摩诃婆罗多
Sainya-niryāṇa (159) (The Departure of the Armies, Chapters 151-160)5.159.1-5
5067 / 15823
摩诃婆罗多 · 5.159.1-5
天城文

संजय उवाच
उलूकस् त्व् अर्जुनं भूयो यथोक्तं वाक्यम् अब्रवीत् ॥
आशीविषम् इव क्रुद्धं तुदन् वाक्यशलाकया ॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा रुषिताः पाण्डवा भृशम् ॥
प्राग् एव भृशसंक्रुद्धाः कैतव्येन प्रधर्षिताः ॥
नासनेष्व् अवतिष्ठन्त बाहूंश् चैव विचिक्षिपुः ॥
आशीविषा इव क्रुद्धा वीक्षां चक्रुः परस्परम् ॥
अवाक्शिरा भीमसेनः समुदैक्षत केशवम् ॥
नेत्राभ्यां लोहितान्ताभ्याम् आशीविष इव श्वसन् ॥
आर्तं वातात्मजं दृष्ट्वा क्रोधेनाभिहतं भृशम् ॥
उत्स्मयन्न् इव दाशार्हः कैतव्यं प्रत्यभाषत ॥

转写 (IAST)

saṃjaya uvāca
ulūkas tv arjunaṃ bhūyo yathoktaṃ vākyam abravīt ||
āśīviṣam iva kruddhaṃ tudan vākyaśalākayā ||
tasya tad vacanaṃ śrutvā ruṣitāḥ pāṇḍavā bhṛśam ||
prāg eva bhṛśasaṃkruddhāḥ kaitavyena pradharṣitāḥ ||
nāsaneṣv avatiṣṭhanta bāhūṃś caiva vicikṣipuḥ ||
āśīviṣā iva kruddhā vīkṣāṃ cakruḥ parasparam ||
avākśirā bhīmasenaḥ samudaikṣata keśavam ||
netrābhyāṃ lohitāntābhyām āśīviṣa iva śvasan ||
ārtaṃ vātātmajaṃ dṛṣṭvā krodhenābhihataṃ bhṛśam ||
utsmayann iva dāśārhaḥ kaitavyaṃ pratyabhāṣata ||

逐字释义
梵语IAST释义
संजयsaṃjayaSanjaya; O Sanjaya; son of Gavalgana
उवाचuvācasaid; spoke
उलूकस्ulūkasUluka; the messenger Uluka
त्व्tvindeed; but
अर्जुनंarjunaṃArjuna; son of Pandu
भूयोbhūyoagain; once more
यथोक्तंyathoktaṃas had been told; according to what was said
वाक्यम्vākyamword; speech
अब्रवीत्abravītsaid; spoke
आशीविषम्āśīviṣama venomous serpent; a snake with deadly poison
इवivalike; as if
क्रुद्धंkruddhaṃenraged; angry
तुदन्tudanpricking; piercing
वाक्यशलाकयाvākyaśalākayāwith the arrow of speech; with a needle of words
तस्यtasyahis; of that one
तद्tadthat; this
वचनंvacanaṃword; command
श्रुत्वाśrutvāhaving heard; upon hearing
रुषिताःruṣitāḥenraged; incensed
पाण्डवाpāṇḍavāthe Pandavas; the sons of Pandu
भृशम्bhṛśamgreatly; exceedingly
प्राग्prāgalready; beforehand
एवevaindeed; precisely
भृशसंक्रुद्धाःbhṛśasaṃkruddhāḥgreatly enraged; utterly furious
कैतव्येनkaitavyenaby the son of Kaitava; by Uluka
प्रधर्षिताःpradharṣitāḥinsulted; offended
नासनेष्व्nāsaneṣvon their seats; in their places
अवतिष्ठन्तavatiṣṭhantaremained; stayed still
बाहूंश्bāhūṃświth their arms; arms
चैवcaivaand also; and indeed
विचिक्षिपुःvicikṣipuḥwaved about; flung to and fro
आशीविषाāśīviṣāvenomous serpents; black cobras
इवivalike; as if
क्रुद्धाkruddhāenraged; seized by anger
वीक्षांvīkṣāṃa glance; a piercing look
चक्रुःcakruḥcast; gave
परस्परम्parasparamat one another; mutually
अवाक्शिराavākśirāwith head bowed; head lowered
भीमसेनःbhīmasenaḥBhimasena; Bhima; son of Pandu
समुदैक्षतsamudaikṣatalooked; fixed his gaze
केशवम्keśavamat Keshava; at Krishna
नेत्राभ्यांnetrābhyāṃwith his two eyes; from his eyes
लोहितान्ताभ्याम्lohitāntābhyāmred-rimmed; red-eyed
आशीविषāśīviṣavenomous serpent; cobra
इवivalike; as if
श्वसन्śvasanbreathing; hissing; sighing heavily
आर्तंārtaṃsuffering; tormented
वातात्मजंvātātmajaṃthe son of Vayu; Bhima
दृष्ट्वाdṛṣṭvāhaving seen; noticing
क्रोधेनाभिहतंkrodhenābhihataṃstruck by anger; overcome by fury
भृशम्bhṛśamgreatly; exceedingly
उत्स्मयन्न्utsmayannas if smiling; smiling faintly
इवivalike; as if
दाशार्हःdāśārhaḥDasharha; Krishna of the Dashārha line
कैतव्यंkaitavyaṃthe son of Kaitava; Kaitavya
प्रत्यभाषतpratyabhāṣataanswered; replied
译文

Sanjaya said: Uluka again delivered to Arjuna the message that had been given him, as though pricking an enraged serpent with the arrow of his words. Hearing this speech, the Pandavas grew greatly enraged -- they had already been furious, and now they were insulted by the son of Kaitava. They could not remain seated, waving their arms and, like enraged venomous serpents, glaring at one another. Bhimasena, his head bowed, fixed his red-rimmed eyes on Keshava, breathing heavily like a venomous serpent. Seeing the son of Vayu tormented and struck hard by anger, the Dasharha, as if smiling, answered the son of Kaitava.

版本

a00724e99050 · 发布于 2026年7月17日 06:17:52 UTC

可用语言RUEN

用方向键翻颂