पुलस्त्य उवाच
ततो गच्छेत धर्मज्ञ धर्मतीर्थं पुरातनम् ॥
तत्र स्नात्वा नरो राजन् धर्मशीलः समाहितः ॥
आसप्तमं कुलं राजन् पुनीते नात्र संशयः ॥
ततो गच्छेत धर्मज्ञ कारापतनम् उत्तमम् ॥
अग्निष्टोमम् अवाप्नोति मुनिलोकं च गच्छति ॥
सौगन्धिकं वनं राजंस् ततो गच्छेत मानवः ॥
यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश् च तपोधनाः ॥
सिद्धचारणगन्धर्वाः किंनराः समहोरगाः ॥
तद् वनं प्रविशन्न् एव सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
ततो हि सा सरिच्छ्रेष्ठा नदीनाम् उत्तमा नदी ॥
प्लक्षाद् देवी स्रुता राजन् महापुण्या सरस्वती ॥
तत्राभिषेकं कुर्वीत वल्मीकान् निःसृते जले ॥
अर्चयित्वा पितॄन् देवान् अश्वमेधफलं लभेत् ॥
ईशानाध्युषितं नाम तत्र तीर्थं सुदुर्लभम् ॥
षट्सु शम्यानिपातेषु वल्मीकाद् इति निश्चयः ॥
कपिलानां सहस्रं च वाजिमेधं च विन्दति ॥
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र दृष्टम् एतत् पुरातने ॥
सुगन्धां शतकुम्भां च पञ्चयज्ञां च भारत ॥
अभिगम्य नरश्रेष्ठ स्वर्गलोके महीयते ॥
त्रिशूलखातं तत्रैव तीर्थम् आसाद्य भारत ॥
तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः ॥
गाणपत्यं स लभते देहं त्यक्त्वा न संशयः ॥
ततो गच्छेत राजेन्द्र देव्याः स्थानं सुदुर्लभम् ॥
शाकंभरीति विख्याता त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥
दिव्यं वर्षसहस्रं हि शाकेन किल सुव्रत ॥
आहारं सा कृतवती मासि मासि नराधिप ॥
ऋषयो ऽभ्यागतास् तत्र देव्या भक्त्या तपोधनाः ॥
आतिथ्यं च कृतं तेषां शाकेन किल भारत ॥
ततः शाकम्भरीत्य् एव नाम तस्याः प्रतिष्ठितम् ॥
शाकंभरीं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः ॥
त्रिरात्रम् उषितः शाकं भक्षयेन् नियतः शुचिः ॥
शाकाहारस्य यत् सम्यग् वर्षैर् द्वादशभिः फलम् ॥
तत् फलं तस्य भवति देव्याश् छन्देन भारत ॥
ततो गच्छेत् सुवर्णाक्षं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥
यत्र विष्णुः प्रसादार्थं रुद्रम् आराधयत् पुरा ॥
वरांश् च सुबहूंल् लेभे दैवतेषु सुदुर्लभान् ॥
उक्तश् च त्रिपुरघ्नेन परितुष्टेन भारत ॥
अपि चास्मत् प्रियतरो लोके कृष्ण भविष्यसि ॥
त्वन् मुखं च जगत् कृत्स्नं भविष्यति न संशयः ॥
तत्राभिगम्य राजेन्द्र पूजयित्वा वृषध्वजम् ॥
अश्वमेधम् अवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति ॥
धूमावतीं ततो गच्छेत् त्रिरत्रोपोषितो नरः ॥
मनसा प्रार्थितान् कामांल् लभते नात्र संशयः ॥
देव्यास् तु दक्षिणार्धेन रथावर्तो नराधिप ॥
तत्रारोहेत धर्मज्ञ श्रद्दधानो जितेन्द्रियः ॥
महादेवप्रसादाद् धि गच्छेत परमां गतिम् ॥
प्रदक्षिणम् उपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ ॥
धारां नाम महाप्राज्ञ सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र न शोचति नराधिप ॥
ततो गच्छेत धर्मज्ञ नमस्कृत्य महागिरिम् ॥
स्वर्गद्वारेण यत् तुल्यं गङ्गाद्वारं न संशयः ॥
तत्राभिषेकं कुर्वीत कोटितीर्थे समाहितः ॥
पुण्डरीकम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥
pulastya uvāca
tato gaccheta dharmajña dharmatīrthaṃ purātanam ||
tatra snātvā naro rājan dharmaśīlaḥ samāhitaḥ ||
āsaptamaṃ kulaṃ rājan punīte nātra saṃśayaḥ ||
tato gaccheta dharmajña kārāpatanam uttamam ||
agniṣṭomam avāpnoti munilokaṃ ca gacchati ||
saugandhikaṃ vanaṃ rājaṃs tato gaccheta mānavaḥ ||
yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ ||
siddhacāraṇagandharvāḥ kiṃnarāḥ samahoragāḥ ||
tad vanaṃ praviśann eva sarvapāpaiḥ pramucyate ||
tato hi sā saricchreṣṭhā nadīnām uttamā nadī ||
plakṣād devī srutā rājan mahāpuṇyā sarasvatī ||
tatrābhiṣekaṃ kurvīta valmīkān niḥsṛte jale ||
arcayitvā pitṝn devān aśvamedhaphalaṃ labhet ||
īśānādhyuṣitaṃ nāma tatra tīrthaṃ sudurlabham ||
ṣaṭsu śamyānipāteṣu valmīkād iti niścayaḥ ||
kapilānāṃ sahasraṃ ca vājimedhaṃ ca vindati ||
tatra snātvā naravyāghra dṛṣṭam etat purātane ||
sugandhāṃ śatakumbhāṃ ca pañcayajñāṃ ca bhārata ||
abhigamya naraśreṣṭha svargaloke mahīyate ||
triśūlakhātaṃ tatraiva tīrtham āsādya bhārata ||
tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ ||
gāṇapatyaṃ sa labhate dehaṃ tyaktvā na saṃśayaḥ ||
tato gaccheta rājendra devyāḥ sthānaṃ sudurlabham ||
śākaṃbharīti vikhyātā triṣu lokeṣu viśrutā ||
divyaṃ varṣasahasraṃ hi śākena kila suvrata ||
āhāraṃ sā kṛtavatī māsi māsi narādhipa ||
ṛṣayo 'bhyāgatās tatra devyā bhaktyā tapodhanāḥ ||
ātithyaṃ ca kṛtaṃ teṣāṃ śākena kila bhārata ||
tataḥ śākambharīty eva nāma tasyāḥ pratiṣṭhitam ||
śākaṃbharīṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ ||
trirātram uṣitaḥ śākaṃ bhakṣayen niyataḥ śuciḥ ||
śākāhārasya yat samyag varṣair dvādaśabhiḥ phalam ||
tat phalaṃ tasya bhavati devyāś chandena bhārata ||
tato gacchet suvarṇākṣaṃ triṣu lokeṣu viśrutam ||
yatra viṣṇuḥ prasādārthaṃ rudram ārādhayat purā ||
varāṃś ca subahūṃl lebhe daivateṣu sudurlabhān ||
uktaś ca tripuraghnena parituṣṭena bhārata ||
api cāsmat priyataro loke kṛṣṇa bhaviṣyasi ||
tvan mukhaṃ ca jagat kṛtsnaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
tatrābhigamya rājendra pūjayitvā vṛṣadhvajam ||
aśvamedham avāpnoti gāṇapatyaṃ ca vindati ||
dhūmāvatīṃ tato gacchet triratropoṣito naraḥ ||
manasā prārthitān kāmāṃl labhate nātra saṃśayaḥ ||
devyās tu dakṣiṇārdhena rathāvarto narādhipa ||
tatrāroheta dharmajña śraddadhāno jitendriyaḥ ||
mahādevaprasādād dhi gaccheta paramāṃ gatim ||
pradakṣiṇam upāvṛtya gaccheta bharatarṣabha ||
dhārāṃ nāma mahāprājña sarvapāpapraṇāśinīm ||
tatra snātvā naravyāghra na śocati narādhipa ||
tato gaccheta dharmajña namaskṛtya mahāgirim ||
svargadvāreṇa yat tulyaṃ gaṅgādvāraṃ na saṃśayaḥ ||
tatrābhiṣekaṃ kurvīta koṭitīrthe samāhitaḥ ||
puṇḍarīkam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||
Pulastya continued: 'Next, knower of dharma, one should go to the ancient Dharmatirtha; whoever bathes there, composed and righteous, purifies his lineage to the seventh generation. Karapatana bestows the fruit of the agnishtoma and the worlds of the sages. In Saugandhika-vana, where Brahma, the gods, the rishis, the siddhas, the charanas, the gandharvas, the kinnaras and the great nagas come, a man is purified by the mere entering. There the holy Sarasvati flows out from a plaksha tree. Bathing in the waters that issue from an anthill, and worshipping the ancestors and gods there, gives the fruit of the ashvamedha. There is also the hard-to-reach Ishanadhyushita, where one who bathes obtains the fruit of a thousand kapila cows and of the horse sacrifice. Sugandha, Shatakumbha, Panchayajna, Trishulakhata and the place of the goddess Shakambhari are likewise renowned. For a thousand divine years the goddess lived on vegetables alone and thus received the rishis who came to her; hence she is called Shakambhari. Whoever spends three nights there, pure and self-controlled, obtains the fruit of a twelve-year vegetable fast. At Suvarnaksha, Vishnu once worshipped Rudra to gain his favor and received great boons from the Slayer of Tripura; worship of Vrishadhvaja there bestows the ashvamedha and nearness to Ganapati. Dhumavati fulfills desires, Rathavarta leads to the highest goal, Dhara destroys sins, and Gangadvara, equal to the gates of heaven, together with Kotitirtha, raises up one's lineage.'
1095489c20aa · 发布于 2026年7月16日 17:06:17 UTC
可用语言RUEN用方向键翻颂
Here Vishnu, Rudra, the goddess, Sarasvati and the ancestors stand side by side. The holy land reveals itself as a harmony of many forms of divine help, not as a rivalry of cults.