भीष्म उवाच
अथ वृक्षस्य शाखायां विहंगः ससुहृज्जनः ॥
दीर्घकालोषितो राजंस् तत्र चित्रतनूरुहः ॥
तस्य काल्यं गता भार्या चरितुं नाभ्यवर्तत ॥
प्राप्तां च रजनीं दृष्ट्वा स पक्षी पर्यतप्यत ॥
वातवर्षं महच् चासीन् न चागच्छति मे प्रिया ॥
किं नु तत् कारणं येन साद्यापि न निवर्तते ॥
अपि स्वस्ति भवेत् तस्याः प्रियाया मम कानने ॥
तया विरहितं हीदं शून्यम् अद्य गृहं मम ॥
यदि सा रक्तनेत्रान्ता चित्राङ्गी मधुरस्वरा ॥
अद्य नाभ्येति मे कान्ता न कार्यं जीवितेन मे ॥
पतिधर्मरता साध्वी प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी ॥
सा हि श्रान्तं क्षुधार्तं च जानीते मां तपस्विनी ॥
अनुरक्ता हिता चैव स्निग्धा चैव पतिव्रता ॥
यस्य वै तादृशी भार्या धन्यः स मनुजो भुवि ॥
भार्या हि परमो नाथः पुरुषस्येह पठ्यते ॥
असहायस्य लोके ऽस्मिंल् लोकयात्रासहायिनी ॥
तथा रोगाभिभूतस्य नित्यं कृच्छ्रगतस्य च ॥
नास्ति भार्यासमं किं चिन् नरस्यार्तस्य भेषजम् ॥
नास्ति भार्यासमो बन्धुर् नास्ति भार्यासमा गतिः ॥
नास्ति भार्यासमो लोके सहायो धर्मसाधनः ॥
bhīṣma uvāca
atha vṛkṣasya śākhāyāṃ vihaṃgaḥ sasuhṛjjanaḥ ||
dīrghakāloṣito rājaṃs tatra citratanūruhaḥ ||
tasya kālyaṃ gatā bhāryā carituṃ nābhyavartata ||
prāptāṃ ca rajanīṃ dṛṣṭvā sa pakṣī paryatapyata ||
vātavarṣaṃ mahac cāsīn na cāgacchati me priyā ||
kiṃ nu tat kāraṇaṃ yena sādyāpi na nivartate ||
api svasti bhavet tasyāḥ priyāyā mama kānane ||
tayā virahitaṃ hīdaṃ śūnyam adya gṛhaṃ mama ||
yadi sā raktanetrāntā citrāṅgī madhurasvarā ||
adya nābhyeti me kāntā na kāryaṃ jīvitena me ||
patidharmaratā sādhvī prāṇebhyo 'pi garīyasī ||
sā hi śrāntaṃ kṣudhārtaṃ ca jānīte māṃ tapasvinī ||
anuraktā hitā caiva snigdhā caiva pativratā ||
yasya vai tādṛśī bhāryā dhanyaḥ sa manujo bhuvi ||
bhāryā hi paramo nāthaḥ puruṣasyeha paṭhyate ||
asahāyasya loke 'smiṃl lokayātrāsahāyinī ||
tathā rogābhibhūtasya nityaṃ kṛcchragatasya ca ||
nāsti bhāryāsamaṃ kiṃ cin narasyārtasya bheṣajam ||
nāsti bhāryāsamo bandhur nāsti bhāryāsamā gatiḥ ||
nāsti bhāryāsamo loke sahāyo dharmasādhanaḥ ||
Бхишма сказал: «На ветви дерева жил пёстрооперённый голубь со своими близкими, о царь. Его жена утром ушла кормиться и не вернулась; увидев, что наступила ночь, птица сильно затосковала. “Велики ветер и дождь, а моя любимая не приходит. Что стало причиной, что она и теперь не возвращается? Пусть будет благо моей любимой в лесу. Без неё мой дом сегодня пуст. Если моя красноокая, пёстротелая и сладкоголосая любимая сегодня не придёт ко мне, жизнь мне не нужна. Эта добродетельная, преданная долгу мужа, дороже мне самой жизни. Она знает меня уставшим и голодным, эта подвижница. Счастлив на земле человек, у которого есть такая жена: любящая, благожелательная, нежная и верная мужу. Жена здесь называется высшей опорой мужчины, помощницей одинокого в жизненном пути. Для человека, поражённого болезнью и постоянно попадающего в беду, нет лекарства, равного жене. Нет друга, равного жене, нет прибежища, равного жене, нет в мире помощника, равного жене в осуществлении дхармы”».
06b4e3905e76 · 发布于 2026年6月21日 02:08:19 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Голубь раскрывается через привязанность, но эта привязанность не груба: он видит в жене спутницу дхармы и опору жизни. Позже именно эта любовь станет основой его жертвенного поступка.