śrī-śuka uvāca
नरकं निहतं श्रुत्वा तथोद्वाहं च योषिताम्
कृष्णेनैकेन बह्वीनां तद्-दिदृक्षुः स्म नारदः
चित्रं बतैतद् एकेन वपुषा युगपत् पृथक्
गृहेषु द्व्य्-अष्ट-साहस्रं स्त्रिय एक उदावहत्
इत्य् उत्सुको द्वारवतीं देवर्षिर् द्रष्टुम् आगमत्
पुष्पितोपवनाराम- द्विजालि-कुल-नादिताम्
उत्फुल्लेन्दीवराम्भोज- कह्लार-कुमुदोत्पलैः
छुरितेषु सरःसूच्चैः कूजितां हंस-सारसैः
प्रासाद-लक्षैर् नवभिर् जुष्टां स्फाटिक-राजतैः
महा-मरकत-प्रख्यैः स्वर्ण-रत्न-परिच्छदैः
विभक्त-रथ्या-पथ-चत्वरापणैः शाला-सभाभी रुचिरां सुरालयैः
संसिक्त-मार्गाङ्गन-वीथि-देहलीं पतत्-पताक-ध्वज-वारितातपाम्
तस्याम् अन्तः-पुरं श्रीमद् अर्चितं सर्व-धिष्ण्य-पैः
हरेः स्व-कौशलं यत्र त्वष्ट्रा कार्त्स्न्येन दर्शितम्
तत्र षोडशभिः सद्म- सहस्रैः समलङ्कृतम्
विवेशैकतोमं शौरेः पत्नीनां भवनं महत्
विष्टब्धं विद्रुम-स्तम्भैर् वैदूर्य-फलकोत्तमैः
इन्द्रनील-मयैः कुड्यैर् जगत्या चाहत-त्विषा
वितानैर् निर्मितैस् त्वष्ट्रा मुक्ता-दाम-विलम्बिभिः
दान्तैर् आसन-पर्यङ्कैर् मण्य्-उत्तम-परिष्कृतैः
दासीभिर् निष्क-कण्ठीभिः सु-वासोभिर् अलङ्कृतम्
पुम्भिः स-कञ्चुकोष्णीष सु-वस्त्र-मणि-कुण्डलैः
रत्न-प्रदीप-निकर-द्युतिभिर् निरस्त- ध्वान्तं विचित्र-वलभीषु शिखण्डिनो ऽङ्ग
नृत्यन्ति यत्र विहितागुरु-धूपम् अक्षैर् निर्यान्तम् ईक्ष्य घन-बुद्धय उन्नदन्तः
narakaṃ nihataṃ śrutvā tathodvāhaṃ ca yoṣitām
kṛṣṇenaikena bahvīnāṃ tad-didṛkṣuḥ sma nāradaḥ
citraṃ bataitad ekena vapuṣā yugapat pṛthak
gṛheṣu dvy-aṣṭa-sāhasraṃ striya eka udāvahat
ity utsuko dvāravatīṃ devarṣir draṣṭum āgamat
puṣpitopavanārāma- dvijāli-kula-nāditām
utphullendīvarāmbhoja- kahlāra-kumudotpalaiḥ
churiteṣu saraḥsūccaiḥ kūjitāṃ haṃsa-sārasaiḥ
prāsāda-lakṣair navabhir juṣṭāṃ sphāṭika-rājataiḥ
mahā-marakata-prakhyaiḥ svarṇa-ratna-paricchadaiḥ
vibhakta-rathyā-patha-catvarāpaṇaiḥ śālā-sabhābhī rucirāṃ surālayaiḥ
saṃsikta-mārgāṅgana-vīthi-dehalīṃ patat-patāka-dhvaja-vāritātapām
tasyām antaḥ-puraṃ śrīmad arcitaṃ sarva-dhiṣṇya-paiḥ
hareḥ sva-kauśalaṃ yatra tvaṣṭrā kārtsnyena darśitam
tatra ṣoḍaśabhiḥ sadma- sahasraiḥ samalaṅkṛtam
viveśaikatomaṃ śaureḥ patnīnāṃ bhavanaṃ mahat
viṣṭabdhaṃ vidruma-stambhair vaidūrya-phalakottamaiḥ
indranīla-mayaiḥ kuḍyair jagatyā cāhata-tviṣā
vitānair nirmitais tvaṣṭrā muktā-dāma-vilambibhiḥ
dāntair āsana-paryaṅkair maṇy-uttama-pariṣkṛtaiḥ
dāsībhir niṣka-kaṇṭhībhiḥ su-vāsobhir alaṅkṛtam
pumbhiḥ sa-kañcukoṣṇīṣa su-vastra-maṇi-kuṇḍalaiḥ
ratna-pradīpa-nikara-dyutibhir nirasta- dhvāntaṃ vicitra-valabhīṣu śikhaṇḍino 'ṅga
nṛtyanti yatra vihitāguru-dhūpam akṣair niryāntam īkṣya ghana-buddhaya unnadantaḥ
«Услышав, что Нарака убит, и о женитьбе на женщинах — одним Кришною на многих, — Нарада возжелал то увидеть: „Диво, увы, это: одним телом, разом, порознь, в домах — шестнадцать тысяч женщин один взял в жёны“. Так, взволнованный, божественный провидец пришёл смотреть Двараку — оглашённую сонмами птиц и пчёл в цветущих рощах и садах, распустившимися индиварами, лотосами, кахларами, кумудами и утпалами в озёрах, испещрённых [ими], громко оглашённую лебедями и журавлями, снабжённую девятьюстами тысячами дворцов — хрустальных и серебряных, подобных великим изумрудам, с золотою и самоцветною утварью, прекрасную разделёнными улицами, дорогами, площадями и лавками, залами, собраниями и обителями богов, с политыми дорогами, дворами, проездами и порогами, где зной отвращён реющими стягами и знамёнами. В ней — внутренний покой, богатый, чтимый всеми владыками обителей, где Тваштар во всей полноте явил своё умение для Хари. Там, украшенный шестнадцатью тысячами покоев, он вошёл в один из великих дворцов жён Шаури — подпёртый коралловыми столпами с превосходными вайдурьевыми плитами, со стенами из сапфиров и полом с неугасающим блеском, с пологами, сотворёнными Тваштаром, свисающими нитями жемчуга, с сиденьями и ложами из слоновой кости, отделанными лучшими самоцветами, украшенный служанками с золотыми [цепями] на шеях, в прекрасных одеждах, и мужами в кафтанах, чалмах, прекрасных одеждах и самоцветных серьгах, где тьма отогнана сиянием множества самоцветных светильников; на разноцветных карнизах павлины, о [царь], пляшут там, увидев глазами исходящий воскуряемый дым агуру, [приняв его] за тучу, громко крича».
5e956066b7c0 · 发布于 2026年8月15日 23:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Тат-дидрикшух — «возжелав то увидеть». Побуждение названо любознательностью, а не поручением. Провидец приходит проверять своими глазами.
Экена вапуша югапат притхак — «одним телом, разом, порознь». Задача главы сформулирована тремя словами в самом начале. Всё дальнейшее — ответ на это недоумение.
Прасада-лакшаих навабхих — «девятьюстами тысячами дворцов». Город показан числом, прежде чем внутренним покоем. Масштаб задан снаружи внутрь.
Тваштра карцньена даршитам — «Тваштар во всей полноте явил». Мастер богов выложился весь. О роскоши сказано через того, кто её сделал.
Викхита-агуру-дхупам... гхана-буддхаях — «дым агуру... приняв за тучу». Павлины пляшут по ошибке. В описании роскоши поставлена живая и смешная подробность.
Нритьянти... уннадантах — «пляшут... громко крича». Дворец описан не тишиною, а шумом. Птичий крик — последняя черта картины богатства.