摩诃婆罗多
Bhīṣma-yudhiṣṭhira-lakṣaṇa-parva (Signs of Yudhiṣṭhira's Land)4.27.1-11
3864 / 15823
摩诃婆罗多 · 4.27.1-11
天城文

वैशंपायन उवाच
ततः शांतनवो भीष्मो भरतानां पितामहः ॥
श्रुतवान् देशकालज्ञस् तत्त्वज्ञः सर्वधर्मवित् ॥
आचार्यवाक्योपरमे तद् वाक्यम् अभिसंदधत् ॥
हितार्थं स उवाचेमां भारतीं भारतान् प्रति ॥
युधिष्ठिरे समासक्तां धर्मज्ञे धर्मसंश्रिताम् ॥
असत्सु दुर्लभां नित्यं सतां चाभिमतां सदा ॥
भीष्मः समवदत् तत्र गिरं साधुभिर् अर्चिताम् ॥
यथैष ब्राह्मणः प्राह द्रोणः सर्वार्थतत्त्ववित् ॥
सर्वलक्षणसंपन्ना नाशं नार्हन्ति पाण्डवाः ॥
श्रुतवृत्तोपसंपन्नाः साधुव्रतसमन्विताः ॥
वृद्धानुशासने मग्नाः सत्यव्रतपरायणाः ॥
समयं समयज्ञास् ते पालयन्तः शुचिव्रताः ॥
नावसीदितुम् अर्हन्ति उद्वहन्तः सतां धुरम् ॥
धर्मतश् चैव गुप्तास् ते स्ववीर्येण च पाण्डवाः ॥
न नाशम् अधिगच्छेयुर् इति मे धीयते मतिः ॥
तत्र बुद्धिं प्रणेष्यामि पाण्डवान् प्रति भारत ॥
न तु नीतिः सुनीतस्य शक्यते ऽन्वेषितुं परैः ॥
यत् तु शक्यम् इहास्माभिस् तान् वै संचिन्त्य पाण्डवान् ॥
बुद्ध्या प्रवक्तुं न द्रोहात् प्रवक्ष्यामि निबोध तत् ॥
सा त्व् इयं साधु वक्तव्या न त्व् अनीतिः कथं चन ॥
वृद्धानुशासने तात तिष्ठतः सत्यशीलिनः ॥
अवश्यं त्व् इह धीरेण सतां मध्ये विवक्षता ॥
यथामति विवक्तव्यं सर्वशो धर्मलिप्सया ॥

转写 (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ śāṃtanavo bhīṣmo bharatānāṃ pitāmahaḥ ||
śrutavān deśakālajñas tattvajñaḥ sarvadharmavit ||
ācāryavākyoparame tad vākyam abhisaṃdadhat ||
hitārthaṃ sa uvācemāṃ bhāratīṃ bhāratān prati ||
yudhiṣṭhire samāsaktāṃ dharmajñe dharmasaṃśritām ||
asatsu durlabhāṃ nityaṃ satāṃ cābhimatāṃ sadā ||
bhīṣmaḥ samavadat tatra giraṃ sādhubhir arcitām ||
yathaiṣa brāhmaṇaḥ prāha droṇaḥ sarvārthatattvavit ||
sarvalakṣaṇasaṃpannā nāśaṃ nārhanti pāṇḍavāḥ ||
śrutavṛttopasaṃpannāḥ sādhuvratasamanvitāḥ ||
vṛddhānuśāsane magnāḥ satyavrataparāyaṇāḥ ||
samayaṃ samayajñās te pālayantaḥ śucivratāḥ ||
nāvasīditum arhanti udvahantaḥ satāṃ dhuram ||
dharmataś caiva guptās te svavīryeṇa ca pāṇḍavāḥ ||
na nāśam adhigaccheyur iti me dhīyate matiḥ ||
tatra buddhiṃ praṇeṣyāmi pāṇḍavān prati bhārata ||
na tu nītiḥ sunītasya śakyate 'nveṣituṃ paraiḥ ||
yat tu śakyam ihāsmābhis tān vai saṃcintya pāṇḍavān ||
buddhyā pravaktuṃ na drohāt pravakṣyāmi nibodha tat ||
sā tv iyaṃ sādhu vaktavyā na tv anītiḥ kathaṃ cana ||
vṛddhānuśāsane tāta tiṣṭhataḥ satyaśīlinaḥ ||
avaśyaṃ tv iha dhīreṇa satāṃ madhye vivakṣatā ||
yathāmati vivaktavyaṃ sarvaśo dharmalipsayā ||

逐字释义
梵语IAST释义
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana
उवाचuvācasaid
ततःtataḥthen, thereupon
शांतनवोśāṃtanavoson of Shantanu
भीष्मोbhīṣmoBhishma
भरतानांbharatānāṃform of bharatānāṃ
पितामहःpitāmahaḥgrandfather
श्रुतवान्śrutavānform of śrutavān
देशकालज्ञस्deśakālajñasform of deśakālajñas
तत्त्वज्ञःtattvajñaḥform of tattvajñaḥ
सर्वधर्मवित्sarvadharmavitdharma, to say
आचार्यवाक्योपरमेācāryavākyoparameteacher
तद्tadthat
वाक्यम्vākyamword, speech
अभिसंदधत्abhisaṃdadhatform of abhisaṃdadhat
हितार्थंhitārthaṃform of hitārthaṃ
sahe, this
उवाचेमांuvācemāṃspeech
भारतींbhāratīṃform of bhāratīṃ
भारतान्bhāratānform of bhāratān
प्रतिpratitowards, against
युधिष्ठिरेyudhiṣṭhireYudhishthira
समासक्तांsamāsaktāṃform of samāsaktāṃ
धर्मज्ञेdharmajñedharma
धर्मसंश्रिताम्dharmasaṃśritāmdharma
असत्सुasatsuform of asatsu
दुर्लभांdurlabhāṃto obtain
नित्यंnityaṃconstantly
सतांsatāṃform of satāṃ
चाभिमतांcābhimatāṃform of cābhimatāṃ
सदाsadāalways
भीष्मःbhīṣmaḥBhishma
समवदत्samavadatto say
तत्रtatrathere
गिरंgiraṃspeech
साधुभिर्sādhubhirform of sādhubhir
अर्चिताम्arcitāmform of arcitām
यथैषyathaiṣaform of yathaiṣa
ब्राह्मणःbrāhmaṇaḥbrahmin
प्राहprāhasaid
द्रोणःdroṇaḥDrona
सर्वार्थतत्त्ववित्sarvārthatattvavitform of sarvārthatattvavit
सर्वलक्षणसंपन्नाsarvalakṣaṇasaṃpannāform of sarvalakṣaṇasaṃpannā
नाशंnāśaṃform of nāśaṃ
नार्हन्तिnārhantito strike, to kill
पाण्डवाःpāṇḍavāḥPandavas
श्रुतवृत्तोपसंपन्नाःśrutavṛttopasaṃpannāḥform of śrutavṛttopasaṃpannāḥ
साधुव्रतसमन्विताःsādhuvratasamanvitāḥform of sādhuvratasamanvitāḥ
वृद्धानुशासनेvṛddhānuśāsaneform of vṛddhānuśāsane
मग्नाःmagnāḥform of magnāḥ
सत्यव्रतपरायणाःsatyavrataparāyaṇāḥform of satyavrataparāyaṇāḥ
समयंsamayaṃagreement, term
समयज्ञास्samayajñāsto know
तेtethey; to you
पालयन्तःpālayantaḥform of pālayantaḥ
शुचिव्रताःśucivratāḥform of śucivratāḥ
नावसीदितुम्nāvasīditumform of nāvasīditum
अर्हन्तिarhantito strike, to kill
उद्वहन्तःudvahantaḥto strike, to kill
सतांsatāṃform of satāṃ
धुरम्dhuramform of dhuram
धर्मतश्dharmataśdharma
चैवcaivaand indeed
गुप्तास्guptāsform of guptās
तेtethey; to you
स्ववीर्येणsvavīryeṇahero
caand
पाण्डवाःpāṇḍavāḥPandavas
nanot
नाशम्nāśamform of nāśam
अधिगच्छेयुर्adhigaccheyurform of adhigaccheyur
इतिitithus, so
मेmeto me, my
धीयतेdhīyateform of dhīyate
मतिःmatiḥthought, decision
तत्रtatrathere
बुद्धिंbuddhiṃform of buddhiṃ
प्रणेष्यामिpraṇeṣyāmiform of praṇeṣyāmi
पाण्डवान्pāṇḍavānthe Pandavas
प्रतिpratitowards, against
भारतbhārataO Bharata
nanot
तुtuindeed, but
नीतिःnītiḥform of nītiḥ
सुनीतस्यsunītasyaform of sunītasya
शक्यतेśakyateform of śakyate
ऽन्वेषितुं'nveṣituṃform of 'nveṣituṃ
परैःparaiḥby enemies, by others
यत्yatwhat, which
तुtuindeed, but
शक्यम्śakyamform of śakyam
इहास्माभिस्ihāsmābhisform of ihāsmābhis
तान्tānthem, those
वैvaiindeed
संचिन्त्यsaṃcintyaform of saṃcintya
पाण्डवान्pāṇḍavānthe Pandavas
बुद्ध्याbuddhyāform of buddhyā
प्रवक्तुंpravaktuṃform of pravaktuṃ
nanot
द्रोहात्drohātform of drohāt
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiI will say
निबोधnibodhaform of nibodha
तत्tatthat, this
साshe, this
त्व्tvyou; indeed
इयंiyaṃthis
साधुsādhuwell, good
वक्तव्याvaktavyāform of vaktavyā
nanot
त्व्tvyou; indeed
अनीतिःanītiḥform of anītiḥ
कथंkathaṃhow?
चनcanaindeed, or
वृद्धानुशासनेvṛddhānuśāsaneform of vṛddhānuśāsane
तातtātaO dear one
तिष्ठतःtiṣṭhataḥform of tiṣṭhataḥ
सत्यशीलिनःsatyaśīlinaḥform of satyaśīlinaḥ
अवश्यंavaśyaṃform of avaśyaṃ
त्व्tvyou; indeed
इहihahere
धीरेणdhīreṇaform of dhīreṇa
सतांsatāṃform of satāṃ
मध्येmadhyein the midst
विवक्षताvivakṣatāform of vivakṣatā
यथामतिyathāmatiform of yathāmati
विवक्तव्यंvivaktavyaṃform of vivaktavyaṃ
सर्वशोsarvaśoform of sarvaśo
धर्मलिप्सयाdharmalipsayādharma
译文

Vaishampayana said: 'Then Bhishma, son of Shantanu, grandfather of the Bharatas — learned, knowing time and place, knowing the truth and all the dharmas — when the teacher's words had come to an end, joined his thought to this speech and, for the sake of good, spoke these words to the Bharatas. Bhishma uttered there a speech honored by the virtuous, bound up with Yudhishthira the knower of dharma, resting upon dharma, ever rare among the wicked and ever cherished by the good: "As this brahmin Drona, who knows the truth of all matters, has said, the Pandavas, endowed with every mark of virtue, do not deserve destruction. They are endowed with learning and good conduct, joined to virtuous vows, immersed in the guidance of their elders, devoted to the vow of truth. Knowing the appointed time and keeping to it, pure in their vows, they should not sink down, for they bear the burden of the virtuous. The Pandavas are protected by dharma and by their own valor; it is my thought that they will not meet with destruction. O Bharata, I will set forth my thinking concerning the Pandavas, but the policy of one who is well-guided cannot be traced out by others. What we can here say with judgment, having considered the Pandavas, not out of enmity — that I shall say; listen. This should be said well, and never as bad policy, when it concerns one who stands firm in the guidance of elders and in truthfulness. One who wishes to speak among the virtuous should speak according to his own understanding, and in every way out of a longing for dharma."'

版本

f1b598e77bf1 · 发布于 2026年7月16日 18:17:35 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂