Śrīmad-Bhāgavatam
A City in the Middle of the Sea10.50.30-42
4713 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 10.50.30-42
Devanāgarī

जग्राह विरथं रामो जरासन्धं महा-बलम्
हतानीकावशिष्टासुं सिंहः सिंहम् इवौजसा
बध्यमानं हतारातिं पाशैर् वारुण-मानुषैः
वारयाम् आस गोविन्दस् तेन कार्य-चिकीर्षया
सा मुक्तो लोक-नाथाभ्यां व्रीडितो वीर-सम्मतः
तपसे कृत-सङ्कल्पो वारितः पथि राजभिः
वाक्यैः पवित्रार्थ-पदैर् नयनैः प्राकृतैर् अपि
स्व-कर्म-बन्ध-प्राप्तो ऽयं यदुभिस् ते पराभवः
हतेषु सर्वानीकेषु नृपो बार्हद्रथस् तदा
उपेक्षितो भगवता मगधान् दुर्मना ययौ
मुकुन्दो ऽप्य् अक्षत-बलो निस्तीर्णारि-बलार्णवः
विकीर्यमाणः कुसुमैस् त्रीदशैर् अनुमोदितः
माथुरैर् उपसङ्गम्य विज्वरैर् मुदितात्मभिः
उपगीयमान-विजयः सूत-मागध-वन्दिभिः
शङ्ख-दुन्दुभयो नेदुर् भेरी-तूर्याण्य् अनेकशः
वीणा-वेणु-मृदङ्गानि पुरं प्रविशति प्रभौ
सिक्त-मार्गां हृष्ट-जनां पताकाभिर् अभ्यलङ्कृताम्
निर्घुष्टां ब्रह्म-घोषेण कौतुकाबद्ध-तोरणाम्
निचीयमानो नारीभिर् माल्य-दध्य्-अक्षताङ्कुरैः
निरीक्ष्यमाणः स-स्नेहं प्रीत्य्-उत्कलित-लोचनैः
आयोधन-गतं वित्तम् अनन्तं वीर-भूषणम्
यदु-राजाय तत् सर्वम् आहृतं प्रादिशत् प्रभुः
एवं सप्तदश-कृत्वस् तावत्य् अक्षौहिणी-बलः
युयुधे मागधो राजा यदुभिः कृष्ण-पालितैः
अक्षिण्वंस् तद्-बलं सर्वं वृष्णयः कृष्ण-तेजसा
हतेषु स्वेष्व् अनीकेषु त्यक्तो ऽगाद् अरिभिर् नृपः

Transliteration (IAST)

jagrāha virathaṃ rāmo jarāsandhaṃ mahā-balam
hatānīkāvaśiṣṭāsuṃ siṃhaḥ siṃham ivaujasā
badhyamānaṃ hatārātiṃ pāśair vāruṇa-mānuṣaiḥ
vārayām āsa govindas tena kārya-cikīrṣayā
sā mukto loka-nāthābhyāṃ vrīḍito vīra-sammataḥ
tapase kṛta-saṅkalpo vāritaḥ pathi rājabhiḥ
vākyaiḥ pavitrārtha-padair nayanaiḥ prākṛtair api
sva-karma-bandha-prāpto 'yaṃ yadubhis te parābhavaḥ
hateṣu sarvānīkeṣu nṛpo bārhadrathas tadā
upekṣito bhagavatā magadhān durmanā yayau
mukundo 'py akṣata-balo nistīrṇāri-balārṇavaḥ
vikīryamāṇaḥ kusumais trīdaśair anumoditaḥ
māthurair upasaṅgamya vijvarair muditātmabhiḥ
upagīyamāna-vijayaḥ sūta-māgadha-vandibhiḥ
śaṅkha-dundubhayo nedur bherī-tūryāṇy anekaśaḥ
vīṇā-veṇu-mṛdaṅgāni puraṃ praviśati prabhau
sikta-mārgāṃ hṛṣṭa-janāṃ patākābhir abhyalaṅkṛtām
nirghuṣṭāṃ brahma-ghoṣeṇa kautukābaddha-toraṇām
nicīyamāno nārībhir mālya-dadhy-akṣatāṅkuraiḥ
nirīkṣyamāṇaḥ sa-snehaṃ prīty-utkalita-locanaiḥ
āyodhana-gataṃ vittam anantaṃ vīra-bhūṣaṇam
yadu-rājāya tat sarvam āhṛtaṃ prādiśat prabhuḥ
evaṃ saptadaśa-kṛtvas tāvaty akṣauhiṇī-balaḥ
yuyudhe māgadho rājā yadubhiḥ kṛṣṇa-pālitaiḥ
akṣiṇvaṃs tad-balaṃ sarvaṃ vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-tejasā
hateṣu sveṣv anīkeṣu tyakto 'gād aribhir nṛpaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
जग्राह वि-रथम् रामः जरासन्धम् महा-बलम्jagrāha vi-ratham rāmaḥ jarāsandham mahā-balamРама схватил Джарасандху, лишившегося колесницы, весьма могучего; схватил безколесничного Рама Джарасандху великомогучего
हत-अनीक-अवशिष्ट-असुम् सिंहः सिंहम् इव ओजसाhata-anīka-avaśiṣṭa-asum siṃhaḥ siṃham iva ojasāу которого от разбитого войска осталась [лишь] жизнь, — как лев льва, силою; разбитоговойскаоставшеежизненного лев льва словно силою
बध्यमानम् हत-अरातिम् पाशैः वारुण-मानुषैःbadhyamānam hata-arātim pāśaiḥ vāruṇa-mānuṣaiḥсвязываемого путами Варуны и людскими — [его], чьи враги убиты,; связываемого убитоврагого путами Варуны-людскими
वारयाम् आस गोविन्दः तेन कार्य-चिकीर्षयाvārayām āsa govindaḥ tena kārya-cikīrṣayāГовинда остановил [Раму], желая совершить им дело; остановил Говинда им дело сделать желанием
सः मुक्तः लोक-नाथाभ्याम् व्रीडितः वीर-सम्मतःsaḥ muktaḥ loka-nāthābhyām vrīḍitaḥ vīra-sammataḥотпущенный двумя владыками мира, он, пристыжённый, чтимый героями; он отпущенный миравладыками пристыжённый героямичтимый
तपसे कृत-सङ्कल्पः वारितः पथि राजभिःtapase kṛta-saṅkalpaḥ vāritaḥ pathi rājabhiḥпринял решение о подвижничестве, [но] был удержан на пути царями; к подвижничеству принявшерешение удержанный на пути царями
वाक्यैः पवित्र-अर्थ-पदैः नयनैः प्राकृतैः अपिvākyaiḥ pavitra-artha-padaiḥ nayanaiḥ prākṛtaiḥ apiречами со словами чистого смысла и обычными доводами:; речами чистосмыслословными доводами обычными также
स्व-कर्म-बन्ध-प्राप्तः अयम् यदुभिः ते पराभवःsva-karma-bandha-prāptaḥ ayam yadubhiḥ te parābhavaḥ«это поражение твоё от Яду пришло по узам собственного деяния»; своего деяния узами пришедшее это Яду твоё поражение
हतेषु सर्व-अनीकेषु नृपः बार्हद्रथः तदाhateṣu sarva-anīkeṣu nṛpaḥ bārhadrathaḥ tadāкогда все рати были перебиты, царь, сын Брихадратхи, тогда; при убитых всех ратях царь Брихадратхи сын тогда
उपेक्षितः भगवता मगधान् दुर्-मनाः ययौupekṣitaḥ bhagavatā magadhān dur-manāḥ yayauотпущенный Владыкою без внимания, ушёл к магадхам, павший духом; пренебрежённый Владыкою к магадхам дурнодушный ушёл
मुकुन्दः अपि अ-क्षत-बलः निस्तीर्ण-अरि-बल-अर्णवःmukundaḥ api a-kṣata-balaḥ nistīrṇa-ari-bala-arṇavaḥи Мукунда, с невредимым войском, переправившийся через океан вражьей рати; Мукунда также невредимовойсковый переправленноврагавойскаокеанный
विकीर्यमाणः कुसुमैः त्रि-दशैः अनुमोदितःvikīryamāṇaḥ kusumaiḥ tri-daśaiḥ anumoditaḥосыпаемый цветами, восхваляемый богами; осыпаемый цветами богами одобряемый
माथुरैः उपसङ्गम्य वि-ज्वरैः मुदित-आत्मभिःmāthuraiḥ upasaṅgamya vi-jvaraiḥ mudita-ātmabhiḥвстреченный жителями Матхуры, у которых прошёл жар, с обрадованными самостями; матхурцами встреченный ушедшежарными обрадованносамостными
उपगीयमान-विजयः सूत-मागध-वन्दिभिःupagīyamāna-vijayaḥ sūta-māgadha-vandibhiḥчья победа воспевалась сутами, магадхами и славословами; воспеваемопобедный сутами-магадхами-славословами
शङ्ख-दुन्दुभयः नेदुः भेरी-तूर्याणि अनेकशःśaṅkha-dundubhayaḥ neduḥ bherī-tūryāṇi anekaśaḥзагремели раковины и литавры, барабаны и трубы во множестве; раковины-литавры загремели барабаны-трубы многократно
वीणा-वेणु-मृदङ्गानि पुरम् प्रविशति प्रभौvīṇā-veṇu-mṛdaṅgāni puram praviśati prabhauвины, флейты и мриданги — когда владыка входил в город; вины-флейты-мриданги при владыке входящем в город
सिक्त-मार्गाम् हृष्ट-जनाम् पताकाभिः अभ्यलङ्कृताम्sikta-mārgām hṛṣṭa-janām patākābhiḥ abhyalaṅkṛtām[город] с политыми дорогами, с ликующим людом, украшенный стягами; политодорожный радостнолюдный стягами украшенный
निर्घुष्टाम् ब्रह्म-घोषेण कौतुक-आबद्ध-तोरणाम्nirghuṣṭām brahma-ghoṣeṇa kautuka-ābaddha-toraṇāmоглашаемый возглашением брахманов, с арками, увитыми ради праздника; оглашаемый Брахмана возглашением праздничноувитоарочный
निचीयमानः नारीभिः माल्य-दधि-अक्षत-अङ्कुरैःnicīyamānaḥ nārībhiḥ mālya-dadhi-akṣata-aṅkuraiḥосыпаемый женщинами венками, простоквашей, целыми зёрнами и ростками; осыпаемый женщинами венками-простоквашей-зёрнами-ростками
निरीक्ष्यमाणः स-स्नेहम् प्रीति-उत्कलित-लोचनैःnirīkṣyamāṇaḥ sa-sneham prīti-utkalita-locanaiḥсозерцаемый с нежностью глазами, раскрывшимися от радости; созерцаемый снежно радостьюраскрытыми глазами
आयोधन-गतम् वित्तम् अनन्तम् वीर-भूषणम्āyodhana-gatam vittam anantam vīra-bhūṣaṇamбогатство, оставшееся на поле битвы, бесконечное, — украшения героев,; поле битвы оставшееся богатство бесконечное героев украшение
यदु-राजाय तत् सर्वम् आहृतम् प्रादिशत् प्रभुःyadu-rājāya tat sarvam āhṛtam prādiśat prabhuḥвсё это, собранное, владыка отдал царю Яду; Яду царю то всё собранное отдал владыка
एवम् सप्त-दश-कृत्वः तावती अक्षौहिणी-बलःevam sapta-daśa-kṛtvaḥ tāvatī akṣauhiṇī-balaḥтак семнадцать раз, с таким же войском в акшаухини; так семнадцатикратно столькоакшаухинивойсковый
युयुधे मागधः राजा यदुभिः कृष्ण-पालितैःyuyudhe māgadhaḥ rājā yadubhiḥ kṛṣṇa-pālitaiḥцарь Магадхи бился с Яду, хранимыми Кришною; бился Магадха царь с Яду Кришноюхранимыми
अक्षिण्वन् तत्-बलम् सर्वम् वृष्णयः कृष्ण-तेजसाakṣiṇvan tat-balam sarvam vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-tejasāВришни истребляли всё его войско жаром Кришны; истребляли его войско всё Вришни Кришны жаром
हतेषु स्वेषु अनीकेषु त्यक्तः अगात् अरिभिः नृपःhateṣu sveṣu anīkeṣu tyaktaḥ agāt aribhiḥ nṛpaḥкогда его рати были перебиты, царь уходил, оставленный врагами; при убитых своих ратях оставленный уходил врагами царь
Translation

«Рама схватил Джарасандху, лишившегося колесницы, весьма могучего, у которого от разбитого войска осталась [лишь] жизнь, — как лев льва, силою. Связываемого путами Варуны и людскими — [его], чьи враги убиты, — Говинда остановил [Раму], желая совершить им дело. Отпущенный двумя владыками мира, он, пристыжённый, чтимый героями, принял решение о подвижничестве, [но] был удержан на пути царями речами со словами чистого смысла и обычными доводами: „Это поражение твоё от Яду пришло по узам собственного деяния“. Когда все рати были перебиты, царь, сын Брихадратхи, тогда, отпущенный Владыкою без внимания, ушёл к магадхам, павший духом. И Мукунда, с невредимым войском, переправившийся через океан вражьей рати, осыпаемый цветами, восхваляемый богами, встреченный жителями Матхуры, у которых прошёл жар, с обрадованными самостями, чья победа воспевалась сутами, магадхами и славословами, — загремели раковины и литавры, барабаны и трубы во множестве, вины, флейты и мриданги — когда владыка входил в город, [город] с политыми дорогами, с ликующим людом, украшенный стягами, оглашаемый возглашением брахманов, с арками, увитыми ради праздника; осыпаемый женщинами венками, простоквашей, целыми зёрнами и ростками, созерцаемый с нежностью глазами, раскрывшимися от радости. Богатство, оставшееся на поле битвы, бесконечное, — украшения героев, — всё это, собранное, владыка отдал царю Яду. Так семнадцать раз, с таким же войском в акшаухини, царь Магадхи бился с Яду, хранимыми Кришною; Вришни истребляли всё его войско жаром Кришны; когда его рати были перебиты, царь уходил, оставленный врагами».

Version

3c7ab60b32c3 · published Aug 15, 2026, 9:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with