摩诃婆罗多
Dadhīci-asthi-vajra-parva (The Bones of Dadhīci and Indra's Vajra)3.98.12-24
3141 / 15823
摩诃婆罗多 · 3.98.12-24
天城文

एवम् उक्तास् ततो देवा अनुज्ञाप्य पितामहम् ॥
नारायणं पुरस्कृत्य दधीचस्याश्रमं ययुः ॥
सरस्वत्याः परे पारे नानाद्रुमलतावृतम् ॥
षट्पदोद्गीतनिनदैर् विघुष्टं सामगैर् इव ॥
पुंस्कोकिलरवोन्मिश्रं जीवंजीवकनादितम् ॥
महिषैश् च वराहैश् च सृमरैश् चमरैर् अपि ॥
तत्र तत्रानुचरितं शार्दूलभयवर्जितैः ॥
करेणुभिर् वारणैश् च प्रभिन्नकरटामुखैः ॥
सरो ऽवगाढैः क्रीडद्भिः समन्ताद् अनुनादितम् ॥
सिंहव्याघ्रैर् महानादान् नदद्भिर् अनुनादितम् ॥
अपरैश् चापि संलीनैर् गुहाकन्दरवासिभिः ॥
तेषु तेष्व् अवकाशेषु शोभितं सुमनोरमम् ॥
त्रिविष्टपसमप्रख्यं दधीचाश्रमम् आगमन् ॥
तत्रापश्यन् दधीचं ते दिवाकरसमद्युतिम् ॥
जाज्वल्यमानं वपुषा यथा लक्ष्म्या पितामहम् ॥
तस्य पादौ सुरा राजन्न् अभिवाद्य प्रणम्य च ॥
अयाचन्त वरं सर्वे यथोक्तं परमेष्ठिना ॥
ततो दधीचः परमप्रतीतः; सुरोत्तमांस् तान् इदम् अभ्युवाच ॥
करोमि यद् वो हितम् अद्य देवाः; स्वं चापि देहं त्व् अहम् उत्सृजामि ॥
स एवम् उक्त्वा द्विपदां वरिष्ठः; प्राणान् वशी स्वान् सहसोत्ससर्ज ॥
ततः सुरास् ते जगृहुः परासोर्; अस्थीनि तस्याथ यथोपदेशम् ॥
प्रहृष्टरूपाश् च जयाय देवास्; त्वष्टारम् आगम्य तम् अर्थम् ऊचुः ॥
त्वष्टा तु तेषां वचनं निशम्य; प्रहृष्टरूपः प्रयतः प्रयत्नात् ॥
चकार वज्रं भृशम् उग्ररूपं; कृत्वा च शक्रं स उवाच हृष्टः ॥
अनेन वज्रप्रवरेण देव; भस्मीकुरुष्वाद्य सुरारिम् उग्रम् ॥
ततो हतारिः सगणः सुखं वै; प्रशाधि कृत्स्नं त्रिदिवं दिविष्ठः ॥
त्वष्ट्रा तथोक्तः स पुरंदरस् तु; वज्रं प्रहृष्टः प्रयतो ऽभ्यगृह्णात् ॥

转写 (IAST)

evam uktās tato devā anujñāpya pitāmaham ||
nārāyaṇaṃ puraskṛtya dadhīcasyāśramaṃ yayuḥ ||
sarasvatyāḥ pare pāre nānādrumalatāvṛtam ||
ṣaṭpadodgītaninadair vighuṣṭaṃ sāmagair iva ||
puṃskokilaravonmiśraṃ jīvaṃjīvakanāditam ||
mahiṣaiś ca varāhaiś ca sṛmaraiś camarair api ||
tatra tatrānucaritaṃ śārdūlabhayavarjitaiḥ ||
kareṇubhir vāraṇaiś ca prabhinnakaraṭāmukhaiḥ ||
saro 'vagāḍhaiḥ krīḍadbhiḥ samantād anunāditam ||
siṃhavyāghrair mahānādān nadadbhir anunāditam ||
aparaiś cāpi saṃlīnair guhākandaravāsibhiḥ ||
teṣu teṣv avakāśeṣu śobhitaṃ sumanoramam ||
triviṣṭapasamaprakhyaṃ dadhīcāśramam āgaman ||
tatrāpaśyan dadhīcaṃ te divākarasamadyutim ||
jājvalyamānaṃ vapuṣā yathā lakṣmyā pitāmaham ||
tasya pādau surā rājann abhivādya praṇamya ca ||
ayācanta varaṃ sarve yathoktaṃ parameṣṭhinā ||
tato dadhīcaḥ paramapratītaḥ; surottamāṃs tān idam abhyuvāca ||
karomi yad vo hitam adya devāḥ; svaṃ cāpi dehaṃ tv aham utsṛjāmi ||
sa evam uktvā dvipadāṃ variṣṭhaḥ; prāṇān vaśī svān sahasotsasarja ||
tataḥ surās te jagṛhuḥ parāsor; asthīni tasyātha yathopadeśam ||
prahṛṣṭarūpāś ca jayāya devās; tvaṣṭāram āgamya tam artham ūcuḥ ||
tvaṣṭā tu teṣāṃ vacanaṃ niśamya; prahṛṣṭarūpaḥ prayataḥ prayatnāt ||
cakāra vajraṃ bhṛśam ugrarūpaṃ; kṛtvā ca śakraṃ sa uvāca hṛṣṭaḥ ||
anena vajrapravareṇa deva; bhasmīkuruṣvādya surārim ugram ||
tato hatāriḥ sagaṇaḥ sukhaṃ vai; praśādhi kṛtsnaṃ tridivaṃ diviṣṭhaḥ ||
tvaṣṭrā tathoktaḥ sa puraṃdaras tu; vajraṃ prahṛṣṭaḥ prayato 'bhyagṛhṇāt ||

逐字释义
梵语IAST释义
एवम् उक्तास् ततो देवा अनुज्ञाप्य पितामहम् ॥ नारायणं पुरस्कृत्य दधीचस्याश्रमं ययुः ॥ सरस्वत्याः परे पारे नानाद्रुमलतावृतम् ॥ षट्पदोद्गीतनिनदैर् विघुष्टं सामगैर् इव ॥ पुंस्कोकिलरवोन्मिश्रं जीवंजीवकनादितम् ॥ महिषैश् च वराहैश् च सृमरैश् चमरैर् अपि ॥ तत्र तत्रानुचरितं शार्दूलभयवर्जितैः ॥ करेणुभिर् वारणैश् च प्रभिन्नकरटामुखैः ॥ सरो ऽवगाढैः क्रीडद्भिः समन्ताद् अनुनादितम् ॥ सिंहव्याघ्रैर् महानादान् नदद्भिर् अनुनादितम् ॥ अपरैश् चापि संलीनैर् गुहाकन्दरवासिभिः ॥ तेषु तेष्व् अवकाशेषु शोभितं सुमनोरमम् ॥ त्रिविष्टपसमप्रख्यं दधीचाश्रमम् आगमन् ॥ तत्रापश्यन् दधीचं ते दिवाकरसमद्युतिम् ॥ जाज्वल्यमानं वपुषा यथा लक्ष्म्या पितामहम् ॥ तस्य पादौ सुरा राजन्न् अभिवाद्य प्रणम्य च ॥ अयाचन्त वरं सर्वे यथोक्तं परमेष्ठिना ॥ ततो दधीचः परमप्रतीतः; सुरोत्तमांस् तान् इदम् अभ्युवाच ॥ करोमि यद् वो हितम् अद्य देवाः; स्वं चापि देहं त्व् अहम् उत्सृजामि ॥ स एवम् उक्त्वा द्विपदां वरिष्ठः; प्राणान् वशी स्वान् सहसोत्ससर्ज ॥ ततः सुरास् ते जगृहुः परासोर्; अस्थीनि तस्याथ यथोपदेशम् ॥ प्रहृष्टरूपाश् च जयाय देवास्; त्वष्टारम् आगम्य तम् अर्थम् ऊचुः ॥ त्वष्टा तु तेषां वचनं निशम्य; प्रहृष्टरूपः प्रयतः प्रयत्नात् ॥ चकार वज्रं भृशम् उग्ररूपं; कृत्वा च शक्रं स उवाच हृष्टः ॥ अनेन वज्रप्रवरेण देव; भस्मीकुरुष्वाद्य सुरारिम् उग्रम् ॥ ततो हतारिः सगणः सुखं वै; प्रशाधि कृत्स्नं त्रिदिवं दिविष्ठः ॥ त्वष्ट्रा तथोक्तः स पुरंदरस् तु; वज्रं प्रहृष्टः प्रयतो ऽभ्यगृह्णात् ॥evam uktās tato devā anujñāpya pitāmaham || nārāyaṇaṃ puraskṛtya dadhīcasyāśramaṃ yayuḥ || sarasvatyāḥ pare pāre nānādrumalatāvṛtam || ṣaṭpadodgītaninadair vighuṣṭaṃ sāmagair iva || puṃskokilaravonmiśraṃ jīvaṃjīvakanāditam || mahiṣaiś ca varāhaiś ca sṛmaraiś camarair api || tatra tatrānucaritaṃ śārdūlabhayavarjitaiḥ || kareṇubhir vāraṇaiś ca prabhinnakaraṭāmukhaiḥ || saro 'vagāḍhaiḥ krīḍadbhiḥ samantād anunāditam || siṃhavyāghrair mahānādān nadadbhir anunāditam || aparaiś cāpi saṃlīnair guhākandaravāsibhiḥ || teṣu teṣv avakāśeṣu śobhitaṃ sumanoramam || triviṣṭapasamaprakhyaṃ dadhīcāśramam āgaman || tatrāpaśyan dadhīcaṃ te divākarasamadyutim || jājvalyamānaṃ vapuṣā yathā lakṣmyā pitāmaham || tasya pādau surā rājann abhivādya praṇamya ca || ayācanta varaṃ sarve yathoktaṃ parameṣṭhinā || tato dadhīcaḥ paramapratītaḥ; surottamāṃs tān idam abhyuvāca || karomi yad vo hitam adya devāḥ; svaṃ cāpi dehaṃ tv aham utsṛjāmi || sa evam uktvā dvipadāṃ variṣṭhaḥ; prāṇān vaśī svān sahasotsasarja || tataḥ surās te jagṛhuḥ parāsor; asthīni tasyātha yathopadeśam || prahṛṣṭarūpāś ca jayāya devās; tvaṣṭāram āgamya tam artham ūcuḥ || tvaṣṭā tu teṣāṃ vacanaṃ niśamya; prahṛṣṭarūpaḥ prayataḥ prayatnāt || cakāra vajraṃ bhṛśam ugrarūpaṃ; kṛtvā ca śakraṃ sa uvāca hṛṣṭaḥ || anena vajrapravareṇa deva; bhasmīkuruṣvādya surārim ugram || tato hatāriḥ sagaṇaḥ sukhaṃ vai; praśādhi kṛtsnaṃ tridivaṃ diviṣṭhaḥ || tvaṣṭrā tathoktaḥ sa puraṃdaras tu; vajraṃ prahṛṣṭaḥ prayato 'bhyagṛhṇāt ||The gods, having received Brahma's permission, go with Narayana at their head to the hermitage of Dadhichi on the far bank of the Sarasvati, adorned with trees, vines, birds, animals, elephants, lions, and tigers, and resembling heaven; they see Dadhichi, shining like the sun, like Brahma in Lakshmi, bow to him and ask for the boon; Dadhichi joyfully says that he will do good for the gods and give up his body; he masters his life-breaths, gives up his life, the gods take his bones, go to Tvashtar, who forges a terrible vajra and tells Indra to burn the enemy of the gods with it; Indra joyfully accepts the vajra.
译文

Addressed thus, the gods took leave of Pitamaha and, placing Narayana at their head, went to the hermitage of Dadhichi. It stood on the far bank of the Sarasvati, surrounded by many trees and vines, resounding with the humming of bees as though with singers of the Sama, mingled with the cries of cuckoos and the calls of jivamjivaka birds; there roamed buffaloes, boars, srimaras, and chamaras, unafraid of tigers; cow-elephants and bull-elephants with temples streaming with musth entered the lakes and played, filling the whole region with sound; lions and tigers roared with great cries, while other beasts lay hidden in caves and ravines. In its many quarters this hermitage, lovely and delighting the heart, resembled Trivishtapa itself. There the gods beheld Dadhichi, radiant as the sun, his body blazing like Pitamaha in his glory. They bowed to his feet, O king, and asked for the boon, as Parameshthin had instructed. Then Dadhichi, filled with the highest joy, spoke thus to those best of gods: "Today I shall do what is good for you, O gods; I shall give up even my own body." Having spoken thus, that foremost of men, master of himself, at once released his life-breaths. Then the gods, following the instruction, took the bones of him whose life had departed. Rejoicing, for the sake of victory they went to Tvashtar and told him the matter. Tvashtar, hearing their words, rejoiced, and with focused effort and purity forged a vajra of exceedingly fierce form. Having made it, he joyfully said to Shakra: "With this foremost of vajras, O god, today reduce to ashes the fierce enemy of the gods. Then, having slain the foe together with his host, rule happily over the whole of heaven, dwelling in the sky." Thus instructed by Tvashtar, Purandara joyfully and purely took hold of the vajra.

版本

5fa5779551e3 · 发布于 2026年7月16日 17:02:53 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂