Śrīmad-Bhāgavatam
Reading the Footprints10.30.14-23
4627 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.30.14-23
Devanāgarī

इत्य् उन्मत्त-वचो गोप्यः कृष्णान्वेषण-कातराः
लीला भगवतस् तास् ता ह्य् अनुचक्रुस् तद्-आत्मिकाः
कस्याचित् पूतनायन्त्याः कृष्णायन्त्य् अपिबत् स्तनम्
तोकयित्वा रुदत्य् अन्या पदाहन् शकटायतीम्
दैत्यायित्वा जहारान्याम् एको कृष्णार्भ-भावनाम्
रिङ्गयाम् आस काप्य् अङ्घ्री कर्षन्ती घोष-निःस्वनैः
कृष्ण-रामायिते द्वे तु गोपायन्त्यश् च काश्चन
वत्सायतीं हन्ति चान्या तत्रैका तु बकायतीम्
आहूय दूर-गा यद्वत् कृष्णस् तम् अनुवर्ततीम्
वेणुं क्वणन्तीं क्रीडन्तीम् अन्याः शंसन्ति साध्व् इति
कस्याञ्चित् स्व-भुजं न्यस्य चलन्त्य् आहापरा ननु
कृष्णो ऽहं पश्यत गतिं ललिताम् इति तन्-मनाः
मा भैष्ट वात-वर्षाभ्यां तत्-त्राणं विहितं मय
इत्य् उक्त्वैकेन हस्तेन यतन्त्य् उन्निदधे ऽम्बरम्
आरुह्यैका पदाक्रम्य शिरस्य् आहापरां नृप
दुष्टाहे गच्छ जातो ऽहं खलानाम् ननु दण्ड-कृत्
तत्रैकोवाच हे गोपा दावाग्निं पश्यतोल्बणम्
चक्षूंष्य् आश्व् अपिदध्वं वो विधास्ये क्षेमम् अञ्जसा
बद्धान्यया स्रजा काचित् तन्वी तत्र उलूखले
बध्नामि भाण्ड-भेत्तारं हैयङ्गव-मुषं त्व् इति
भीता सु-दृक् पिधायास्यं भेजे भीति-विडम्बनम्

Transliteration (IAST)

ity unmatta-vaco gopyaḥ kṛṣṇānveṣaṇa-kātarāḥ
līlā bhagavatas tās tā hy anucakrus tad-ātmikāḥ
kasyācit pūtanāyantyāḥ kṛṣṇāyanty apibat stanam
tokayitvā rudaty anyā padāhan śakaṭāyatīm
daityāyitvā jahārānyām eko kṛṣṇārbha-bhāvanām
riṅgayām āsa kāpy aṅghrī karṣantī ghoṣa-niḥsvanaiḥ
kṛṣṇa-rāmāyite dve tu gopāyantyaś ca kāścana
vatsāyatīṃ hanti cānyā tatraikā tu bakāyatīm
āhūya dūra-gā yadvat kṛṣṇas tam anuvartatīm
veṇuṃ kvaṇantīṃ krīḍantīm anyāḥ śaṃsanti sādhv iti
kasyāñcit sva-bhujaṃ nyasya calanty āhāparā nanu
kṛṣṇo 'haṃ paśyata gatiṃ lalitām iti tan-manāḥ
mā bhaiṣṭa vāta-varṣābhyāṃ tat-trāṇaṃ vihitaṃ maya
ity uktvaikena hastena yatanty unnidadhe 'mbaram
āruhyaikā padākramya śirasy āhāparāṃ nṛpa
duṣṭāhe gaccha jāto 'haṃ khalānām nanu daṇḍa-kṛt
tatraikovāca he gopā dāvāgniṃ paśyatolbaṇam
cakṣūṃṣy āśv apidadhvaṃ vo vidhāsye kṣemam añjasā
baddhānyayā srajā kācit tanvī tatra ulūkhale
badhnāmi bhāṇḍa-bhettāraṃ haiyaṅgava-muṣaṃ tv iti
bhītā su-dṛk pidhāyāsyaṃ bheje bhīti-viḍambanam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
इति उन्मत्त-वचः गोप्यः कृष्ण-अन्वेषण-कातराःiti unmatta-vacaḥ gopyaḥ kṛṣṇa-anveṣaṇa-kātarāḥс такими безумными речами пастушки, измученные поисками Кришны; так безумноречивые пастушки Кришны поисками измученные
लीलाः भगवतः ताः ताः हि अनुचक्रुः तत्-आत्मिकाःlīlāḥ bhagavataḥ tāḥ tāḥ hi anucakruḥ tat-ātmikāḥстали разыгрывать те самые игры Владыки, ставшие им; игры Владыки те те ведь разыграли имстановые
कस्याचित् पूतनायन्त्याः कृष्णायन्ती अपिबत् स्तनम्kasyācit pūtanāyantyāḥ kṛṣṇāyantī apibat stanamу одной, изображавшей Путану, [другая], изображавшая Кришну, сосала грудь; некоторой Путаною становящейся Кришною становящаяся сосала грудь
तोकयित्वा रुदती अन्या पदा अहन् शकटायतीम्tokayitvā rudatī anyā padā ahan śakaṭāyatīmиная, став младенцем и плача, ногою ударила [ту], что изображала повозку; младенцем став плачущая иная ногою ударила повозкою становящуюся
दैत्यायित्वा जहार अन्याम् एका कृष्ण-अर्भ-भावनाम्daityāyitvā jahāra anyām ekā kṛṣṇa-arbha-bhāvanāmодна, став дайтьей, унесла другую, представлявшую себя младенцем-Кришною; дайтьею став унесла другую одна Кришну-младенца представляющую
रिङ्गयाम् आस का अपि अङ्घ्री कर्षन्ती घोष-निःस्वनैःriṅgayām āsa kā api aṅghrī karṣantī ghoṣa-niḥsvanaiḥкакая-то поползла, волоча ноги, со звоном [ножных колокольцев]; поползла какая-то ноги волочащая звонными звуками
कृष्ण-रामायिते द्वे तु गोपायन्त्यः च काश्चनkṛṣṇa-rāmāyite dve tu gopāyantyaḥ ca kāścanaдве изображали Кришну и Раму, иные — пастухов; Кришною-Рамою ставшие две же пастухами становящиеся некоторые
वत्सायतीम् हन्ति च अन्या तत्र एका तु बकायतीम्vatsāyatīm hanti ca anyā tatra ekā tu bakāyatīmиная убивала [ту], что изображала телёнка, а одна там — [ту], что изображала Баку; телёнком становящуюся убивает же другая, там одна же Бакою становящуюся
आहूय दूर-गाः यद्वत् कृष्णः तम् अनुवर्ततीम्āhūya dūra-gāḥ yadvat kṛṣṇaḥ tam anuvartatīmкак Кришна, окликнув, [собирал] далеко ушедших, — [и одна] звала за собою; окликнув далекоушедших как Кришна ему следующую
वेणुम् क्वणन्तीम् क्रीडन्तीम् अन्याः शंसन्ति साधु इतिveṇum kvaṇantīm krīḍantīm anyāḥ śaṃsanti sādhu itiиграющую на флейте, забавляющуюся, прочие хвалили: «славно!»; флейтою звучащую играющую другие хвалят «славно» так
कस्याञ्चित् स्व-भुजम् न्यस्य चलन्ती आह अपरा ननुkasyāñcit sva-bhujam nyasya calantī āha aparā nanuположив свою руку на [плечо] одной, идущая сказала другой:; некоторой свою руку положив идущая сказала другой ведь
कृष्णः अहम् पश्यत गतिम् ललिताम् इति तत्-मनाःkṛṣṇaḥ aham paśyata gatim lalitām iti tat-manāḥ«я — Кришна, смотрите на изящную походку!» — с умом, [ушедшим] в него; Кришна я, смотрите походку изящную так егомысленная
मा भैष्ट वात-वर्षाभ्याम् तत्-त्राणम् विहितम् मयाmā bhaiṣṭa vāta-varṣābhyām tat-trāṇam vihitam mayā«не бойтесь ветра и ливня — защита от них устроена мною!»; не бойтесь ветра-ливня, от того защита устроена мною
इति उक्त्वा एकेन हस्तेन यतन्ती उन्निदधे अम्बरम्iti uktvā ekena hastena yatantī unnidadhe ambaramсказав так, одна, силясь, подняла одною рукою свой покров; так сказав одною рукою силящаяся подняла покров
आरुह्य एका पदा आक्रम्य शिरसि आह अपराम् नृपāruhya ekā padā ākramya śirasi āha aparām nṛpa«взойдя [на другую] и наступив ногою на голову, одна сказала другой, о царь:; взойдя одна ногою наступив на голову сказала другой, о царь
दुष्ट-अहे गच्छ जातः अहम् खलानाम् ननु दण्ड-कृत्duṣṭa-ahe gaccha jātaḥ aham khalānām nanu daṇḍa-kṛt«ступай, злая змея! я ведь родился карателем злодеев»; злая змея, ступай, рождён я злодеев ведь наказания делатель
तत्र एका उवाच हे गोपाः दाव-अग्निम् पश्यत उल्बणम्tatra ekā uvāca he gopāḥ dāva-agnim paśyata ulbaṇamтам одна сказала: «эй, пастухи! глядите на страшный лесной пожар!; там одна сказала «эй, пастухи, лесной огонь смотрите страшный
चक्षूंषि आशु अपिदध्वम् वः विधास्ये क्षेमम् अञ्जसाcakṣūṃṣi āśu apidadhvam vaḥ vidhāsye kṣemam añjasāживо закройте свои глаза — я тотчас устрою вам благополучие»; глаза быстро закройте ваши, устрою благополучие тотчас
बद्धा अन्यया स्रजा काचित् तन्वी तत्र उलूखलेbaddhā anyayā srajā kācit tanvī tatra ulūkhaleсвязанная другою гирляндою, какая-то тонкая [дева] — там, у ступы; связанная другою гирляндою какая-то тонкая там у ступы
बध्नामि भाण्ड-भेत्तारम् हैयङ्गव-मुषम् तु इतिbadhnāmi bhāṇḍa-bhettāram haiyaṅgava-muṣam tu iti«вяжу разбивателя горшков, похитителя свежего масла!» — так [сказала та]; вяжу горшков разбивателя свежемасла похитителя же так
भीता सु-दृक् पिधाय आस्यम् भेजे भीति-विडम्बनम्bhītā su-dṛk pidhāya āsyam bheje bhīti-viḍambanamиспугавшись, прекрасноглазая, закрыв лицо, изобразила подражание страху; испуганная прекрасноглазая закрыв лицо приняла страха подражание
Translation

«С такими безумными речами пастушки, измученные поисками Кришны, стали разыгрывать те самые игры Владыки, ставшие им. У одной, изображавшей Путану, [другая], изображавшая Кришну, сосала грудь; иная, став младенцем и плача, ногою ударила [ту], что изображала повозку. Одна, став дайтьей, унесла другую, представлявшую себя младенцем-Кришною; какая-то поползла, волоча ноги, со звоном [ножных колокольцев]. Две изображали Кришну и Раму, иные — пастухов; иная убивала [ту], что изображала телёнка, а одна там — [ту], что изображала Баку. Как Кришна, окликнув, [собирал] далеко ушедших, — [и одна] звала за собою, играющую на флейте, забавляющуюся, — прочие хвалили: „Славно!“ Положив свою руку на [плечо] одной, идущая сказала другой: „Я — Кришна, смотрите на изящную походку!“ — с умом, [ушедшим] в него. „Не бойтесь ветра и ливня — защита от них устроена мною!“ — сказав так, одна, силясь, подняла одною рукою свой покров. Взойдя [на другую] и наступив ногою на голову, одна сказала другой, о царь: „Ступай, злая змея! Я ведь родился карателем злодеев“. Там одна сказала: „Эй, пастухи! Глядите на страшный лесной пожар! Живо закройте свои глаза — я тотчас устрою вам благополучие“. Связанная другою гирляндою, какая-то тонкая [дева] — там, у ступы: „Вяжу разбивателя горшков, похитителя свежего масла!“ — так [сказала та]; испугавшись, прекрасноглазая, закрыв лицо, изобразила подражание страху».

Version

b6c8cc2a22eb · published Aug 15, 2026, 7:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with