ब्राह्मण उवाच
कथं धर्मभृतां श्रेष्ठ जीवो भवति शाश्वतः ॥
एतद् इच्छाम्य् अहं ज्ञातुं तत्त्वेन वदतां वर ॥
व्याध उवाच
न जीवनाशो ऽस्ति हि देहभेदे; मिथ्यैतद् आहुर् म्रियतेति मूढाः ॥
जीवस् तु देहान्तरितः प्रयाति; दशार्धतैवास्य शरीरभेदः ॥
अन्यो हि नाश्नाति कृतं हि कर्म; स एव कर्ता सुखदुःखभागी ॥
यत् तेन किं चिद् धि कृतं हि कर्म; तद् अश्नुते नास्ति कृतस्य नाशः ॥
अपुण्यशीलाश् च भवन्ति पुण्या; नरोत्तमाः पापकृतो भवन्ति ॥
नरो ऽनुयातस् त्व् इह कर्मभिः स्वैस्; ततः समुत्पद्यति भावितस् तैः ॥
ब्राह्मण उवाच
कथं संभवते योनौ कथं वा पुण्यपापयोः ॥
जातीः पुण्या ह्य् अपुण्याश् च कथं गच्छति सत्तम ॥
व्याध उवाच
गर्भाधानसमायुक्तं कर्मेदं संप्रदृश्यते ॥
समासेन तु ते क्षिप्रं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तम ॥
यथा संभृतसंभारः पुनर् एव प्रजायते ॥
शुभकृच् छुभयोनीषु पापकृत् पापयोनिषु ॥
शुभैः प्रयोगैर् देवत्वं व्यामिश्रैर् मानुषो भवेत् ॥
मोहनीयैर् वियोनीषु त्व् अधोगामी च किल्बिषैः ॥
जातिमृत्युजरादुःखैः सततं समभिद्रुतः ॥
संसारे पच्यमानश् च दोषैर् आत्मकृतैर् नरः ॥
तिर्यग्योनिसहस्राणि गत्वा नरकम् एव च ॥
जीवाः संपरिवर्तन्ते कर्मबन्धनिबन्धनाः ॥
जन्तुस् तु कर्मभिस् तैस् तैः स्वकृतैः प्रेत्य दुःखितः ॥
तद्दुःखप्रतिघातार्थम् अपुण्यां योनिम् अश्नुते ॥
ततः कर्म समादत्ते पुनर् अन्यन् नवं बहु ॥
पच्यते तु पुनस् तेन भुक्त्वापथ्यम् इवातुरः ॥
अजस्रम् एव दुःखार्तो ऽदुःखितः सुखसंज्ञितः ॥
ततो ऽनिवृत्तबन्धत्वात् कर्मणाम् उदयाद् अपि ॥
परिक्रामति संसारे चक्रवद् बहुवेदनः ॥
स चेन् निवृत्तबन्धस् तु विशुद्धश् चापि कर्मभिः ॥
प्राप्नोति सुकृतांल् लोकान् यत्र गत्वा न शोचति ॥
पापं कुर्वन् पापवृत्तः पापस्यान्तं न गच्छति ॥
तस्मात् पुण्यं यतेत् कर्तुं वर्जयेत च पातकम् ॥
brāhmaṇa uvāca
kathaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭha jīvo bhavati śāśvataḥ ||
etad icchāmy ahaṃ jñātuṃ tattvena vadatāṃ vara ||
vyādha uvāca
na jīvanāśo 'sti hi dehabhede; mithyaitad āhur mriyateti mūḍhāḥ ||
jīvas tu dehāntaritaḥ prayāti; daśārdhataivāsya śarīrabhedaḥ ||
anyo hi nāśnāti kṛtaṃ hi karma; sa eva kartā sukhaduḥkhabhāgī ||
yat tena kiṃ cid dhi kṛtaṃ hi karma; tad aśnute nāsti kṛtasya nāśaḥ ||
apuṇyaśīlāś ca bhavanti puṇyā; narottamāḥ pāpakṛto bhavanti ||
naro 'nuyātas tv iha karmabhiḥ svais; tataḥ samutpadyati bhāvitas taiḥ ||
brāhmaṇa uvāca
kathaṃ saṃbhavate yonau kathaṃ vā puṇyapāpayoḥ ||
jātīḥ puṇyā hy apuṇyāś ca kathaṃ gacchati sattama ||
vyādha uvāca
garbhādhānasamāyuktaṃ karmedaṃ saṃpradṛśyate ||
samāsena tu te kṣipraṃ pravakṣyāmi dvijottama ||
yathā saṃbhṛtasaṃbhāraḥ punar eva prajāyate ||
śubhakṛc chubhayonīṣu pāpakṛt pāpayoniṣu ||
śubhaiḥ prayogair devatvaṃ vyāmiśrair mānuṣo bhavet ||
mohanīyair viyonīṣu tv adhogāmī ca kilbiṣaiḥ ||
jātimṛtyujarāduḥkhaiḥ satataṃ samabhidrutaḥ ||
saṃsāre pacyamānaś ca doṣair ātmakṛtair naraḥ ||
tiryagyonisahasrāṇi gatvā narakam eva ca ||
jīvāḥ saṃparivartante karmabandhanibandhanāḥ ||
jantus tu karmabhis tais taiḥ svakṛtaiḥ pretya duḥkhitaḥ ||
tadduḥkhapratighātārtham apuṇyāṃ yonim aśnute ||
tataḥ karma samādatte punar anyan navaṃ bahu ||
pacyate tu punas tena bhuktvāpathyam ivāturaḥ ||
ajasram eva duḥkhārto 'duḥkhitaḥ sukhasaṃjñitaḥ ||
tato 'nivṛttabandhatvāt karmaṇām udayād api ||
parikrāmati saṃsāre cakravad bahuvedanaḥ ||
sa cen nivṛttabandhas tu viśuddhaś cāpi karmabhiḥ ||
prāpnoti sukṛtāṃl lokān yatra gatvā na śocati ||
pāpaṃ kurvan pāpavṛttaḥ pāpasyāntaṃ na gacchati ||
tasmāt puṇyaṃ yatet kartuṃ varjayeta ca pātakam ||
The brahmin asked: 'How, best of the upholders of dharma, does the jiva become eternal?' The hunter answered: 'When the body decays, there is no death of the jiva. Fools mistakenly say: "He dies." The jiva passes into another body; destruction concerns only the body. No one else savors the deed one has performed - the same doer receives happiness and suffering. Whatever he has done, he tastes it; what has been done does not vanish. Here a man follows his own deeds and is born shaped by them.' The brahmin asked: 'How is he born in a womb, and how does he proceed to good and evil births?' The hunter said: 'I will tell you briefly. As the causes have been accumulated, so he is born again: one who does good - in good wombs, one who does evil - in bad ones. Pure deeds lead to divinity, mixed deeds to human birth, deluding and sinful deeds to low wombs and downward. A man, ceaselessly pursued by birth, death, old age, and pain, is cooked in samsara by his own faults. Having passed through thousands of animal births and through hell, the jivas revolve, bound by the fetters of karma. The suffering being takes up a new deed and is cooked in it again, like a sick man who has eaten unsuitable food. Thus, mistaking suffering for happiness while remaining bound, it wanders through samsara like a wheel. But if the bond is severed and the deeds are purified, he attains the worlds of righteous deeds, where, having gone, he does not grieve. Therefore one should strive to perform good and abandon sin.'
bd59ebc9eab4 · 发布于 2026年7月16日 17:17:03 UTC
可用语言RUEN用方向键翻颂
The jiva is not destroyed by death, yet it is not automatically free. Freedom begins with the purification of one's deeds and the cutting of the bonds that make consciousness revolve within samsara.