛtaṃ sarvaṃ savyālamṛgapakṣiṇam | ātmānaṃ sānugaṃ caiva strībhūtaṃ raghunandana ||
tasya duḥkhaṃ mahat tv āsīd dṛṣṭvātmānaṃ tathā gatam | umāpateś ca tat karma jñātvā trāsam upāgamat ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सःsaḥтот
प्रचक्रेpracakreначал
महाबाहुःmahābāhuḥмогучерукий
मृगयाम्mṛgayāmохоту
रुचिरेrucireв прекрасном
वनेvaneлесу
चैत्रेcaitreв Чайтре
मनोरमेmanorameочаровательном
मासिmāsiмесяце
सभृत्यबलवाहनःsabhṛtyabalavāhanaḥсо слугами, войском и повозками
प्रजघ्नेprajaghneубивал
सःsaḥтот
नृपःnṛpaḥцарь
अरण्येaraṇyeв лесу
मृगान्mṛgānзверей
शतसहस्रशःśatasahasraśaḥсотнями тысяч
हत्वा एवhatvā evaдаже убив
तृप्तिःtṛptiḥудовлетворение
naне
अभूत्abhūtбыло
caи
राज्ञःrājñaḥу царя
तस्यtasyaтого
महात्मनःmahātmanaḥвеликодушного
नानामृगाणाम्nānāmṛgāṇāmразных зверей
अयुतम्ayutamдесятки тысяч
वध्यमानम्vadhyamānamубиваемых
महात्मनाmahātmanāвеликодушным
यत्रyatraгде
जातःjātaḥродился
महासेनःmahāsenaḥМахасена
तम्tamк той
देशम्deśamместности
उपचक्रमेupacakrameподошёл
तस्मिन्tasminв той
तुtuже
देवदेवेशःdevadeveśaḥвладыка богов богов
शैलराजसुताम्śailarājasutāmдочь царя гор
हरःharaḥХара
रमयाम् आसramayām āsaрадовал
दुर्धर्षैःdurdharṣaiḥнеодолимыми
सर्वैःsarvaiḥвсеми
अनुचरैःanucaraiḥспутниками
सहsahaвместе
कृत्वाkṛtvāсделав
स्त्रीभूतम्strībhūtamставшим женщиной
आत्मानम्ātmānamсебя
उमेशःumeśaḥвладыка Умы
गोपतिध्वजःgopatidhvajaḥносящий быка на знамени
देव्याःdevyāḥДеви
प्रियचिकीर्षुःpriyacikīrṣuḥжелая сделать приятное
सःsaḥон
तस्मिन्tasminу того
पर्वतनिर्झरेparvatanirjhareгорного водопада
येyeкоторые
caи
तत्रtatraтам
वनोद्देशेvanoddeśeв лесной местности
सत्त्वाःsattvāḥсущества
पुरुषवादिनःpuruṣavādinaḥназываемые мужскими
यत्yatчто
caи
किं चनkiṃ canaкакое-либо
तत्tatто
सर्वम्sarvamвсё
नारीसंज्ञम्nārīsaṃjñamполучившее имя женщины
बभूवbabhūvaстало
haже
एतस्मिन्etasminв этот
अन्तरेantareпромежуток
राजाrājāцарь
सःsaḥтот
इलःilaḥИла
कर्दमात्मजःkardamātmajaḥсын Кардамы
निघ्नन्nighnanубивая
मृगसहस्राणिmṛgasahasrāṇiтысячи зверей
तम्tamк той
देशम्deśamместности
उपचक्रमेupacakrameподошёл
सःsaḥон
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
स्त्रीकृतम्strīkṛtamсделанным женским
सर्वम्sarvamвсё
सव्यालमृगपक्षिणम्savyālamṛgapakṣiṇamвместе со змеями, зверями и птицами
आत्मानम्ātmānamсебя
सानुगम् च एवsānugam ca evaи вместе со свитой
स्त्रीभूतम्strībhūtamставшим женщиной
रघुनन्दनraghunandanaо радость рода Рагху
तस्यtasyaего
दुःखम्duḥkhamгоре
महत्mahatвеликое
तुtuже
आसीत्āsītбыло
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
आत्मानम्ātmānamсебя
तथाtathāтак
गतम्gatamставшим
उमापतेःumāpateḥвладыки Умы
caи
तत्tatто
कर्मkarmaдеяние
ज्ञात्वाjñātvāузнав
त्रासम्trāsamстрах
उपागमत्upāgamatпришёл в
Литературный перевод

Могучерукий Ила вместе со слугами, войском и повозками начал охоту в прекрасном лесу, в очаровательном месяце Чайтра. В лесу этот царь убивал зверей сотнями тысяч, и даже после убийства великодушный царь не получал удовлетворения. Убивая десятки тысяч разных зверей, он подошёл к той местности, где родился Махасена. Там владыка богов богов Хара, вместе со всеми неодолимыми спутниками, радовал дочь царя гор. Желая сделать приятное Деви, владыка Умы, носящий быка на знамени, сделал себя женщиной у того горного водопада. И все существа в той лесной местности, называемые мужскими, и вообще всё, что там было, стало именоваться женским. В это время царь Ила, сын Кардамы, убивая тысячи зверей, подошёл к той местности. Увидев, что всё вместе со змеями, зверями и птицами стало женским, и что он сам вместе со своей свитой стал женщиной, о радость рода Рагху, он испытал великое горе. Увидев себя в таком состоянии и узнав, что это деяние владыки Умы, он пришёл в страх».

Версия

aeff3904a684 · опубликовано 22 июн. 2026 г., 00:00:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами