वसिष्ठ उवाच
स होवाच महात्मानं वसिष्ठं तपतां वरम् । भगवञ्छ्रूयतां वाक्यं यतः प्राप्तो द्विजोत्तम
दारिद्र्यं केन भावेन पुत्रसौख्यं कथं न हि । एष मे संशयस्तात कस्मात्पापाद्दुःखं मे
महामोहेन संमुग्धः प्रियया बोधितो द्विज । तयाहं प्रेषितस्तात तव पार्श्वं समागतः
तत्सर्वं हि समाचक्ष्व सर्वसन्देहनाशकम् । मुक्तिदाता भवस्व त्वं मम संसारबन्धनात्
पुत्रो मित्रं तथा भ्राता अन्ये स्वजनबान्धवाः । पञ्च भेदास्तु सम्बन्धाः पुरुषस्य भवन्ति ते
ते ते सुमनया प्रोक्ताः पूर्वमेव तवाग्रतः । ऋणसम्बन्धिनः सर्वे ते कुपुत्रा द्विजोत्तम
पुत्रस्य लक्षणं पुण्यं तवाग्रे प्रवदाम्यहम् । पुण्यप्रसक्तो यस्यात्मा सत्यधर्मरतः सदा
शुद्धिमाञ्ज्ञानसम्पन्नस्तपस्वी वाग्विदांवरः । सर्वकर्मसु संवीतो वेदाध्ययनतत्परः
सर्वशास्त्रप्रवेदी च देवब्राह्मणपूजकः । याज्ञिकः सर्वयज्ञानां दाता त्यागी प्रियंवदः
विष्णुध्यानपरो नित्यं शान्तो दान्तः सुहृत्सदा । पितृमातृपरो नित्यं सर्वस्वजनवत्सलः
कुलस्य तारको विद्वान्स्वकुलस्य च पोषकः । एवं गुणैस्तु संयुक्तः सुपुत्रः सुखदायकः
अन्ये सम्बन्धयुक्ताश्च शोकसन्तापकारकाः । उदासीनेन किं कार्यं फलहीनेन तेऽनघ
आयान्ति यान्ति ते सर्वे दुःखं दत्त्वा सुदारुणम् । पुत्ररूपेण ते सर्वे संसारे द्विजसत्तम
sa hovāca mahātmānaṃ vasiṣṭhaṃ tapatāṃ varam | bhagavañchrūyatāṃ vākyaṃ yataḥ prāpto dvijottama
dāridryaṃ kena bhāvena putrasaukhyaṃ kathaṃ na hi | eṣa me saṃśayastāta kasmātpāpādduḥkhaṃ me
mahāmohena saṃmugdhaḥ priyayā bodhito dvija | tayāhaṃ preṣitastāta tava pārśvaṃ samāgataḥ
tatsarvaṃ hi samācakṣva sarvasandehanāśakam | muktidātā bhavasva tvaṃ mama saṃsārabandhanāt
putro mitraṃ tathā bhrātā anye svajanabāndhavāḥ | pañca bhedāstu sambandhāḥ puruṣasya bhavanti te
te te sumanayā proktāḥ pūrvameva tavāgrataḥ | ṛṇasambandhinaḥ sarve te kuputrā dvijottama
putrasya lakṣaṇaṃ puṇyaṃ tavāgre pravadāmyaham | puṇyaprasakto yasyātmā satyadharmarataḥ sadā
śuddhimāñjñānasampannastapasvī vāgvidāṃvaraḥ | sarvakarmasu saṃvīto vedādhyayanatatparaḥ
sarvaśāstrapravedī ca devabrāhmaṇapūjakaḥ | yājñikaḥ sarvayajñānāṃ dātā tyāgī priyaṃvadaḥ
viṣṇudhyānaparo nityaṃ śānto dāntaḥ suhṛtsadā | pitṛmātṛparo nityaṃ sarvasvajanavatsalaḥ
kulasya tārako vidvānsvakulasya ca poṣakaḥ | evaṃ guṇaistu saṃyuktaḥ suputraḥ sukhadāyakaḥ
anye sambandhayuktāśca śokasantāpakārakāḥ | udāsīnena kiṃ kāryaṃ phalahīnena te'nagha
āyānti yānti te sarve duḥkhaṃ dattvā sudāruṇam | putrarūpeṇa te sarve saṃsāre dvijasattama
«Так побеседовав с тем брахманом, умолкла благая речь. Затем брахман, великий долею, сказал великому душою Васиштхе, быку среди мудрецов, лучшему из подвижников: „О владыка, да будет услышано слово — зачем я пришёл, о лучший из дваждырождённых. Бедность — от какой причины, и почему нет счастья сына? Таково моё сомнение, о отец: от какого греха у меня страдание? Великим обольщением одурманенный, милою вразумлён я, о дваждырождённый; ею послан, о отец, к тебе пришёл. Всё то поведай, уничтожающее все сомнения; избавителем стань ты мне от уз круговорота“. — „Сын, друг, брат, прочие свои и родичи — пять различий связи бывают у человека; они уже прежде названы Суманою пред тобою. Связанные долгом — все те дурные сыновья, о лучший из дваждырождённых. Святой признак сына пред тобою я поведаю: чья душа привержена заслуге, всегда предан правде и дхарме; чистый, наделённый знанием, подвижник, лучший из владеющих речью, во всех делах собранный, преданный изучению Веды; знаток всех шастр, почитатель богов и брахманов, жертвователь всех жертв, даятель, отрешённый, ласковый в речи; всегда преданный созерцанию Вишну, умиротворённый, обузданный, всегда добрый друг; всегда преданный отцу и матери, любящий всех своих; переправитель рода, учёный и кормилец своего рода, — наделённый такими достоинствами добрый сын дающий счастье. Прочие же, связанные связью, причиняют скорбь и жар: что делать с безразличным, бесплодным, тебе, о безгрешный?“»
75c666b92400 · 发布于 2026年9月3日 04:13:50 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Васиштха начинает с того, что подтверждает сказанное женою, назвав её по имени: учёность мудреца ничего не прибавляет к её разбору. Новое здесь только пятый разряд — добрый сын, и он описан как человек, у которого нет ни одного долга к взысканию.