कुपितः कुरुते कासं कफं तेन सशोणितम् । पीतं श्यावञ्च शुष्कञ्च ग्रथितं कुपितं बहु
ष्ठीवेत्कण्ठेन रुजता विभिन्नेनैव चोरसा । सूचीभिरिव तीक्ष्णाभिस्तुद्यमानेन शूलिना
दुः खस्पर्शेन शूलेन भेदपीडाहितापिना । पर्वभेदज्वरश्वासतृष्णावैस्वर्यकम्पवान्
पारावत इवोत्कूजन्पार्श्वशूली ततो ऽस्य च । कफाद्यैर्वमनं पक्तिबलवर्णञ्च हीयते
क्षीणस्य सासृङ्मूत्रत्वं श्वासपृष्टकटिग्रहः । षायुप्रधानाः कुपिता धावतो राजयक्ष्मणः
कर्वन्ति यक्ष्मायतने कासं ष्ठीवत्कफं ततः । पूतिपूयोपमं वीतं मिश्रं हरितलोहितम्
सुप्यते तुद्यत इव हृदयं पचतीव च । अकस्मादुष्णशीतेच्छा बह्वाशित्वं बलक्षयः
स्निग्धप्रसन्नवक्रत्वं श्रीमद्दर्शननेत्रता । ततो ऽस्य क्षयरूपाणि सर्वाण्याविर्भवन्ति च
इत्येष क्षयजः कास क्षीणानां देहनाशनः । याप्यौ वा बलिनां तद्वत्क्षतजो ऽपि नवौ तु तौ
सिध्येतामपि सामर्थ्यात्साध्यादौ च पृथक्क्रमः । मिश्रा याप्याश्च ये सर्वे जरसः स्थविरस्य च
कासश्वासक्षयच्छर्दिस्वरसादादयो गदाः । भवन्त्युपेक्षया यस्मात्तस्मात्तास्त्वरया जयेत्
kupitaḥ kurute kāsaṃ kaphaṃ tena saśoṇitam / pītaṃ śyāvañca śuṣkañca grathitaṃ kupitaṃ bahu
ṣṭhīvetkaṇṭhena rujatā vibhinnenaiva corasā / sūcībhiriva tīkṣṇābhistudyamānena śūlinā
duḥ khasparśena śūlena bhedapīḍāhitāpinā / parvabhedajvaraśvāsatṛṣṇāvaisvaryakampavān
pārāvata ivotkūjanpārśvaśūlī tato 'sya ca / kaphādyairvamanaṃ paktibalavarṇañca hīyate
kṣīṇasya sāsṛṅmūtratvaṃ śvāsapṛṣṭakaṭigrahaḥ / ṣāyupradhānāḥ kupitā dhāvato rājayakṣmaṇaḥ
karvanti yakṣmāyatane kāsaṃ ṣṭhīvatkaphaṃ tataḥ / pūtipūyopamaṃ vītaṃ miśraṃ haritalohitam
supyate tudyata iva hṛdayaṃ pacatīva ca / akasmāduṣṇaśītecchā bahvāśitvaṃ balakṣayaḥ
snigdhaprasannavakratvaṃ śrīmaddarśananetratā / tato 'sya kṣayarūpāṇi sarvāṇyāvirbhavanti ca
ityeṣa kṣayajaḥ kāsa kṣīṇānāṃ dehanāśanaḥ / yāpyau vā balināṃ tadvatkṣatajo 'pi navau tu tau
sidhyetāmapi sāmarthyātsādhyādau ca pṛthakkramaḥ / miśrā yāpyāśca ye sarve jarasaḥ sthavirasya ca
kāsaśvāsakṣayacchardisvarasādādayo gadāḥ / bhavantyupekṣayā yasmāttasmāttāstvarayā jayet
…возбуждённый, творит кашель, и тем — слизь с кровью, жёлтую, тёмную, сухую, комковатую, возбуждённую, обильную. Отхаркивает он болящим горлом и словно разорванной грудью, колеблемой острыми иглами, с колотьём, с мучительным прикосновением, с ломотою, теснением и жгучестью; с ломотою суставов, лихорадкою, одышкой, жаждою, хрипотою и дрожью, воркующий, словно голубь, с колотьём в боках. Затем у него рвота слизью и прочим, а пищеварение, сила и цвет убывают. У истощённого — мочеиспускание с кровью, одышка, схватывание спины и поясницы; преобладающие возбуждённые доши бегущей царской чахотки творят кашель в месте чахотки, и он отхаркивает слизь, подобную гнилому гною, смешанную, зелёную и красную. Сердце немеет и словно колется и варится; внезапное желание то горячего, то холодного, обильное едение, убыль силы; сальность и ясность лица, прекрасный вид глаз, — и затем проявляются у него все признаки истощения. Таков кашель от истощения, губитель тела у истощённых. Терпимы они или же у сильных так же, как и кашель от ранения, если оба они новы: они исцеляются по силе, а при исцелимом и прочем — порядок отдельный. Смешанные же терпимы все — как у старости и у старика. Кашель, одышка, истощение, рвота, ослабление голоса и прочие недуги бывают от небрежения — потому да побеждает он их поспешностью.
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe kāsanidānaṃ nāma ekonapañcāśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ
65553496237c · 发布于 2026年9月2日 15:18:29 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Среди признаков чахотки названы сальность лица и «прекрасный вид глаз». Обманчивое благообразие занесено в перечень наравне с кровью в моче.
Один и тот же кашель назван терпимым у сильного и губительным у истощённого. Прогноз зависит не от вида болезни, а от того, кому она досталась.
Глава кончается правилом ко всей врачебной части: эти недуги происходят от небрежения, потому побеждать их надо поспешностью. Промедление названо причиной наравне с пищей и дошами.