रिपुं पुत्रं प्रवक्ष्यामि यत्करोति द्विजसत्तम । बाल्ये वयसि सम्प्राप्ते पुत्रत्वे वर्तते सदा
पितरं मातरं चैव क्रीडमानो हि ताडयेत् । ताडयित्वा प्रयात्येव प्रहस्यैवं पुनः पुनः
पुनरायाति तं तत्र पितरं मातरं पुनः । सक्रोधो वर्तते नित्यं कुत्सते च दिने दिने
एवं संवर्तते नित्यं वैरकर्मणि सम्पदा । पितरं ताडयित्वा च भ्रातरं च ततः पुनः
प्रयात्येवं स दुष्टात्मा पूर्ववैरानुभावतः । अथातः सम्प्रवक्ष्यामि यथा लभ्यो भवेत्प्रियः
जातमात्रः प्रियं कुर्याद्बाल्ये क्रीडनताडनैः । वयः प्राप्य प्रियं कुर्यान्मातापित्रोरनन्तरम्
भक्त्या सन्तोषयेन्नित्यं तावुभौ परितोषयेत् । स्नेहेन वचसा चैव प्रियसम्भाषणेन च
मृतौ गुरू समाज्ञाय स्नेहेन रुदते पुनः । श्राद्धकर्माणि सर्वाणि पिण्डदानादिकां क्रियाम् । करोत्येव सुदुःखार्तस्तेभ्यो यात्रां प्रयच्छति । ऋणत्रयान्वितः स्नेहान्मोचयेद्यस्तु निश्चितः
यस्माल्लभ्यं भवेत्कान्त प्रयच्छति न संशयः । पुत्रो भूत्वा महाप्राज्ञ अनेन विधिना किल
उदासीनं प्रवक्ष्यामि तवाग्रे प्रियसाम्प्रतम् । उदासीनेन भावेन सदैव परिवर्तते
ददाति नैव गृह्णाति न च कुप्यति तुष्यति । नो वा प्रयाति सन्त्यज्य उदासीनो द्विजोत्तम
भृत्याश्चापि समाख्याताः पशवस्तुरगास्तथा । गजा महिष्यो दास्यश्च ऋणसम्बन्धिनस्त्वमी
ripuṃ putraṃ pravakṣyāmi yatkaroti dvijasattama | bālye vayasi samprāpte putratve vartate sadā
pitaraṃ mātaraṃ caiva krīḍamāno hi tāḍayet | tāḍayitvā prayātyeva prahasyaivaṃ punaḥ punaḥ
punarāyāti taṃ tatra pitaraṃ mātaraṃ punaḥ | sakrodho vartate nityaṃ kutsate ca dine dine
evaṃ saṃvartate nityaṃ vairakarmaṇi sampadā | pitaraṃ tāḍayitvā ca bhrātaraṃ ca tataḥ punaḥ
prayātyevaṃ sa duṣṭātmā pūrvavairānubhāvataḥ | athātaḥ sampravakṣyāmi yathā labhyo bhavetpriyaḥ
jātamātraḥ priyaṃ kuryādbālye krīḍanatāḍanaiḥ | vayaḥ prāpya priyaṃ kuryānmātāpitroranantaram
bhaktyā santoṣayennityaṃ tāvubhau paritoṣayet | snehena vacasā caiva priyasambhāṣaṇena ca
mṛtau gurū samājñāya snehena rudate punaḥ | śrāddhakarmāṇi sarvāṇi piṇḍadānādikāṃ kriyām | karotyeva suduḥkhārtastebhyo yātrāṃ prayacchati | ṛṇatrayānvitaḥ snehānmocayedyastu niścitaḥ
yasmāllabhyaṃ bhavetkānta prayacchati na saṃśayaḥ | putro bhūtvā mahāprājña anena vidhinā kila
udāsīnaṃ pravakṣyāmi tavāgre priyasāmpratam | udāsīnena bhāvena sadaiva parivartate
dadāti naiva gṛhṇāti na ca kupyati tuṣyati | no vā prayāti santyajya udāsīno dvijottama
bhṛtyāścāpi samākhyātāḥ paśavasturagāstathā | gajā mahiṣyo dāsyaśca ṛṇasambandhinastvamī
«„Сына-врага поведаю — что он делает, о лучший из дваждырождённых. Когда наступил детский возраст, он всегда обращается в сыновстве: играя, бьёт отца и мать; ударив, уходит, рассмеявшись, — так снова и снова. Вновь приходит туда, к отцу и матери, снова; во гневе обращается всегда и поносит день за днём. Так поступает он всегда во вражеском деле, с достатком; ударив отца и брата, затем снова уходит так, тот злой душою, — по силе прежней вражды. Теперь же поведаю, каким бывает приобретаемый, милый. Едва родившись, он творит приятное — в детстве играми и шлепками; достигнув возраста, творит приятное матери и отцу вслед за тем; с преданностью радует всегда, ублажает их обоих любовью, словом и ласковою беседою. Узнав, что старшие умерли, из любви рыдает; все поминальные обряды, обряд подношения пинды и прочее совершает, весьма измученный горем, и им дарует странствие. Связанный тремя долгами, из любви кто решительно освобождает, — от кого приобретаемое бывает, о милый, тот дарует, нет сомнения, став сыном, о великомудрый, таким-то образом. Безразличного поведаю пред тобою, о милый, ныне: с безразличным чувством обращается он всегда; не даёт и не берёт, не гневается и не радуется, и не уходит, покинув, — безразличный, о лучший из дваждырождённых. И слуги названы, скот, кони, слоны, буйволицы и рабыни: они же связаны долгом“.»
b6b02ce03832 · 发布于 2026年9月3日 04:13:49 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Разбор доводится до конца без всякого утешения: даже любящий сын, который рыдает и совершает поминки, оказывается не исключением, а четвёртым разрядом — тем, у кого что-то причитается получить. И в тот же счёт входят слуги, кони и буйволицы.