罗摩衍那
Лакшмана отвергает покорность судьбе2.20.1-10
396 / 2464
罗摩衍那 · 2.20.1-10
天城文

इति ब्रुवति रामे तु लक्ष्मणो ऽधःशिरा मुहुः । श्रुत्वा मध्यं जगामेव मनसा दुःखहर्षयोः ॥
तदा तु बद्ध्वा भ्रुकुटीं भ्रुवोर् मध्ये नरर्षभ । निशश्वास महासर्पो बिलस्थ इव रोषितः ॥
तस्य दुष्प्रतिवीक्ष्यं तद् भ्रुकुटीसहितं तदा । बभौ क्रुद्धस्य सिंहस्य मुखस्य सदृशं मुखम् ॥
अग्रहस् तं विधुन्वंस् तु हस्ती हस्तम् इवात्मनः । तिर्यग् ऊर्ध्वं शरीरे च पातयित्वा शिरोधराम् ॥
अग्राक्ष्णा वीक्षमाणस् तु तिर्यग् भ्रातरम् अब्रवीत् । अस्थाने संभ्रमो यस्य जातो वै सुमहान् अयम् ॥
धर्मदोषप्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया । कथं ह्य् एतद् असंभ्रान्तस् त्वद्विधो वक्तुम् अर्हति ॥
यथा दैवम् अशौण्डीरं शौण्डीरः क्षत्रियर्षभः । किं नाम कृपणं दैवम् अशक्तम् अभिशंससि ॥
पापयोस् तु कथं नाम तयोः शङ्का न विद्यते । सन्ति धर्मोपधाः श्लक्ष्णा धर्मात्मन् किं न बुध्यसे ॥
लोकविद्विष्टम् आरब्धं त्वदन्यस्याभिषेचनम् । येनेयम् आगता द्वैधं तव बुद्धिर् महीपते । स हि धर्मो मम द्वेष्यः प्रसङ्गाद् यस्य मुह्यसि ॥
यद्य् अपि प्रतिपत्तिस् ते दैवी चापि तयोर् मतम् । तथाप्य् उपेक्षणीयं ते न मे तद् अपि रोचते ॥

转写 (IAST)

iti bruvati rāme tu lakṣmaṇo 'dhaḥśirā muhuḥ | śrutvā madhyaṃ jagāmeva manasā duḥkhaharṣayoḥ ||
tadā tu baddhvā bhrukuṭīṃ bhruvor madhye nararṣabha | niśaśvāsa mahāsarpo bilastha iva roṣitaḥ ||
tasya duṣprativīkṣyaṃ tad bhrukuṭīsahitaṃ tadā | babhau kruddhasya siṃhasya mukhasya sadṛśaṃ mukham ||
agrahas taṃ vidhunvaṃs tu hastī hastam ivātmanaḥ | tiryag ūrdhvaṃ śarīre ca pātayitvā śirodharām ||
agrākṣṇā vīkṣamāṇas tu tiryag bhrātaram abravīt | asthāne saṃbhramo yasya jāto vai sumahān ayam ||
dharmadoṣaprasaṅgena lokasyānatiśaṅkayā | kathaṃ hy etad asaṃbhrāntas tvadvidho vaktum arhati ||
yathā daivam aśauṇḍīraṃ śauṇḍīraḥ kṣatriyarṣabhaḥ | kiṃ nāma kṛpaṇaṃ daivam aśaktam abhiśaṃsasi ||
pāpayos tu kathaṃ nāma tayoḥ śaṅkā na vidyate | santi dharmopadhāḥ ślakṣṇā dharmātman kiṃ na budhyase ||
lokavidviṣṭam ārabdhaṃ tvadanyasyābhiṣecanam | yeneyam āgatā dvaidhaṃ tava buddhir mahīpate | sa hi dharmo mama dveṣyaḥ prasaṅgād yasya muhyasi ||
yady api pratipattis te daivī cāpi tayor matam | tathāpy upekṣaṇīyaṃ te na me tad api rocate ||

逐字释义
梵语IAST释义
इति ब्रुवतिiti bruvatiкогда так говорил; при этих словах
रामे तुrāme tuРама же; Рама
लक्ष्मणःlakṣmaṇaḥЛакшмана; царевич Лакшмана
अधःशिराःadhaḥśirāḥс опущенной головой; склонив голову
मुहुःmuhuḥснова и снова; часто
श्रुत्वाśrutvāуслышав; выслушав
मध्यम् जगाम इवmadhyam jagāma ivaсловно оказался посередине; как будто вошёл в середину
मनसाmanasāумом; в сердце
दुःखहर्षयोःduḥkhaharṣayoḥмежду горем и радостью; меж двух чувств
तदा तुtadā tuтогда же; в то время
बद्ध्वा भ्रुकुटीम्baddhvā bhrukuṭīmнахмурив брови; сведя брови
भ्रुवोः मध्येbhruvoḥ madhyeмежду бровями; в середине бровей
नरर्षभnararṣabhaо бык среди людей; о лучший из людей
निशश्वासniśaśvāsaвздохнул; тяжело выдохнул
महासर्पः इवmahāsarpaḥ ivaкак великий змей; словно огромная змея
बिलस्थः इवbilasthaḥ ivaсидящий в норе; как в логове
रोषितःroṣitaḥразъярённый; раздражённый
तस्यtasyaего; у него
दुष्प्रतिवीक्ष्यम्duṣprativīkṣyamтрудно выносимое для взгляда; страшное для созерцания
तत्tatто; это
भ्रुकुटीसहितम्bhrukuṭīsahitamс нахмуренными бровями; со сведёнными бровями
तदाtadāтогда; в тот миг
बभौbabhauсияло; выглядело
क्रुद्धस्य सिंहस्यkruddhasya siṃhasyaразгневанного льва; у разъярённого льва
मुखस्य सदृशम्mukhasya sadṛśamподобное морде; похожее на лицо
मुखम्mukhamлицо; лик
अग्रहःagrahaḥне сдерживая; не принимая
तम् विधुन्वन् तुtam vidhunvan tuи потрясая им; его встряхивая
हस्ती हस्तम् इवhastī hastam ivaкак слон хоботом; словно слон своей рукой
आत्मनःātmanaḥсвоим; собственным
तिर्यक् ऊर्ध्वम्tiryak ūrdhvamвбок и вверх; косо и кверху
शरीरे चśarīre caи на теле; по телу
पातयित्वाpātayitvāопустив; уронив
शिरोधराम्śirodharāmшею; голову с шеей
अग्राक्ष्णाagrākṣṇāкраем глаза; искоса
वीक्षमाणः तुvīkṣamāṇaḥ tuглядя же; смотря
तिर्यक्tiryakкосо; сбоку
भ्रातरम्bhrātaramна брата; к брату
अब्रवीत्abravītсказал; произнёс
अस्थानेasthāneне к месту; неуместно
संभ्रमःsaṃbhramaḥсмятение; тревога
यस्यyasyaу кого; чей
जातः वैjātaḥ vaiвозник; действительно родился
सुमहान् अयम्sumahān ayamэтот очень великий; такой огромный
धर्मदोषप्रसङ्गेनdharmadoṣaprasaṅgenaиз-за связи с изъяном дхармы; по поводу ошибки в дхарме
लोकस्य अनतिशङ्कयाlokasya anatiśaṅkayāиз-за отсутствия страха перед людьми; не опасаясь мнения мира
कथम् हिkatham hiкак же; каким образом
एतत्etatэто; такое
असंभ्रान्तःasaṃbhrāntaḥбез смятения; спокойно
त्वद्विधःtvadvidhaḥподобный тебе; такой как ты
वक्तुम् अर्हतिvaktum arhatiможет говорить; должен произносить
यथाyathāкак; словно
दैवम्daivamсудьбу; daiva
अशौण्डीरम्aśauṇḍīramнемощную; лишённую доблести
शौण्डीरःśauṇḍīraḥдоблестный; мужественный
क्षत्रियर्षभःkṣatriyarṣabhaḥбык среди кшатриев; лучший из воинов
किम् नामkim nāmaчто же это за; как можно
कृपणम् दैवम्kṛpaṇam daivamжалкая судьба; убогое daiva
अशक्तम्aśaktamбессильная; неспособная
अभिशंससिabhiśaṃsasiты восхваляешь; ты ссылаешься
पापयोः तुpāpayoḥ tuно у двух грешников; у тех двоих злых
कथम् नामkatham nāmaкак же; каким образом
तयोःtayoḥих; у них
शङ्का न विद्यतेśaṅkā na vidyateнет подозрения; не возникает сомнение
सन्तिsantiесть; существуют
धर्मोपधाःdharmopadhāḥприкрытия дхармой; обманы под видом дхармы
श्लक्ष्णाःślakṣṇāḥгладкие; утончённые
धर्मात्मन्dharmātmanо праведный душой; дхармичный
किम् न बुध्यसेkim na budhyaseпочему не понимаешь; как ты не видишь
लोकविद्विष्टम्lokavidviṣṭamненавистное миру; отвратительное людям
आरब्धम्ārabdhamначатое; предпринятое
त्वदन्यस्य अभिषेचनम्tvadanyasya abhiṣecanamпомазание другого вместо тебя; посвящение не тебя
येन इयम्yena iyamиз-за чего эта; чем эта
आगता द्वैधम्āgatā dvaidhamпришла к двойственности; впала в раздвоение
तव बुद्धिःtava buddhiḥтвой разум; твоё понимание
महीपतेmahīpateо владыка земли; о царь
सः हि धर्मःsaḥ hi dharmaḥтакая дхарма; этот долг
मम द्वेष्यःmama dveṣyaḥмне ненавистен; для меня отвратителен
प्रसङ्गात् यस्यprasaṅgāt yasyaот связи с которым; из-за которого
मुह्यसिmuhyasiты заблуждаешься; ты впадаешь в смятение
यद्य् अपिyady apiхотя; даже если
प्रतिपत्तिः तेpratipattiḥ teтвоё решение; твоё понимание
दैवी च अपिdaivī ca apiи также о судьбе; даже как судьба
तयोः मतम्tayoḥ matamих мнение; их замысел
तथा अपिtathā apiдаже так; тем не менее
उपेक्षणीयम् तेupekṣaṇīyam teтебе следует оставить; пусть будет пренебрежено тобой
न मे तत् अपि रोचतेna me tat api rocateи это мне не нравится; и то мне не по душе
译文

Когда Рама так говорил, Лакшмана, склонив голову, словно оказался умом между горем и радостью. Затем он нахмурил брови, тяжело вздохнул, как разъярённый великий змей в норе, и лицо его со сведёнными бровями стало страшным для взгляда, подобным морде разгневанного льва. Потрясая шеей, словно слон хоботом, опуская голову вбок и вверх и глядя на брата искоса, он сказал: «Это великое смятение возникло не к месту. Как такой, как ты, может спокойно говорить такие слова, ссылаясь на изъян дхармы и не опасаясь мнения мира? О бык среди кшатриев, ты доблестен: зачем же ссылаешься на жалкую, бессильную судьбу? Как у тебя нет подозрения к тем двум грешникам? Бывают тонкие обманы под видом дхармы, о праведный душой, почему ты не видишь этого? Начато дело, ненавистное миру: помазание другого вместо тебя. Из-за него твой разум, о владыка земли, пришёл к раздвоению. Такая дхарма мне ненавистна, если из-за неё ты заблуждаешься. Даже если ты считаешь это судьбой и их мнением, всё равно я не принимаю: и это мне не по душе».

版本

8df0faf6443e · 发布于 2026年6月22日 00:00:00 UTC

可用语言RU

用方向键翻颂