Śrī-Sūta
सूत उवाच । न कश्चित्कस्यचिन्मित्रं न कश्चित्कस्यचिद्रिपुः । कारणादेव जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा
शोकत्राणं भयत्राणं प्रीतिविश्वासभाजनम् । केन रत्नांमदं सृष्टं मित्रमित्यक्षरद्वयम्
सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् । बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति
न मातरि न दारेषु न सोदर्ये न चात्मजे । विश्वासस्तादृशः पुंसां यादृङ्मित्रे स्वभावजे
यदिच्छेच्छाश्वतीं प्रीतिं त्रीन्दोषान्परिवर्जयेत् । द्युतमर्थप्रयोगञ्च परोक्षे दारदर्शनम्
मात्रा स्वस्त्रा दुहित्रा वा न विविक्तासनो वसेत् । बलवानिन्द्रियग्रामो विद्वांसमपि कर्षति
विपरीतरतिः कामः स्वायतेषु न विद्यते । यथोपायो वधो दण्डस्तथैव ह्यनु वर्तते
अपि कल्पानिलस्यैव तुरगस्य महोदधेः । शक्यते प्रसरो बोद्धुं न ह्यरक्तस्ये चतसः
क्षणो नास्ति रहो नास्ति न स्ति प्रार्थयिता जनः । तेन शौनक नारीणां सतीत्वमुपजायते
एक वै सेवते नित्यमन्यश्चेतपि रोचते । पुरुषाणामलाभेन नारी चैव पतिव्रता
sūta uvāca / na kaścitkasyacinmitraṃ na kaścitkasyacidripuḥ / kāraṇādeva jāyante mitrāṇi ripavastathā
śokatrāṇaṃ bhayatrāṇaṃ prītiviśvāsabhājanam / kena ratnāṃmadaṃ sṛṣṭaṃ mitramityakṣaradvayam
sakṛduccaritaṃ yena harirityakṣaradvayam / baddhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati
na mātari na dāreṣu na sodarye na cātmaje / viśvāsastādṛśaḥ puṃsāṃ yādṛṅmitre svabhāvaje
yadicchecchāśvatīṃ prītiṃ trīndoṣānparivarjayet / dyutamarthaprayogañca parokṣe dāradarśanam
mātrā svastrā duhitrā vā na viviktāsano vaset / balavānindriyagrāmo vidvāṃsamapi karṣati
viparītaratiḥ kāmaḥ svāyateṣu na vidyate / yathopāyo vadho daṇḍastathaiva hyanu vartate
api kalpānilasyaiva turagasya mahodadheḥ / śakyate prasaro boddhuṃ na hyaraktasye catasaḥ
kṣaṇo nāsti raho nāsti na sti prārthayitā janaḥ / tena śaunaka nārīṇāṃ satītvamupajāyate
eka vai sevate nityamanyaścetapi rocate / puruṣāṇāmalābhena nārī caiva pativratā
Сута сказал: никто никому не друг и никто никому не враг — друзья, как и враги, рождаются лишь по причине. Защита от скорби, защита от страха, вместилище любви и доверия — кем создан этот самоцвет, двоица слогов «друг»? А кем однажды произнесена двоица слогов «Хари», тот подпоясан поясом для хода к освобождению. Ни к матери, ни к жене, ни к брату, ни к сыну нет у мужей такого доверия, как к другу, рождённому самою природой. Кто желает вечной дружбы, да отвергнет три изъяна: игру, ссуду добра и тайные встречи с женой друга. С матерью, сестрой или дочерью да не сидит он на уединённом сиденье: громада чувств сильна и увлекает даже учёного. Превратная страсть и вожделение не обретаются у владеющих собою; каково средство, такова и казнь, и кара следует за ним же. Возможно постичь разбег ветра светопреставления, коня или великого океана — но не разбег нестрастного сердца. Нет случая, нет уединения, нет и того, кто добивается, — оттого, о Шаунака, и возникает у женщин верность. Одному служит она всегда, а если нравится и другой — женщина верна мужу от неполучения мужчин.
06fc0d6fe0ec · 发布于 2026年9月2日 11:52:09 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
«Никто никому не друг» — и тут же двоица слогов «друг» названа самоцветом. Свод не противоречит себе: дружба не отменяется, у неё лишь отнимается видимость беспричинности.
Запрет сидеть наедине с матерью, сестрой или дочерью объяснён не подозрением, а устройством: «громада чувств сильна». Правило поставлено там, где рассчитывать на добродетель не берутся.
Два последних стиха выводят женскую верность из отсутствия случая. Это ходячее место сборников поговорок, и в этой же главе рядом стоят строки, ему прямо противоречащие.