摩诃婆罗多 3.183.20-27

天城文

श्रुत्वैव तु महात्मानो मुनयो ऽभ्यद्रवन् द्रुतम् ॥
सनत्कुमारं धर्मज्ञं संशयच्छेदनाय वै ॥
स च तेषां वचः श्रुत्वा यथातत्त्वं महातपाः ॥
प्रत्युवाचाथ तान् एवं धर्मार्थसहितं वचः ॥
सनत्कुमार उवाच
ब्रह्म क्षत्रेण सहितं क्षत्रं च ब्रह्मणा सह ॥
राजा वै प्रथमो धर्मः प्रजानां पतिर् एव च ॥
स एव शक्रः शुक्रश् च स धाता स बृहस्पतिः ॥
प्रजापतिर् विराट् सम्राट् क्षत्रियो भूपतिर् नृपः ॥
य एभिः स्तूयते शब्दैः कस् तं नार्चितुम् अर्हति ॥
पुरायोनिर् युधाजिच् च अभिया मुदितो भवः ॥
स्वर्णेता सहजिद् बभ्रुर् इति राजाभिधीयते ॥
सत्यमन्युर् युधाजीवः सत्यधर्मप्रवर्तकः ॥
अधर्माद् ऋषयो भीता बलं क्षत्रे समादधन् ॥
आदित्यो दिवि देवेषु तमो नुदति तेजसा ॥
तथैव नृपतिर् भूमाव् अधर्मं नुदते भृशम् ॥
अतो राज्ञः प्रधानत्वं शास्त्रप्रामाण्यदर्शनात् ॥
उत्तरः सिध्यते पक्षो येन राजेति भाषितम् ॥

转写 (IAST)

śrutvaiva tu mahātmāno munayo 'bhyadravan drutam ||
sanatkumāraṃ dharmajñaṃ saṃśayacchedanāya vai ||
sa ca teṣāṃ vacaḥ śrutvā yathātattvaṃ mahātapāḥ ||
pratyuvācātha tān evaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ ||
sanatkumāra uvāca
brahma kṣatreṇa sahitaṃ kṣatraṃ ca brahmaṇā saha ||
rājā vai prathamo dharmaḥ prajānāṃ patir eva ca ||
sa eva śakraḥ śukraś ca sa dhātā sa bṛhaspatiḥ ||
prajāpatir virāṭ samrāṭ kṣatriyo bhūpatir nṛpaḥ ||
ya ebhiḥ stūyate śabdaiḥ kas taṃ nārcitum arhati ||
purāyonir yudhājic ca abhiyā mudito bhavaḥ ||
svarṇetā sahajid babhrur iti rājābhidhīyate ||
satyamanyur yudhājīvaḥ satyadharmapravartakaḥ ||
adharmād ṛṣayo bhītā balaṃ kṣatre samādadhan ||
ādityo divi deveṣu tamo nudati tejasā ||
tathaiva nṛpatir bhūmāv adharmaṃ nudate bhṛśam ||
ato rājñaḥ pradhānatvaṃ śāstraprāmāṇyadarśanāt ||
uttaraḥ sidhyate pakṣo yena rājeti bhāṣitam ||

逐字释义

梵语IAST释义

श्रुत्वैव तु महात्मानो मुनयो ऽभ्यद्रवन् द्रुतम् ॥ सनत्कुमारं धर्मज्ञं संशयच्छेदनाय वै ॥ स च तेषां वचः श्रुत्वा यथातत्त्वं महातपाः ॥ प्रत्युवाचाथ तान् एवं धर्मार्थसहितं वचः ॥ सनत्कुमार उवाच ब्रह्म क्षत्रेण सहितं क्षत्रं च ब्रह्मणा सह ॥ राजा वै प्रथमो धर्मः प्रजानां पतिर् एव च ॥ स एव शक्रः शुक्रश् च स धाता स बृहस्पतिः ॥ प्रजापतिर् विराट् सम्राट् क्षत्रियो भूपतिर् नृपः ॥ य एभिः स्तूयते शब्दैः कस् तं नार्चितुम् अर्हति ॥ पुरायोनिर् युधाजिच् च अभिया मुदितो भवः ॥ स्वर्णेता सहजिद् बभ्रुर् इति राजाभिधीयते ॥ सत्यमन्युर् युधाजीवः सत्यधर्मप्रवर्तकः ॥ अधर्माद् ऋषयो भीता बलं क्षत्रे समादधन् ॥ आदित्यो दिवि देवेषु तमो नुदति तेजसा ॥ तथैव नृपतिर् भूमाव् अधर्मं नुदते भृशम् ॥ अतो राज्ञः प्रधानत्वं शास्त्रप्रामाण्यदर्शनात् ॥ उत्तरः सिध्यते पक्षो येन राजेति भाषितम् ॥śrutvaiva tu mahātmāno munayo 'bhyadravan drutam || sanatkumāraṃ dharmajñaṃ saṃśayacchedanāya vai || sa ca teṣāṃ vacaḥ śrutvā yathātattvaṃ mahātapāḥ || pratyuvācātha tān evaṃ dharmārthasahitaṃ vacaḥ || sanatkumāra uvāca brahma kṣatreṇa sahitaṃ kṣatraṃ ca brahmaṇā saha || rājā vai prathamo dharmaḥ prajānāṃ patir eva ca || sa eva śakraḥ śukraś ca sa dhātā sa bṛhaspatiḥ || prajāpatir virāṭ samrāṭ kṣatriyo bhūpatir nṛpaḥ || ya ebhiḥ stūyate śabdaiḥ kas taṃ nārcitum arhati || purāyonir yudhājic ca abhiyā mudito bhavaḥ || svarṇetā sahajid babhrur iti rājābhidhīyate || satyamanyur yudhājīvaḥ satyadharmapravartakaḥ || adharmād ṛṣayo bhītā balaṃ kṣatre samādadhan || ādityo divi deveṣu tamo nudati tejasā || tathaiva nṛpatir bhūmāv adharmaṃ nudate bhṛśam || ato rājñaḥ pradhānatvaṃ śāstraprāmāṇyadarśanāt || uttaraḥ sidhyate pakṣo yena rājeti bhāṣitam ||The assembly asks Sanatkumara to settle the dispute; he says that brahmin and kshatriya together burn away enemies like fire and wind, that the king is foremost for the dharma of his subjects and carries the functions of Shakra, Shukra, Dhata, and Brihaspati; the sages placed strength in the kshatra to hold back adharma; therefore Atri is right.

译文

"Those gathered asked Sanatkumara to settle the dispute. He said: 'Brahmin joined with kshatriya, and kshatriya joined with brahmin, burn away enemies as fire fanned by wind. The king stands foremost for the dharma of his subjects; in him act Shakra, Shukra, Dhata, and Brihaspati. The sages, fearing adharma, placed strength in kshatriya power. As the sun scatters darkness, so a righteous king scatters lawlessness. Therefore Atri's word is true.'"

注释

The dharma of society rests on the union of knowledge and power. A brahmin without protection and a king without wisdom are equally incomplete; order arises when both serve the law rather than themselves.

版本

ff81cf80ca3f · 发布于 2026年7月16日 17:19:46 UTC

可用语言RUEN