摩诃婆罗多 3.263.1-9

天城文

मार्कण्डेय उवाच
सखा दशरथस्यासीज् जटायुर् अरुणात्मजः ॥
गृध्रराजो महावीर्यः संपातिर् यस्य सोदरः ॥
स ददर्श तदा सीतां रावणाङ्कगतां स्नुषाम् ॥
क्रोधाद् अभ्यद्रवत् पक्षी रावणं राक्षसेश्वरम् ॥
अथैनम् अब्रवीद् गृध्रो मुञ्च मुञ्चेति मैथिलीम् ॥
ध्रियमाणे मयि कथं हरिष्यसि निशाचर ॥
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन् यदि नोत्सृजसे वधूम् ॥
उक्त्वैवं राक्षसेन्द्रं तं चकर्त नखरैर् भृशम् ॥
पक्षतुण्डप्रहारैश् च बहुशो जर्जरीकृतः ॥
चक्षार रुधिरं भूरि गिरिः प्रस्रवणैर् इव ॥
स वध्यमानो गृध्रेण रामप्रियहितैषिणा ॥
खड्गम् आदाय चिच्छेद भुजौ तस्य पतत्रिणः ॥
निहत्य गृध्रराजं स छिन्नाभ्रशिखरोपमम् ॥
ऊर्ध्वम् आचक्रमे सीतां गृहीत्वाङ्केन राक्षसः ॥
यत्र यत्र तु वैदेही पश्यत्य् आश्रममण्डलम् ॥
सरो वा सरितं वापि तत्र मुञ्चति भूषणम् ॥
सा ददर्श गिरिप्रस्थे पञ्च वानरपुंगवान् ॥
तत्र वासो महद् दिव्यम् उत्ससर्ज मनस्विनी ॥
तत् तेषां वानरेन्द्राणां पपात पवनोद्धुतम् ॥
मध्ये सुपीतं पञ्चानां विद्युन् मेघान्तरे यथा ॥

转写 (IAST)

mārkaṇḍeya uvāca
sakhā daśarathasyāsīj jaṭāyur aruṇātmajaḥ ||
gṛdhrarājo mahāvīryaḥ saṃpātir yasya sodaraḥ ||
sa dadarśa tadā sītāṃ rāvaṇāṅkagatāṃ snuṣām ||
krodhād abhyadravat pakṣī rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram ||
athainam abravīd gṛdhro muñca muñceti maithilīm ||
dhriyamāṇe mayi kathaṃ hariṣyasi niśācara ||
na hi me mokṣyase jīvan yadi notsṛjase vadhūm ||
uktvaivaṃ rākṣasendraṃ taṃ cakarta nakharair bhṛśam ||
pakṣatuṇḍaprahāraiś ca bahuśo jarjarīkṛtaḥ ||
cakṣāra rudhiraṃ bhūri giriḥ prasravaṇair iva ||
sa vadhyamāno gṛdhreṇa rāmapriyahitaiṣiṇā ||
khaḍgam ādāya ciccheda bhujau tasya patatriṇaḥ ||
nihatya gṛdhrarājaṃ sa chinnābhraśikharopamam ||
ūrdhvam ācakrame sītāṃ gṛhītvāṅkena rākṣasaḥ ||
yatra yatra tu vaidehī paśyaty āśramamaṇḍalam ||
saro vā saritaṃ vāpi tatra muñcati bhūṣaṇam ||
sā dadarśa giriprasthe pañca vānarapuṃgavān ||
tatra vāso mahad divyam utsasarja manasvinī ||
tat teṣāṃ vānarendrāṇāṃ papāta pavanoddhutam ||
madhye supītaṃ pañcānāṃ vidyun meghāntare yathā ||

逐字释义

梵语IAST释义

मार्कण्डेय उवाच सखा दशरथस्यासीज् जटायुर् अरुणात्मजः ॥ गृध्रराजो महावीर्यः संपातिर् यस्य सोदरः ॥ स ददर्श तदा सीतां रावणाङ्कगतां स्नुषाम् ॥ क्रोधाद् अभ्यद्रवत् पक्षी रावणं राक्षसेश्वरम् ॥ अथैनम् अब्रवीद् गृध्रो मुञ्च मुञ्चेति मैथिलीम् ॥ ध्रियमाणे मयि कथं हरिष्यसि निशाचर ॥ न हि मे मोक्ष्यसे जीवन् यदि नोत्सृजसे वधूम् ॥ उक्त्वैवं राक्षसेन्द्रं तं चकर्त नखरैर् भृशम् ॥ पक्षतुण्डप्रहारैश् च बहुशो जर्जरीकृतः ॥ चक्षार रुधिरं भूरि गिरिः प्रस्रवणैर् इव ॥ स वध्यमानो गृध्रेण रामप्रियहितैषिणा ॥ खड्गम् आदाय चिच्छेद भुजौ तस्य पतत्रिणः ॥ निहत्य गृध्रराजं स छिन्नाभ्रशिखरोपमम् ॥ ऊर्ध्वम् आचक्रमे सीतां गृहीत्वाङ्केन राक्षसः ॥ यत्र यत्र तु वैदेही पश्यत्य् आश्रममण्डलम् ॥ सरो वा सरितं वापि तत्र मुञ्चति भूषणम् ॥ सा ददर्श गिरिप्रस्थे पञ्च वानरपुंगवान् ॥ तत्र वासो महद् दिव्यम् उत्ससर्ज मनस्विनी ॥ तत् तेषां वानरेन्द्राणां पपात पवनोद्धुतम् ॥ मध्ये सुपीतं पञ्चानां विद्युन् मेघान्तरे यथा ॥mārkaṇḍeya uvāca sakhā daśarathasyāsīj jaṭāyur aruṇātmajaḥ || gṛdhrarājo mahāvīryaḥ saṃpātir yasya sodaraḥ || sa dadarśa tadā sītāṃ rāvaṇāṅkagatāṃ snuṣām || krodhād abhyadravat pakṣī rāvaṇaṃ rākṣaseśvaram || athainam abravīd gṛdhro muñca muñceti maithilīm || dhriyamāṇe mayi kathaṃ hariṣyasi niśācara || na hi me mokṣyase jīvan yadi notsṛjase vadhūm || uktvaivaṃ rākṣasendraṃ taṃ cakarta nakharair bhṛśam || pakṣatuṇḍaprahāraiś ca bahuśo jarjarīkṛtaḥ || cakṣāra rudhiraṃ bhūri giriḥ prasravaṇair iva || sa vadhyamāno gṛdhreṇa rāmapriyahitaiṣiṇā || khaḍgam ādāya ciccheda bhujau tasya patatriṇaḥ || nihatya gṛdhrarājaṃ sa chinnābhraśikharopamam || ūrdhvam ācakrame sītāṃ gṛhītvāṅkena rākṣasaḥ || yatra yatra tu vaidehī paśyaty āśramamaṇḍalam || saro vā saritaṃ vāpi tatra muñcati bhūṣaṇam || sā dadarśa giriprasthe pañca vānarapuṃgavān || tatra vāso mahad divyam utsasarja manasvinī || tat teṣāṃ vānarendrāṇāṃ papāta pavanoddhutam || madhye supītaṃ pañcānāṃ vidyun meghāntare yathā ||Jatayu, son of Aruna, king of vultures, friend of Dasharatha and brother of Sampati, sees Sita on Ravana's lap; he flies at the lord of the rakshasas, demands he release Maithili, and wounds him with claws, beak, and wings; Ravana, streaming with blood, seizes his sword, cuts off the bird's wings and arms, and then rises into the sky with Sita; Sita scatters her ornaments near hermitages, lakes, and rivers, and drops her divine garment before five vanaras on a mountain.

译文

Jatayu, son of Aruna, king of vultures, friend of Dasharatha and brother of Sampati, saw Sita on Ravana's lap. He flew at the lord of the rakshasas and cried, 'Release Maithili! As long as I live, how will you carry her off?' The bird savagely wounded Ravana with claws, beak, and wings, and he bled like a mountain streaming with torrents. Then Ravana took up his sword, cut off Jatayu's wings and arms, and rose again into the sky with Sita. Sita scattered her ornaments wherever she saw hermitages, lakes, and rivers, and on a mountain ledge, seeing five foremost of the vanaras, she let her divine garment fall among them.

注释

Jatayu acts as an elder friend of the family, heedless of his own weakness before Ravana. Service to dharma here is measured not by victory but by the readiness to stand between violence and the defenseless Sita.

版本

644c1ff7d1c6 · 发布于 2026年7月16日 17:30:22 UTC

可用语言RUEN