摩诃婆罗多
Kṛṣṇa Reproves Dhṛtarāṣṭra11.12.1-9
9894 / 15823
摩诃婆罗多 · 11.12.1-9
天城文

वैशंपायन उवाच
तत एनम् उपातिष्ठञ् शौचार्थं परिचारकाः ॥
कृतशौचं पुनश् चैनं प्रोवाच मधुसूदनः ॥
राजन्न् अधीता वेदास् ते शास्त्राणि विविधानि च ॥
श्रुतानि च पुराणानि राजधर्माश् च केवलाः ॥
एवं विद्वान् महाप्राज्ञ नाकार्षीर् वचनं तदा ॥
पाण्डवान् अधिकाञ् जानन् बले शौर्ये च कौरव ॥
राजा हि यः स्थिरप्रज्ञः स्वयं दोषान् अवेक्षते ॥
देशकालविभागं च परं श्रेयः स विन्दति ॥
उच्यमानं च यः श्रेयो गृह्णीते नो हिताहिते ॥
आपदं समनुप्राप्य स शोचत्य् अनये स्थितः ॥
ततो ऽन्यवृत्तम् आत्मानं समवेक्षस्व भारत ॥
राजंस् त्वं ह्य् अविधेयात्मा दुर्योधनवशे स्थितः ॥
आत्मापराधाद् आयस्तस् तत् किं भीमं जिघांससि ॥
तस्मात् संयच्छ कोपं त्वं स्वम् अनुस्मृत्य दुष्कृतम् ॥
यस् तु तां स्पर्धया क्षुद्रः पाञ्चालीम् आनयत् सभाम् ॥
स हतो भीमसेनेन वैरं प्रतिचिकीर्षता ॥
आत्मनो ऽतिक्रमं पश्य पुत्रस्य च दुरात्मनः ॥
यद् अनागसि पाण्डूनां परित्यागः परंतप ॥

转写 (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tata enam upātiṣṭhañ śaucārthaṃ paricārakāḥ ||
kṛtaśaucaṃ punaś cainaṃ provāca madhusūdanaḥ ||
rājann adhītā vedās te śāstrāṇi vividhāni ca ||
śrutāni ca purāṇāni rājadharmāś ca kevalāḥ ||
evaṃ vidvān mahāprājña nākārṣīr vacanaṃ tadā ||
pāṇḍavān adhikāñ jānan bale śaurye ca kaurava ||
rājā hi yaḥ sthiraprajñaḥ svayaṃ doṣān avekṣate ||
deśakālavibhāgaṃ ca paraṃ śreyaḥ sa vindati ||
ucyamānaṃ ca yaḥ śreyo gṛhṇīte no hitāhite ||
āpadaṃ samanuprāpya sa śocaty anaye sthitaḥ ||
tato 'nyavṛttam ātmānaṃ samavekṣasva bhārata ||
rājaṃs tvaṃ hy avidheyātmā duryodhanavaśe sthitaḥ ||
ātmāparādhād āyastas tat kiṃ bhīmaṃ jighāṃsasi ||
tasmāt saṃyaccha kopaṃ tvaṃ svam anusmṛtya duṣkṛtam ||
yas tu tāṃ spardhayā kṣudraḥ pāñcālīm ānayat sabhām ||
sa hato bhīmasenena vairaṃ praticikīrṣatā ||
ātmano 'tikramaṃ paśya putrasya ca durātmanaḥ ||
yad anāgasi pāṇḍūnāṃ parityāgaḥ paraṃtapa ||

逐字释义
梵语IAST释义
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал; Вайшампаяна произнёс
ततः एनम् उपातिष्ठन्tataḥ enam upātiṣṭhanзатем к нему подошли; после этого
शौचार्थम् परिचारकाःśaucārtham paricārakāḥдля очищения слуги; служители для омовения
कृतशौचम् पुनः च एनम्kṛtaśaucam punaḥ ca enamочищенного снова его; после очищения
प्रोवाच मधुसूदनःprovāca madhusūdanaḥсказал Мадхусудана; Кришна произнёс
राजन् अधीताः वेदाः तेrājan adhītāḥ vedāḥ teцарь, изучены Веды тобой; ты изучил Веды
शास्त्राणि विविधानि चśāstrāṇi vividhāni caи различные шастры; разные писания
श्रुतानि च पुराणानिśrutāni ca purāṇāniи услышаны Пураны; ты слышал Пураны
राजधर्माः च केवलाःrājadharmāḥ ca kevalāḥи все царские дхармы; долги царя
एवम् विद्वान् महाप्राज्ञevam vidvān mahāprājñaтак знающий, мудрейший; будучи знающим
न अकार्षीः वचनम् तदाna akārṣīḥ vacanam tadāне сделал слова тогда; не исполнил совет
पाण्डवान् अधिकान् जानन्pāṇḍavān adhikān jānanПандавов превосходящими зная; зная их сильнее
बले शौर्ये च कौरवbale śaurye ca kauravaв силе и доблести, Каурава; силой и мужеством
राजा हि यः स्थिरप्रज्ञःrājā hi yaḥ sthiraprajñaḥведь царь с твёрдой мудростью; правитель мудрый
स्वयम् दोषान् अवेक्षतेsvayam doṣān avekṣateсам ошибки рассматривает; видит свои недостатки
देशकाल विभागम् चdeśakāla vibhāgam caи различие места и времени; обстоятельства
परम् श्रेयः स विन्दतिparam śreyaḥ sa vindatiвысшее благо он находит; обретает лучшее
उच्यमानम् च यः श्रेयःucyamānam ca yaḥ śreyaḥи сказанное благо кто; добрый совет
गृह्णीते नो हिताहितेgṛhṇīte no hitāhiteне принимает в полезном-вредном; не различает пользу
आपदम् समनुप्राप्यāpadam samanuprāpyaбеду достигнув; попав в несчастье
स शोचति अनये स्थितःsa śocati anaye sthitaḥон скорбит, в беде стоя; горюет в неправде
ततः अन्यवृत्तम् आत्मानम्tataḥ anyavṛttam ātmānamпоэтому иначе ведшего себя себя; свою ошибку
समवेक्षस्व भारतsamavekṣasva bhārataрассмотри, Бхарата; увидь сам
राजन् त्वम् हि अविधेयात्माrājan tvam hi avidheyātmāцарь, ты ведь с непокорённой душой; не владея собой
दुर्योधन वशे स्थितःduryodhana vaśe sthitaḥво власти Дурьодханы стоял; был подчинён сыну
आत्मापराधात् आयस्तःātmāparādhāt āyastaḥсобственной виной измученный; страдая от своей вины
तत् किम् भीमम् जिघांससिtat kim bhīmam jighāṃsasiпочему же Бхиму хочешь убить; зачем убивать
तस्मात् संयच्छ कोपम् त्वम्tasmāt saṃyaccha kopam tvamпоэтому сдержи гнев ты; обуздай ярость
स्वम् अनुस्मृत्य दुष्कृतम्svam anusmṛtya duṣkṛtamсвоё вспомнив злодеяние; помня свой проступок
यः तु ताम् स्पर्धया क्षुद्रःyaḥ tu tām spardhayā kṣudraḥтот же низкий из соперничества; ничтожный человек
पाञ्चालीम् आनयत् सभाम्pāñcālīm ānayat sabhāmПанчали привёл в собрание; притащил Драупади
स हतः भीमसेनेनsa hataḥ bhīmasenenaон убит Бхимасеной; пал от Бхимы
वैरम् प्रतिचिकीर्षताvairam praticikīrṣatāвозмездие желавшим совершить; мстившим
आत्मनः अतिक्रमम् पश्यātmanaḥ atikramam paśyaсвой проступок увидь; увидь нарушение
पुत्रस्य च दुरात्मनःputrasya ca durātmanaḥи сына злодушного; и дурного сына
यत् अनागसि पाण्डूनाम्yat anāgasi pāṇḍūnāmчто невиновных Пандавов; по отношению к невинным
परित्यागः परंतपparityāgaḥ paraṃtapaоставление, губитель врагов; ты отверг
译文

Вайшампаяна сказал: «Затем слуги подошли к нему для очищения. Когда очищение было совершено, Мадхусудана снова сказал ему: “О царь, ты изучил Веды, разные шастры, слышал Пураны и все царские дхармы. Но, зная всё это, о мудрейший Каурава, ты тогда не исполнил доброго совета, хотя знал, что Пандавы превосходят других силой и доблестью. Царь с твёрдой мудростью сам видит свои недостатки, различает место и время и обретает высшее благо. Но тот, кто не принимает сказанного ему блага, не различает полезное и вредное, попав в беду, скорбит, пребывая в неправде. Поэтому, о Бхарата, рассмотри самого себя, поступившего иначе. О царь, ты не владел собой и стоял во власти Дурьодханы. Измученный собственной виной, зачем же ты хочешь убить Бхиму? Поэтому сдержи свой гнев, вспомнив собственный проступок. Тот низкий человек, который из соперничества привёл Панчали в собрание, был убит Бхимасеной, желавшим совершить возмездие. Увидь свой проступок и проступок своего злодушного сына, о губитель врагов: ты отверг невиновных Пандавов”».

版本

b1d93828bf25 · 发布于 2026年6月20日 13:51:33 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂