Вишну-пурана
Баларама сдвигает Хастинапуру5.35.12-22
972 / 1027
Вишну-пурана · 5.35.12-22
Деванагари

ऊचुश् च कुपिताः सर्वे बाह्लिकाद्याश् च कौरवाः अराज्यार्हं यदोर् वंशम् अवेक्ष्य मुसलायुधम् ।
भो भोः किम् एतद् भवता बलभद्रेरितं वचः आज्ञां कुरुकुलोत्थानां यादवः कः प्रदास्यति ।
उग्रसेनो ऽपि यद्य् आज्ञां कौरवाणां प्रदास्यति तद् अलं पाण्डुरैश् छत्रैर् नृपयोग्यैर् विडम्बितैः ।
तद् गच्छ बल मा वा त्वं साम्बम् अन्यायचेष्टितम् विमोक्ष्यामो न भवतो नोग्रसेनस्य शासनात् ।
प्रणतिर् या कृतास्माकं मान्यानां कुकुरान्धकैः ननाम सा कृता केयम् आज्ञा स्वामिनि भृत्यतः ।
गर्वम् आरोपिता यूयं समानासनभोजनैः को दोषो भवतां नीतिर् यत् प्रीत्या नावलोकिता ।
अस्माभिर् अर्घो भवतो यो ऽयं बल निवेदितः प्रेम्णैतन् नैतद् अस्माकं कुलाद् युष्मत्कुलोचितम् ।
इत्य् उक्त्वा कुरवः सर्वे न मुञ्चामो हरेः सुतम् कृतैकनिश्चयास् तूर्णं विविशुर् गजसाह्वयम् ।
मत्तः कोपेन चाघूर्णस् ततो ऽधिक्षेपजन्मना उत्थाय पार्ष्ण्या वसुधां जघान स हलायुधः ।
ततो विदारिता पृथ्वी पार्ष्णिघातान् महात्मनः आस्फोटयाम् आस तदा दिशः शब्देन पूरयन् ।
उवाच चातिताम्राक्षो भृकुटीकुटिलाननः ।

Транслитерация (IAST)

ūcuś ca kupitāḥ sarve bāhlikādyāś ca kauravāḥ arājyārhaṃ yador vaṃśam avekṣya musalāyudham /
bho bhoḥ kim etad bhavatā balabhadreritaṃ vacaḥ ājñāṃ kurukulotthānāṃ yādavaḥ kaḥ pradāsyati /
ugraseno 'pi yady ājñāṃ kauravāṇāṃ pradāsyati tad alaṃ pāṇḍuraiś chatrair nṛpayogyair viḍambitaiḥ /
tad gaccha bala mā vā tvaṃ sāmbam anyāyaceṣṭitam vimokṣyāmo na bhavato nograsenasya śāsanāt /
praṇatir yā kṛtāsmākaṃ mānyānāṃ kukurāndhakaiḥ nanāma sā kṛtā keyam ājñā svāmini bhṛtyataḥ /
garvam āropitā yūyaṃ samānāsanabhojanaiḥ ko doṣo bhavatāṃ nītir yat prītyā nāvalokitā /
asmābhir argho bhavato yo 'yaṃ bala niveditaḥ premṇaitan naitad asmākaṃ kulād yuṣmatkulocitam /
ity uktvā kuravaḥ sarve na muñcāmo hareḥ sutam kṛtaikaniścayās tūrṇaṃ viviśur gajasāhvayam /
mattaḥ kopena cāghūrṇas tato 'dhikṣepajanmanā utthāya pārṣṇyā vasudhāṃ jaghāna sa halāyudhaḥ /
tato vidāritā pṛthvī pārṣṇighātān mahātmanaḥ āsphoṭayām āsa tadā diśaḥ śabdena pūrayan /
uvāca cātitāmrākṣo bhṛkuṭīkuṭilānanaḥ /

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
ऊचुःūcuḥсказали
caи
कुपिताःkupitāḥразгневанные
सर्वेsarveвсе
बाह्लिक-आद्याःbāhlika-ādyāḥБахлика и прочие
caи
कौरवाःkauravāḥКауравы
अराज्य-अर्हम्arājya-arhamнедостойный царства
यदोःyadoḥЯду
वंशम्vaṃśamрод
अवेक्ष्यavekṣyaвидя
मुसल-आयुधम्musala-āyudhamвооружённому палицею
भोःbhoḥэй
भोःbhoḥэй
किम्kimчто
एतत्etatэто
भवताbhavatāтобою
बलभद्रbalabhadraо Балабхадра
ईरितम्īritamизречено
वचःvacaḥслово
आज्ञाम्ājñāmприказ
कुरु-कुल-उत्थानाम्kuru-kula-utthānāmрождённым в роду Куру
यादवःyādavaḥядава
कःkaḥкакой
प्रदास्यतिpradāsyatiдаст
उग्रसेनःugrasenaḥУграсена
अपिapiже
यदिyadiесли
आज्ञाम्ājñāmприказ
कौरवाणाम्kauravāṇāmКауравам
प्रदास्यतिpradāsyatiдаст
तत्tatто
अलम्alamдовольно
पाण्डुरैःpāṇḍuraiḥбелыми
छत्रैःchatraiḥзонтами
नृप-योग्यैःnṛpa-yogyaiḥподобающими царям
विडम्बितैःviḍambitaiḥставшими насмешкою
तत्tatпотому
गच्छgacchaступай
बलbalaо Бала
माили не
वाли
त्वम्tvamты
साम्बम्sāmbamСамбу
अन्याय-चेष्टितम्anyāya-ceṣṭitamпоступившего беззаконно
विमोक्ष्यामःvimokṣyāmaḥотпустим
naне
भवतःbhavataḥпо твоему
naне
उग्रसेनस्यugrasenasyaУграсены
शासनात्śāsanātпо приказу
प्रणतिःpraṇatiḥпоклон
याкоторый
कृताkṛtāсотворён
अस्माकम्asmākamнам
मान्यानाम्mānyānāmдостойным почтения
कुकुर-अन्धकैःkukura-andhakaiḥкукурами и андхаками
ननामnanāmaпоклон
साтот
कृताkṛtāсотворён
काкакой
इयम्iyamэтот
आज्ञाājñāприказ
स्वामिनिsvāminiвладыке
भृत्यतःbhṛtyataḥот слуги
गर्वम्garvamк спеси
आरोपिताःāropitāḥвознесены
यूयम्yūyamвы
समान-आसन-भोजनैःsamāna-āsana-bhojanaiḥравным сиденьем и трапезою
कःkaḥкакова
दोषःdoṣaḥвина
भवताम्bhavatāmваша
नीतिःnītiḥуложение
यत्yatчто
प्रीत्याprītyāиз приязни
naне
अवलोकिताavalokitāпросмотрено
अस्माभिःasmābhiḥнами
अर्घःarghaḥприношение
भवतःbhavataḥтебе
यःyaḥкоторое
अयम्ayamэто
बलbalaо Бала
निवेदितःniveditaḥподнесено
प्रेम्णाpremṇāпо любви
एतत्etatэто
naне
एतत्etatэто
अस्माकम्asmākamнашего
कुलात्kulātрода
युष्मत्-कुल-उचितम्yuṣmat-kula-ucitamподобающее вашему роду
इतिitiтак
उक्त्वाuktvāсказав
कुरवःkuravaḥКауравы
सर्वेsarveвсе
naне
मुञ्चामःmuñcāmaḥотпустим
हरेःhareḥХари
सुतम्sutamсына
कृत-एक-निश्चयाःkṛta-eka-niścayāḥпринявшие единое решение
तूर्णम्tūrṇamбыстро
विविशुःviviśuḥвошли
गज-साह्वयम्gaja-sāhvayamв Слоновий город
मत्तःmattaḥхмельной
कोपेनkopenaот гнева
caи
आघूर्णःāghūrṇaḥкачающийся
ततःtataḥзатем
अधिक्षेप-जन्मनाadhikṣepa-janmanāрождённого поношением
उत्थायutthāyaвстав
पार्ष्ण्याpārṣṇyāпятою
वसुधाम्vasudhāmземлю
जघानjaghānaударил
सःsaḥтот
हल-आयुधःhala-āyudhaḥвооружённый плугом
ततःtataḥзатем
विदारिताvidāritāразверзлась
पृथ्वीpṛthvīземля
पार्ष्णि-घातात्pārṣṇi-ghātātот удара пятою
महा-आत्मनःmahā-ātmanaḥвеликого душою
आस्फोटयाम् आसāsphoṭayām āsaхлопнул себя
तदाtadāтогда
दिशःdiśaḥстороны света
शब्देनśabdenaзвуком
पूरयन्pūrayanнаполняющий
उवाचuvācaсказал
caи
अति-ताम्र-अक्षःati-tāmra-akṣaḥс весьма красными очами
भृकुटी-कुटिल-आननःbhṛkuṭī-kuṭila-ānanaḥс лицом, искривлённым сдвинутыми бровями
Литературный перевод

И сказали разгневанные все Кауравы с Бахликою во главе, видя вооружённого палицею, — род Яду, недостойный царства:

«Эй, эй! что это за слово изречено тобою, о Балабхадра? какой ядава даст приказ рождённым в роду Куру?

Если и Уграсена даст приказ Кауравам, то довольно белых зонтов, подобающих царям, — они стали насмешкою.

Потому ступай, о Бала, или не ступай: Самбу, поступившего беззаконно, мы не отпустим ни по твоему слову, ни по приказу Уграсены.

Поклон, который сотворён нам, достойным почтения, кукурами и андхаками, — поклон тот сотворён; а что это за приказ владыке от слуги?

Вы вознесены к спеси равным сиденьем и трапезою; какова же ваша вина, если уложение из приязни нами не просмотрено?

А это приношение, что поднесено тебе, о Бала, — поднесено по любви; не нашего оно рода и не подобает вашему роду.»

Сказав так, все Кауравы, принявшие единое решение — «не отпустим сына Хари», — быстро вошли в Слоновий город.

Тогда, хмельной, качающийся от гнева, рождённого поношением, встав, тот вооружённый плугом ударил землю пятою.

И от удара пятою великого душою разверзлась земля; и он хлопнул себя, наполняя звуком стороны света;

и сказал, с весьма красными очами, с лицом, искривлённым сдвинутыми бровями:

Версия

77cbea160195 · опубликовано 22 авг. 2026 г., 09:37:06 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами