एवं वेदोदितं धर्मम् अनुतिष्ठन् सतां गतिः
गृहं धर्मार्थ-कामानां मुहुश् चादर्शयत् पदम्
आस्थितस्य परं धर्मं कृष्णस्य गृह-मेधिनाम्
आसन् षोडश-साहस्रं महिष्यश् च शताधिकम्
तासां स्त्री-रत्न-भूतानाम् अष्टौ याः प्राग् उदाहृताः
रुक्मिणी-प्रमुखा राजंस् तत्-पुत्राश् चानुपूर्वशः
एकैकस्यां दश दश कृष्णो ऽजीजनद् आत्मजान्
यावत्य आत्मनो भार्या अमोघ-गतिर् ईश्वरः
तेषाम् उद्दाम-वीर्याणाम् अष्टा-दश महा-रथाः
आसन्न् उदार-यशसस् तेषां नामानि मे शृणु
प्रद्युम्नश् चानिरुद्धश् च दीप्तिमान् भानुर् एव च
साम्बो मधुर् बृहद्भानुश् चित्रभानुर् वृको ऽरुणः
पुष्करो वेदबाहुश् च श्रुतदेवः सुनन्दनः
चित्रबाहुर् विरूपश् च कविर् न्यग्रोध एव च
एतेषाम् अपि राजेन्द्र तनु-जानां मधु-द्विषः
प्रद्युम्न आसीत् प्रथमः पितृ-वद् रुक्मिणी-सुतः
स रुक्मिणो दुहितरम् उपयेमे महा-रथः
तस्यां ततो ऽनिरुद्धो ऽभूत् नागायत-बलान्वितः
स चापि रुक्मिणः पौत्रीं दौहित्रो जगृहे ततः
वज्रस् तस्याभवद् यस् तु मौषलाद् अवशेषितः
प्रतिबाहुर् अभूत् तस्मात् सुबाहुस् तस्य चात्मजः
सुबाहोः शान्तसेनो ऽभूच् छतसेनस् तु तत्-सुतः
न ह्य् एतस्मिन् कुले जाता अधना अबहु-प्रजाः
अल्पायुषो ऽल्प-वीर्याश् च अब्रह्मण्याश् च जज्ञिरे
यदु-वंश-प्रसूतानां पुंसां विख्यात-कर्मणाम्
सङ्ख्या न शक्यते कर्तुम् अपि वर्षायुतैर् नृप
तिस्रः कोट्यः सहस्राणाम् अष्टाशीति-शतानि च
आसन् यदु-कुलाचार्याः कुमाराणाम् इति श्रुतम्
सङ्ख्यानं यादवानां कः करिष्यति महात्मनाम्
यत्रायुतानाम् अयुत- लक्षेणास्ते स आहुकः
evaṃ vedoditaṃ dharmam anutiṣṭhan satāṃ gatiḥ
gṛhaṃ dharmārtha-kāmānāṃ muhuś cādarśayat padam
āsthitasya paraṃ dharmaṃ kṛṣṇasya gṛha-medhinām
āsan ṣoḍaśa-sāhasraṃ mahiṣyaś ca śatādhikam
tāsāṃ strī-ratna-bhūtānām aṣṭau yāḥ prāg udāhṛtāḥ
rukmiṇī-pramukhā rājaṃs tat-putrāś cānupūrvaśaḥ
ekaikasyāṃ daśa daśa kṛṣṇo 'jījanad ātmajān
yāvatya ātmano bhāryā amogha-gatir īśvaraḥ
teṣām uddāma-vīryāṇām aṣṭā-daśa mahā-rathāḥ
āsann udāra-yaśasas teṣāṃ nāmāni me śṛṇu
pradyumnaś cāniruddhaś ca dīptimān bhānur eva ca
sāmbo madhur bṛhadbhānuś citrabhānur vṛko 'ruṇaḥ
puṣkaro vedabāhuś ca śrutadevaḥ sunandanaḥ
citrabāhur virūpaś ca kavir nyagrodha eva ca
eteṣām api rājendra tanu-jānāṃ madhu-dviṣaḥ
pradyumna āsīt prathamaḥ pitṛ-vad rukmiṇī-sutaḥ
sa rukmiṇo duhitaram upayeme mahā-rathaḥ
tasyāṃ tato 'niruddho 'bhūt nāgāyata-balānvitaḥ
sa cāpi rukmiṇaḥ pautrīṃ dauhitro jagṛhe tataḥ
vajras tasyābhavad yas tu mauṣalād avaśeṣitaḥ
pratibāhur abhūt tasmāt subāhus tasya cātmajaḥ
subāhoḥ śāntaseno 'bhūc chatasenas tu tat-sutaḥ
na hy etasmin kule jātā adhanā abahu-prajāḥ
alpāyuṣo 'lpa-vīryāś ca abrahmaṇyāś ca jajñire
yadu-vaṃśa-prasūtānāṃ puṃsāṃ vikhyāta-karmaṇām
saṅkhyā na śakyate kartum api varṣāyutair nṛpa
tisraḥ koṭyaḥ sahasrāṇām aṣṭāśīti-śatāni ca
āsan yadu-kulācāryāḥ kumārāṇām iti śrutam
saṅkhyānaṃ yādavānāṃ kaḥ kariṣyati mahātmanām
yatrāyutānām ayuta- lakṣeṇāste sa āhukaḥ
«Так, исполняя дхарму, изречённую Ведою, прибежище праведных снова и снова являл, что дом — место дхармы, пользы и желания. У Кришны, утвердившегося в высшей дхарме домохозяев, было шестнадцать тысяч цариц и сверх ста; из них, ставших самоцветами среди женщин, восемь, что прежде названы, — с Рукмини во главе, о царь, и их сыновья по порядку. В каждой по десяти и десяти Кришна породил сыновей — сколько было у него жён, — [он], чей ход непреложен, господь. Из них, необузданно доблестных, восемнадцать [были] великоколесничими, со щедрою славою; их имена слушай у меня: „Прадьюмна и Анируддха, Диптиман и Бхану, Самба, Мадху, Брихадбхану, Читрабхану, Врика, Аруна, Пушкара и Ведабаху, Шрутадева, Сунандана, Читрабаху и Вирупа, Кави и Ньягродха. И среди этих сынов ненавистника Мадху, о владыка царей, Прадьюмна был первым — как отец, — сын Рукмини. Он, великоколесничий, взял в жёны дочь Рукмина; от неё затем родился Анируддха, наделённый силою десяти тысяч слонов. И он, внук по дочери, взял затем внучку Рукмина; у него родился Ваджра — тот, кто уцелел от [побоища] мушалы. От него был Пратибаху, его сын — Субаху; у Субаху был Шантасена, а Шатасена — его сын. Ведь рождённые в этом роду не были безденежными, немногодетными, короткожизненными, малодоблестными и не чтущими брахманов. Счёт мужей, рождённых в роду Яду, чьи деяния прославлены, невозможно произвести и за десять тысяч лет, о царь. Три коти тысяч и восемьдесят восемь сотен было наставников юношей в роду Яду — так слышано. Кто произведёт счёт Ядавов, великих самостей, где Ахука пребывает с сотнею тысяч десятитысяч десятитысяч?“»
cfaad2cb7cca · 发布于 2026年8月16日 02:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Грихам дхарма-артха-каманам падам — «дом — место дхармы, пользы и желания». Оправдание всей главы дано одною строкою: домашняя жизнь показана как место трёх целей.
Ашта-даша маха-ратхах — «восемнадцать великоколесничих». Из необозримого потомства выделено точное малое число. Только их и называют по именам.
Питри-ват — «как отец». Первенство Прадьюмны обосновано сходством с отцом, а не старшинством само по себе.
Маушалат авашешитах — «уцелел от [побоища] мушалы». Здесь впервые названа гибель рода, до которой ещё далеко. Родословная ведётся сквозь неё.
На хи... а-дханах... а-брахманьях — «не были безденежными... не чтущими брахманов». Свойства рода перечислены через отрицания: чего в нём не бывало.
Санкхья на шакьяте картум — «счёт невозможно произвести». Перечислив имена и колена, сказитель признаёт счёт невозможным. Точность и необозримость поставлены рядом.