Śrīmad-Bhāgavatam
Dragged Down by the Hair10.44.43-51
4690 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.44.43-51
Devanāgarī

तेषां स्त्रियो महा-राज सुहृन्-मरण-दुःखिताः
तत्राभीयुर् विनिघ्नन्त्यः शीर्षाण्य् अश्रु-विलोचनाः
शयानान् वीर-शयायां पतीन् आलिङ्ग्य शोचतीः
विलेपुः सु-स्वरं नार्यो विसृजन्त्यो मुहुः शुचः
हा नाथ प्रिय धर्म-ज्ञ करुणानाथ-वत्सल
त्वया हतेन निहता वयं ते स-गृह-प्रजाः
त्वया विरहिता पत्या पुरीयं पुरुषर्षभ
न शोभते वयम् इव निवृत्तोत्सव-मङ्गला
अनागसां त्वं भूतानां कृतवान् द्रोहम् उल्बणम्
तेनेमां भो दशां नीतो भूत-ध्रुक् को लभेत शम्
सर्वेषाम् इह भूतानाम् एष हि प्रभवाप्ययः
गोप्ता च तद्-अवध्यायी न क्वचित् सुखम् एधते
राज-योषित आश्वास्य भगवांल् लोक-भावनः
याम् आहुर् लौकिकीं संस्थां हतानां समकारयत्
मातरं पितरं चैव मोचयित्वाथ बन्धनात्
कृष्ण-रामौ ववन्दाते शिरसा स्पृश्य पादयोः
देवकी वसुदेवश् च विज्ञाय जगद्-ईश्वरौ
कृत-संवन्दनौ पुत्रौ सस्वजाते न शङ्कितौ

Transliteration (IAST)

teṣāṃ striyo mahā-rāja suhṛn-maraṇa-duḥkhitāḥ
tatrābhīyur vinighnantyaḥ śīrṣāṇy aśru-vilocanāḥ
śayānān vīra-śayāyāṃ patīn āliṅgya śocatīḥ
vilepuḥ su-svaraṃ nāryo visṛjantyo muhuḥ śucaḥ
hā nātha priya dharma-jña karuṇānātha-vatsala
tvayā hatena nihatā vayaṃ te sa-gṛha-prajāḥ
tvayā virahitā patyā purīyaṃ puruṣarṣabha
na śobhate vayam iva nivṛttotsava-maṅgalā
anāgasāṃ tvaṃ bhūtānāṃ kṛtavān droham ulbaṇam
tenemāṃ bho daśāṃ nīto bhūta-dhruk ko labheta śam
sarveṣām iha bhūtānām eṣa hi prabhavāpyayaḥ
goptā ca tad-avadhyāyī na kvacit sukham edhate
rāja-yoṣita āśvāsya bhagavāṃl loka-bhāvanaḥ
yām āhur laukikīṃ saṃsthāṃ hatānāṃ samakārayat
mātaraṃ pitaraṃ caiva mocayitvātha bandhanāt
kṛṣṇa-rāmau vavandāte śirasā spṛśya pādayoḥ
devakī vasudevaś ca vijñāya jagad-īśvarau
kṛta-saṃvandanau putrau sasvajāte na śaṅkitau

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तेषाम् स्त्रियः महा-राज सुहृत्-मरण-दुःखिताःteṣām striyaḥ mahā-rāja suhṛt-maraṇa-duḥkhitāḥих жёны, о великий царь, опечаленные смертью милых; их жёны, великий царь, милых смертью опечаленные
तत्र अभीयुः विनिघ्नन्त्यः शीर्षाणि अश्रु-विलोचनाःtatra abhīyuḥ vinighnantyaḥ śīrṣāṇi aśru-vilocanāḥподошли туда, бия себя по головам, с глазами в слезах; туда пришли бьющие головы слезоглазые
शयानान् वीर-शयायाम् पतीन् आलिङ्ग्य शोचतीःśayānān vīra-śayāyām patīn āliṅgya śocatīḥобняв мужей, лежащих на ложе героев, скорбящие; лежащих на героев ложе мужей обняв скорбящие
विलेपुः सु-स्वरम् नार्यः विसृजन्त्यः मुहुः शुचःvilepuḥ su-svaram nāryaḥ visṛjantyaḥ muhuḥ śucaḥженщины причитали в голос, изливая снова и снова горе:; причитали благозвучно женщины изливающие многократно горе
हा नाथ प्रिय धर्म-ज्ञ करुण अ-नाथ-वत्सलhā nātha priya dharma-jña karuṇa a-nātha-vatsala«о владыка, милый, знаток дхармы, милосердный, любящий беззащитных!; о владыка, милый, дхармызнаток, милосердный, беззащитныхлюбящий
त्वया हतेन निहताः वयम् ते स-गृह-प्रजाःtvayā hatena nihatāḥ vayam te sa-gṛha-prajāḥс твоею гибелью убиты и мы, твои, вместе с домом и детьми; тобою убитым убиты мы твои сдомодетные
त्वया विरहिता पत्या पुरी इयम् पुरुष-ऋषभtvayā virahitā patyā purī iyam puruṣa-ṛṣabha«лишённый тебя, супруга, этот город, о бык среди мужей,; тобою лишённый супругом город этот, мужей бык
न शोभते वयम् इव निवृत्त-उत्सव-मङ्गलाna śobhate vayam iva nivṛtta-utsava-maṅgalāне блистает — как и мы, у которых прекратились праздники и благое; не блистает мы словно прекращённопраздникоблагая
अन्-आगसाम् त्वम् भूतानाम् कृतवान् द्रोहम् उल्बणम्an-āgasām tvam bhūtānām kṛtavān droham ulbaṇam«ты совершил жестокое насилие над безвинными существами;; безвинных ты существ совершил насилие жестокое
तेन इमाम् भोः दशाम् नीतः भूत-ध्रुक् कः लभेत शम्tena imām bhoḥ daśām nītaḥ bhūta-dhruk kaḥ labheta śamим ты приведён в это состояние, о! — кто, враждующий с существами, обретёт покой?; тем в это, о, состояние приведён, существврагующий кто обретёт покой
सर्वेषाम् इह भूतानाम् एषः हि प्रभव-अप्ययःsarveṣām iha bhūtānām eṣaḥ hi prabhava-apyayaḥ«ведь он — начало и конец всех существ здесь,; всех здесь существ он ведь начало-конец
गोप्ता च तत्-अवध्यायी न क्वचित् सुखम् एधतेgoptā ca tat-avadhyāyī na kvacit sukham edhateи хранитель; пренебрегающий им нигде не преуспевает в счастье»; хранитель же, им пренебрегающий не где-либо счастьем преуспевает
राज-योषितः आश्वास्य भगवान् लोक-भावनःrāja-yoṣitaḥ āśvāsya bhagavān loka-bhāvanaḥутешив царских жён, Владыка, промыслитель мира; царских жён утешив Владыка мира промыслитель
याम् आहुः लौकिकीम् संस्थाम् हतानाम् समकारयत्yām āhuḥ laukikīm saṃsthām hatānām samakārayatвелел совершить над убитыми то, что зовётся мирским обрядом; которое называют мирским установлением убитых велел сделать
मातरम् पितरम् च एव मोचयित्वा अथ बन्धनात्mātaram pitaram ca eva mocayitvā atha bandhanātзатем, освободив мать и отца от оков; мать отца же освободив затем от оков
कृष्ण-रामौ ववन्दाते शिरसा स्पृश्य पादयोःkṛṣṇa-rāmau vavandāte śirasā spṛśya pādayoḥКришна и Рама поклонились, коснувшись головою их стоп; Кришна-Рама поклонились головою коснувшись стоп
देवकी वसुदेवः च विज्ञाय जगत्-ईश्वरौdevakī vasudevaḥ ca vijñāya jagat-īśvarauДеваки и Васудева, узнав [в них] владык мира; Деваки Васудева же узнав миравладык
कृत-संवन्दनौ पुत्रौ सस्वजाते न शङ्कितौkṛta-saṃvandanau putrau sasvajāte na śaṅkitauне обняли сыновей, совершивших поклон, — оробевшие; совершённопоклонных сыновей не обняли оробевшие
Translation

«Их жёны, о великий царь, опечаленные смертью милых, подошли туда, бия себя по головам, с глазами в слезах; обняв мужей, лежащих на ложе героев, скорбящие женщины причитали в голос, изливая снова и снова горе: „О владыка, милый, знаток дхармы, милосердный, любящий беззащитных! С твоею гибелью убиты и мы, твои, вместе с домом и детьми. Лишённый тебя, супруга, этот город, о бык среди мужей, не блистает — как и мы, у которых прекратились праздники и благое. Ты совершил жестокое насилие над безвинными существами; им ты приведён в это состояние, о! — кто, враждующий с существами, обретёт покой? Ведь он — начало и конец всех существ здесь, и хранитель; пренебрегающий им нигде не преуспевает в счастье“. Утешив царских жён, Владыка, промыслитель мира, велел совершить над убитыми то, что зовётся мирским обрядом. Затем, освободив мать и отца от оков, Кришна и Рама поклонились, коснувшись головою их стоп; Деваки и Васудева, узнав [в них] владык мира, не обняли сыновей, совершивших поклон, — оробевшие».

Version

6034705660fa · published Aug 15, 2026, 9:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with