संजय उवाच
शिखण्डी सह मत्स्येन विराटेन विशां पते ॥
भीष्मम् आशु महेष्वासम् आससाद सुदुर्जयम् ॥
द्रोणं कृपं विकर्णं च महेष्वासान् महाबलान् ॥
राज्ञश् चान्यान् रणे शूरान् बहून् आर्छद् धनंजयः ॥
सैन्धवं च महेष्वासं सामात्यं सह बन्धुभिः ॥
प्राच्यांश् च दाक्षिणात्यांश् च भूमिपान् भूमिपर्षभ ॥
पुत्रं च ते महेष्वासं दुर्योधनम् अमर्षणम् ॥
दुःसहं चैव समरे भीमसेनो ऽभ्यवर्तत ॥
सहदेवस् तु शकुनिम् उलूकं च महारथम् ॥
पितापुत्रौ महेष्वासाव् अभ्यवर्तत दुर्जयौ ॥
युधिष्ठिरो महाराज गजानीकं महारथः ॥
समवर्तत संग्रामे पुत्रेण निकृतस् तव ॥
माद्रीपुत्रस् तु नकुलः शूरः संक्रन्दनो युधि ॥
त्रिगर्तानां रथोदारैः समसज्जत पाण्डवः ॥
अभ्यवर्तन्त दुर्धर्षाः समरे शाल्वकेकयान् ॥
सात्यकिश् चेकितानश् च सौभद्रश् च महारथः ॥
धृष्टकेतुश् च समरे राक्षसश् च घटोत्कचः ॥
पुत्राणां ते रथानीकं प्रत्युद्याताः सुदुर्जयाः ॥
सेनापतिर् अमेयात्मा धृष्टद्युम्नो महाबलः ॥
द्रोणेन समरे राजन् समियायेन्द्रकर्मणा ॥
एवम् एते महेष्वासास् तावकाः पाण्डवैः सह ॥
समेत्य समरे शूराः संप्रहारं प्रचक्रिरे ॥
saṃjaya uvāca
śikhaṇḍī saha matsyena virāṭena viśāṃ pate ||
bhīṣmam āśu maheṣvāsam āsasāda sudurjayam ||
droṇaṃ kṛpaṃ vikarṇaṃ ca maheṣvāsān mahābalān ||
rājñaś cānyān raṇe śūrān bahūn ārchad dhanaṃjayaḥ ||
saindhavaṃ ca maheṣvāsaṃ sāmātyaṃ saha bandhubhiḥ ||
prācyāṃś ca dākṣiṇātyāṃś ca bhūmipān bhūmiparṣabha ||
putraṃ ca te maheṣvāsaṃ duryodhanam amarṣaṇam ||
duḥsahaṃ caiva samare bhīmaseno 'bhyavartata ||
sahadevas tu śakunim ulūkaṃ ca mahāratham ||
pitāputrau maheṣvāsāv abhyavartata durjayau ||
yudhiṣṭhiro mahārāja gajānīkaṃ mahārathaḥ ||
samavartata saṃgrāme putreṇa nikṛtas tava ||
mādrīputras tu nakulaḥ śūraḥ saṃkrandano yudhi ||
trigartānāṃ rathodāraiḥ samasajjata pāṇḍavaḥ ||
abhyavartanta durdharṣāḥ samare śālvakekayān ||
sātyakiś cekitānaś ca saubhadraś ca mahārathaḥ ||
dhṛṣṭaketuś ca samare rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ ||
putrāṇāṃ te rathānīkaṃ pratyudyātāḥ sudurjayāḥ ||
senāpatir ameyātmā dhṛṣṭadyumno mahābalaḥ ||
droṇena samare rājan samiyāyendrakarmaṇā ||
evam ete maheṣvāsās tāvakāḥ pāṇḍavaiḥ saha ||
sametya samare śūrāḥ saṃprahāraṃ pracakrire ||
Sanjaya said: "Shikhandin, together with King Virata of the Matsyas, O lord of men, swiftly approached the great archer Bhishma, the hard-to-conquer one. Dhananjaya struck down Drona, Kripa, and Vikarna, those mighty great archers, and many other heroic kings in battle. He also overtook the great archer Saindhava with his minister and kinsmen, as well as the lords of the eastern and southern lands, O bull among men. Bhimasena advanced upon your son, the great archer Duryodhana, quick to anger, and upon Duhsaha in battle. Sahadeva attacked the hard-to-conquer father and son, the great archer Shakuni and the great chariot-warrior Uluka. The great chariot-warrior Yudhishthira, deceived by your son, advanced in battle against the elephant division, O great king. Nakula, son of Madri, a hero with a battle-cry, engaged in combat with the noble charioteers of the Trigartas. The unassailable Satyaki, Chekitana, and the great chariot-warrior Saubhadra attacked the Shalvas and Kekayas in battle. Dhrishtaketu and the rakshasa Ghatotkacha, hard to conquer, advanced against the chariot division of your sons. The mighty commander Dhrishtadyumna, of immeasurable spirit, met Drona in battle, whose deeds were like those of Indra. Thus these great archers, your men and the Pandavas, having met in battle, began the clash."
56cf80b5244b · 发布于 2026年7月17日 21:35:52 UTC
可用语言RUEN用方向键翻颂
The chapter opens like a map of encounters: each hero finds his place on the battlefield. A telling detail is that Yudhishthira is named as the son deceived by Dhritarashtra; even in this roll-call of duels, the moral cause of the war does not disappear.