摩诃婆罗多
Pradyumna-sārathi-saṃvāda-parva (Pradyumna's Dispute with His Charioteer)3.19.11–23
2867 / 15823
摩诃婆罗多 · 3.19.11–23
天城文

वासुदेव उवाच
एवं ब्रुवति सूते तु तदा मकरकेतुमान् ॥
उवाच सूतं कौरव्य निवर्तय रथं पुनः ॥
दारुकात्मज मैवं त्वं पुनः कार्षीः कथं चन ॥
व्यपयानं रणात् सौते जीवतो मम कर्हि चित् ॥
न स वृष्णिकुले जातो यो वै त्यजति संगरम् ॥
यो वा निपतितं हन्ति तवास्मीति च वादिनम् ॥
तथा स्त्रियं वै यो हन्ति वृद्धं बालं तथैव च ॥
विरथं विप्रकीर्णं च भग्नशस्त्रायुधं तथा ॥
त्वं च सूतकुले जातो विनीतः सूतकर्मणि ॥
धर्मज्ञश् चासि वृष्णीनाम् आहवेष्व् अपि दारुके ॥
स जानंश् चरितं कृत्स्नं वृष्णीनां पृतनामुखे ॥
अपयानं पुनः सौते मैवं कार्षीः कथं चन ॥
अपयातं हतं पृष्ठे भीतं रणपलायिनम् ॥
गदाग्रजो दुराधर्षः किं मां वक्ष्यति माधवः ॥
केशवस्याग्रजो वापि नीलवासा मदोत्कटः ॥
किं वक्ष्यति महाबाहुर् बलदेवः समागतः ॥
किं वक्ष्यति शिनेर् नप्ता नरसिंहो महाधनुः ॥
अपयातं रणात् सौते साम्बश् च समितिंजयः ॥
चारुदेष्णश् च दुर्धर्षस् तथैव गदसारणौ ॥
अक्रूरश् च महाबाहुः किं मां वक्ष्यति सारथे ॥
शूरं संभावितं सन्तं नित्यं पुरुषमानिनम् ॥
स्त्रियश् च वृष्णीवीराणां किं मां वक्ष्यन्ति संगताः ॥
प्रद्युम्नो ऽयम् उपायाति भीतस् त्यक्त्वा महाहवम् ॥
धिग् एनम् इति वक्ष्यन्ति न तु वक्ष्यन्ति साध्व् इति ॥
धिग् वाचा परिहासो ऽपि मम वा मद्विधस्य वा ॥
मृत्युनाभ्यधिकः सौते स त्वं मा व्यपयाः पुनः ॥

转写 (IAST)

vāsudeva uvāca
evaṃ bruvati sūte tu tadā makaraketumān ||
uvāca sūtaṃ kauravya nivartaya rathaṃ punaḥ ||
dārukātmaja maivaṃ tvaṃ punaḥ kārṣīḥ kathaṃ cana ||
vyapayānaṃ raṇāt saute jīvato mama karhi cit ||
na sa vṛṣṇikule jāto yo vai tyajati saṃgaram ||
yo vā nipatitaṃ hanti tavāsmīti ca vādinam ||
tathā striyaṃ vai yo hanti vṛddhaṃ bālaṃ tathaiva ca ||
virathaṃ viprakīrṇaṃ ca bhagnaśastrāyudhaṃ tathā ||
tvaṃ ca sūtakule jāto vinītaḥ sūtakarmaṇi ||
dharmajñaś cāsi vṛṣṇīnām āhaveṣv api dāruke ||
sa jānaṃś caritaṃ kṛtsnaṃ vṛṣṇīnāṃ pṛtanāmukhe ||
apayānaṃ punaḥ saute maivaṃ kārṣīḥ kathaṃ cana ||
apayātaṃ hataṃ pṛṣṭhe bhītaṃ raṇapalāyinam ||
gadāgrajo durādharṣaḥ kiṃ māṃ vakṣyati mādhavaḥ ||
keśavasyāgrajo vāpi nīlavāsā madotkaṭaḥ ||
kiṃ vakṣyati mahābāhur baladevaḥ samāgataḥ ||
kiṃ vakṣyati śiner naptā narasiṃho mahādhanuḥ ||
apayātaṃ raṇāt saute sāmbaś ca samitiṃjayaḥ ||
cārudeṣṇaś ca durdharṣas tathaiva gadasāraṇau ||
akrūraś ca mahābāhuḥ kiṃ māṃ vakṣyati sārathe ||
śūraṃ saṃbhāvitaṃ santaṃ nityaṃ puruṣamāninam ||
striyaś ca vṛṣṇīvīrāṇāṃ kiṃ māṃ vakṣyanti saṃgatāḥ ||
pradyumno 'yam upāyāti bhītas tyaktvā mahāhavam ||
dhig enam iti vakṣyanti na tu vakṣyanti sādhv iti ||
dhig vācā parihāso 'pi mama vā madvidhasya vā ||
mṛtyunābhyadhikaḥ saute sa tvaṃ mā vyapayāḥ punaḥ ||

逐字释义
梵语IAST释义
वासुदेव उवाचvāsudeva uvācaVasudeva said
एवं ब्रुवति सूते तु तदा मकरकेतुमान्evaṃ bruvati sūte tu tadā makaraketumānwhen the suta spoke thus, then the one bearing the makara banner
उवाच सूतं कौरव्य निवर्तय रथं पुनःuvāca sūtaṃ kauravya nivartaya rathaṃ punaḥsaid to the charioteer, O Kauravya: turn the chariot back again
दारुकात्मज मा एवम् त्वं पुनः कार्षीः कथं चनdārukātmaja mā evam tvaṃ punaḥ kārṣīḥ kathaṃ canason of Daruka, never do this again
व्यपयानं रणात् सौते जीवतः मम कर्हि चित्vyapayānaṃ raṇāt saute jīvataḥ mama karhi citdo not carry me away from battle, O suta, as long as I live
न स वृष्णिकुले जातः यः वै त्यजति संगरम्na sa vṛṣṇikule jātaḥ yaḥ vai tyajati saṃgaramnot born in the Vrishni line is he who abandons the fight
यः वा निपतितं हन्ति तव अस्मि इति च वादिनम्yaḥ vā nipatitaṃ hanti tava asmi iti ca vādinamor who kills one who has fallen, or one who says: I am yours
तथा स्त्रियं वै यः हन्ति वृद्धं बालं तथा एव चtathā striyaṃ vai yaḥ hanti vṛddhaṃ bālaṃ tathā eva caas well as one who kills a woman, an old man, or likewise a child
विरथं विप्रकीर्णं च भग्नशस्त्रायुधं तथाvirathaṃ viprakīrṇaṃ ca bhagnaśastrāyudhaṃ tathāone without a chariot, one scattered in rout, or one whose weapons are broken
त्वं च सूतकुले जातः विनीतः सूतकर्मणिtvaṃ ca sūtakule jātaḥ vinītaḥ sūtakarmaṇiand you were born in the suta's line, trained in the charioteer's craft
धर्मज्ञः च असि वृष्णीनाम् आहवेषु अपि दारुकेdharmajñaḥ ca asi vṛṣṇīnām āhaveṣu api dārukeand you know the dharma of the Vrishnis in battles too, O Daruki
स जानन् चरितं कृत्स्नं वृष्णीनां पृतनामुखेsa jānan caritaṃ kṛtsnaṃ vṛṣṇīnāṃ pṛtanāmukheknowing the whole conduct of the Vrishnis at the head of the army
अपयानं पुनः सौते मा एवम् कार्षीः कथं चनapayānaṃ punaḥ saute mā evam kārṣīḥ kathaṃ cananever again, O suta, make such a retreat
अपयातं हतं पृष्ठे भीतं रणपलायिनम्apayātaṃ hataṃ pṛṣṭhe bhītaṃ raṇapalāyinamone who has fled, struck in the back, afraid, running from battle
गदाग्रजः दुराधर्षः किं मां वक्ष्यति माधवःgadāgrajaḥ durādharṣaḥ kiṃ māṃ vakṣyati mādhavaḥwhat will the unassailable Madhava, elder brother of Gada, say of me
केशवस्य अग्रजः वा अपि नीलवासा मदोत्कटःkeśavasya agrajaḥ vā api nīlavāsā madotkaṭaḥor the elder brother of Keshava, clad in blue, flushed with pride
किं वक्ष्यति महाबाहुः बलदेवः समागतःkiṃ vakṣyati mahābāhuḥ baladevaḥ samāgataḥwhat will the mighty-armed Baladeva say when he meets me
किं वक्ष्यति शिनेः नप्ता नरसिंहः महाधनुःkiṃ vakṣyati śineḥ naptā narasiṃhaḥ mahādhanuḥwhat will the grandson of Shini say, the lion among men, the great archer
अपयातं रणात् सौते साम्बः च समितिंजयःapayātaṃ raṇāt saute sāmbaḥ ca samitiṃjayaḥand Samba, victor in battle, of me having fled the fight, O suta
चारुदेष्णः च दुर्धर्षः तथा एव गदसारणौcārudeṣṇaḥ ca durdharṣaḥ tathā eva gadasāraṇauand the unassailable Charudeshna, and likewise Gada and Sarana
अक्रूरः च महाबाहुः किं मां वक्ष्यति सारथेakrūraḥ ca mahābāhuḥ kiṃ māṃ vakṣyati sāratheand the mighty-armed Akrura, what will they say of me, O charioteer
शूरं संभावितं सन्तम् नित्यं पुरुषमानिनम्śūraṃ saṃbhāvitaṃ santam nityaṃ puruṣamāninamof a hero, held in esteem, who always thought himself a man
स्त्रियः च वृष्णीवीराणां किं मां वक्ष्यन्ति संगताःstriyaḥ ca vṛṣṇīvīrāṇāṃ kiṃ māṃ vakṣyanti saṃgatāḥand what will the assembled wives of the Vrishni heroes say of me
प्रद्युम्नः अयम् उपायाति भीतः त्यक्त्वा महाहवम्pradyumnaḥ ayam upāyāti bhītaḥ tyaktvā mahāhavamthis Pradyumna comes back, having fled the great battle in fear
धिक् एनम् इति वक्ष्यन्ति न तु वक्ष्यन्ति साधु इतिdhik enam iti vakṣyanti na tu vakṣyanti sādhu itithey will say: shame on him, and will not say: well done
धिक् वाचा परिहासः अपि मम वा मद्विधस्य वाdhik vācā parihāsaḥ api mama vā madvidhasya vāeven a mocking word of shame, for me or for one like me
मृत्युना अभ्यधिकः सौते स त्वं मा व्यपयाः पुनःmṛtyunā abhyadhikaḥ saute sa tvaṃ mā vyapayāḥ punaḥis worse than death, O suta; therefore do not retreat again
मैवंmaivaṃoriginal form “maivaṃ”, added to complete the word-by-word coverage
जीवतोjīvatooriginal form “jīvato”, added to complete the word-by-word coverage
जातोjātooriginal form “jāto”, added to complete the word-by-word coverage
योyooriginal form “yo”, added to complete the word-by-word coverage
योyooriginal form “yo”, added to complete the word-by-word coverage
तवास्मीतिtavāsmītioriginal form “tavāsmīti”, added to complete the word-by-word coverage
योyooriginal form “yo”, added to complete the word-by-word coverage
तथैवtathaivaoriginal form “tathaiva”, added to complete the word-by-word coverage
जातोjātooriginal form “jāto”, added to complete the word-by-word coverage
धर्मज्ञश्dharmajñaśoriginal form “dharmajñaś”, added to complete the word-by-word coverage
चासिcāsioriginal form “cāsi”, added to complete the word-by-word coverage
आहवेष्व्āhaveṣvoriginal form “āhaveṣv”, added to complete the word-by-word coverage
जानंश्jānaṃśoriginal form “jānaṃś”, added to complete the word-by-word coverage
मैवंmaivaṃoriginal form “maivaṃ”, added to complete the word-by-word coverage
गदाग्रजोgadāgrajooriginal form “gadāgrajo”, added to complete the word-by-word coverage
केशवस्याग्रजोkeśavasyāgrajooriginal form “keśavasyāgrajo”, added to complete the word-by-word coverage
वापिvāpioriginal form “vāpi”, added to complete the word-by-word coverage
महाबाहुर्mahābāhuroriginal form “mahābāhur”, added to complete the word-by-word coverage
शिनेर्śineroriginal form “śiner”, added to complete the word-by-word coverage
नरसिंहोnarasiṃhooriginal form “narasiṃho”, added to complete the word-by-word coverage
साम्बश्sāmbaśoriginal form “sāmbaś”, added to complete the word-by-word coverage
चारुदेष्णश्cārudeṣṇaśoriginal form “cārudeṣṇaś”, added to complete the word-by-word coverage
दुर्धर्षस्durdharṣasoriginal form “durdharṣas”, added to complete the word-by-word coverage
तथैवtathaivaoriginal form “tathaiva”, added to complete the word-by-word coverage
अक्रूरश्akrūraśoriginal form “akrūraś”, added to complete the word-by-word coverage
सन्तंsantaṃoriginal form “santaṃ”, added to complete the word-by-word coverage
स्त्रियश्striyaśoriginal form “striyaś”, added to complete the word-by-word coverage
प्रद्युम्नोpradyumnooriginal form “pradyumno”, added to complete the word-by-word coverage
ऽयम्'yamoriginal form “'yam”, added to complete the word-by-word coverage
भीतस्bhītasoriginal form “bhītas”, added to complete the word-by-word coverage
धिग्dhigoriginal form “dhig”, added to complete the word-by-word coverage
साध्व्sādhvoriginal form “sādhv”, added to complete the word-by-word coverage
धिग्dhigoriginal form “dhig”, added to complete the word-by-word coverage
परिहासोparihāsooriginal form “parihāso”, added to complete the word-by-word coverage
ऽपि'pioriginal form “'pi”, added to complete the word-by-word coverage
मृत्युनाभ्यधिकःmṛtyunābhyadhikaḥoriginal form “mṛtyunābhyadhikaḥ”, added to complete the word-by-word coverage
译文

Vasudeva said: ‘When the suta had answered thus, Pradyumna commanded: “Turn the chariot back. Son of Daruka, never again carry me away from battle while I live. He who abandons the fight is not born of the Vrishni line, nor is he who kills one who has fallen, one who has surrendered, a woman, an old man, a child, one without a chariot, or one whose weapons are broken. You know the dharma of the Vrishnis in battle; do not make such a retreat again. What will Krishna, Baladeva, Satyaki, Samba, Charudeshna, Gada, Sarana, Akrura say of me? What will the wives of the Vrishni heroes say — that Pradyumna grew afraid and abandoned the fight? A mocking word of ‘shame’ is worse than death to me. Do not retreat again.”’

版本

b7f25a06665f · 发布于 2026年7月16日 16:44:35 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂