Śrīmad-Bhāgavatam
The Household Pet7.6.14-17
3983 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 7.6.14-17
Devanāgarī

कुटुम्बपोषाय वियन् निजायुर् न बुध्यते ऽर्थं विहतं प्रमत्तः
सर्वत्र तापत्रयदुःखितात्मा निर्विद्यते न स्वकुटुम्बरामः
वित्तेषु नित्याभिनिविष्टचेता विद्वांश्च दोषं परवित्तहर्तुः
प्रेत्येह वाथाप्यजितेन्द्रियस्तद् अशान्तकामो हरते कुटुम्बी
विद्वान् अपीत्थं दनुजाः कुटुम्बं पुष्णन् स्वलोकाय न कल्पते वै
यः स्वीयपारक्यविभिन्नभावस् तमः प्रपद्येत यथा विमूढः
यतो न कश्चित् क्व च कुत्रचिद्वा दीनः स्वमात्मानमलं समर्थः
विमोचितुं कामदृशां विहार क्रीडामृगो यन्निगडो विसर्गः

Transliteration (IAST)

kuṭumbapoṣāya viyan nijāyur na budhyate 'rthaṃ vihataṃ pramattaḥ
sarvatra tāpatrayaduḥkhitātmā nirvidyate na svakuṭumbarāmaḥ
vitteṣu nityābhiniviṣṭacetā vidvāṃśca doṣaṃ paravittahartuḥ
pretyeha vāthāpyajitendriyastad aśāntakāmo harate kuṭumbī
vidvān apītthaṃ danujāḥ kuṭumbaṃ puṣṇan svalokāya na kalpate vai
yaḥ svīyapārakyavibhinnabhāvas tamaḥ prapadyeta yathā vimūḍhaḥ
yato na kaścit kva ca kutracidvā dīnaḥ svamātmānamalaṃ samarthaḥ
vimocituṃ kāmadṛśāṃ vihāra krīḍāmṛgo yannigaḍo visargaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कुटुम्ब-पोषाय वियत् निज-आयुः न बुध्यते अर्थम् विहतम् प्रमत्तःkuṭumba-poṣāya viyat nija-āyuḥ na budhyate artham vihatam pramattaḥон не замечает, что собственный век уходит на прокорм семьи, что смысл разрушен, — беспечный; ради семьи прокорма уходящий свой век не замечает, смысл разрушенный, беспечный
सर्वत्र ताप-त्रय-दुःखित-आत्मा निर्विद्यते न स्व-कुटुम्ब-रामःsarvatra tāpa-traya-duḥkhita-ātmā nirvidyate na sva-kuṭumba-rāmaḥповсюду мучимый тройною палящею [бедою], он не пресыщается, находя отраду в своей семье; всюду тройным жаром опечаленная самость, не пресыщается, своей семьёю услаждающийся
वित्तेषु नित्य-अभिनिविष्ट-चेताः विद्वान् च दोषम् पर-वित्त-हर्तुःvitteṣu nitya-abhiniviṣṭa-cetāḥ vidvān ca doṣam para-vitta-hartuḥс сердцем, вечно вцепившимся в имущество, и зная порок похитителя чужого имущества; при имуществах вечно вцепившееся сердце имеющий, знающий же порок у чужого имущества похитителя
प्रेत्य इह वा अथ अपि अ-जित-इन्द्रियः तत् अ-शान्त-कामः हरते कुटुम्बीpretya iha vā atha api a-jita-indriyaḥ tat a-śānta-kāmaḥ harate kuṭumbīи после смерти, и здесь, — семейный, с неутихшим желанием, не одолевший чувств, [всё же] похищает; умерев, здесь или затем даже не одолевший чувства, тот неутихшее желание имеющий похищает семейный
विद्वान् अपि इत्थम् दनु-जाः कुटुम्बम् पुष्णन् स्व-लोकाय न कल्पते वैvidvān api ittham danu-jāḥ kuṭumbam puṣṇan sva-lokāya na kalpate vaiдаже учёный, о сыны Дану, так кормя семью, не годится для своего мира; учёный даже так, о Дану сыны, семью кормящий, для своего мира не годится поистине
यः स्वीय-पारक्य-विभिन्न-भावः तमः प्रपद्येत यथा विमूढःyaḥ svīya-pārakya-vibhinna-bhāvaḥ tamaḥ prapadyeta yathā vimūḍhaḥу кого бытие разделено на «своё» и «чужое», тот входит во тьму, как совсем помрачённый; какой своим и чужим разделённое бытие имеющий, тьму обрёл бы как совсем помрачённый
यतः न कश्चित् क्व च कुत्रचित् वा दीनः स्वम् आत्मानम् अलम् समर्थःyataḥ na kaścit kva ca kutracit vā dīnaḥ svam ātmānam alam samarthaḥибо никто, нигде и никогда, жалкий, не в силах [освободить] себя; ибо не кто-либо где-либо, когда-либо или жалкий свою самость вполне способен
विमोचितुम् काम-दृशाम् विहार-क्रीडा-मृगः यत्-निगडः विसर्गःvimocitum kāma-dṛśām vihāra-krīḍā-mṛgaḥ yat-nigaḍaḥ visargaḥосвободить — [он] ручной зверёк для забав смотрящих с вожделением, а оковы его — рождение [потомства]; освободить, у вожделенно смотрящих забав игровой зверь, чьи оковы — извержение
Translation

«„Он не замечает, что собственный век уходит на прокорм семьи, что смысл [жизни] разрушен, — беспечный; повсюду мучимый тройною палящею [бедою], он не пресыщается, находя отраду в своей семье. С сердцем, вечно вцепившимся в имущество, зная порок похитителя чужого имущества — и после смерти, и здесь, — семейный, с неутихшим желанием, не одолевший чувств, всё же похищает. Даже учёный, о сыны Дану, так кормя семью, не годится для своего мира; у кого бытие разделено на „своё“ и „чужое“, тот входит во тьму, как совсем помрачённый. Ибо никто, нигде и никогда, жалкий, не в силах освободить себя — [он] ручной зверёк для забав тех, кто смотрит с вожделением, а оковы его — рождение [потомства]“».

Version

d52e9759efcb · published Aug 14, 2026, 9:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with