Bhaviṣya Purāṇa
Good Conduct and the Choice of a Wife1.6.13-19
87 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.6.13-19
Devanāgarī

तस्मादर्थविहीनस्य पुंसो दारपरिग्रहात् । कुतस्त्रिवर्ग संसिद्धिर्यातनैव हि तस्य सा
अभार्यस्याधिकारोऽस्ति न द्वितीयाश्रमे यथा । तद्वदर्थविहीनानां सर्वत्र नाधिकरिता
केचित्त्वपत्यमेवाहुस्त्रिवर्गावाप्तिसाधनम् । पुंसामर्थः कलत्रं च येऽन्ये नीतिविदो विदुः
धर्मोऽपि द्विविधो यस्मादिष्टापूर्तक्रियात्मकः । स च दारात्मकः सर्वं ज्ञेयमर्थैकसाधनम्
निजेनापि दरिद्रेण लोको लज्जति बन्धुना । परोऽपि हि मनुष्याणामैश्वर्यात्स्वजनायते
न दरिद्रं समीपेऽपि स्थितवन्तं प्रपश्यति । दूरस्थमपि वित्ताढ्यमादराद्भजते जनः
तस्मात्प्रयत्नतः पूर्वमर्थमेव प्रसाधयेत । स हि मूलं त्रिवर्गस्य गुणानां गौरवस्य च

Transliteration (IAST)

tasmādarthavihīnasya puṃso dāraparigrahāt | kutastrivarga saṃsiddhiryātanaiva hi tasya sā
abhāryasyādhikāro'sti na dvitīyāśrame yathā | tadvadarthavihīnānāṃ sarvatra nādhikaritā
kecittvapatyamevāhustrivargāvāptisādhanam | puṃsāmarthaḥ kalatraṃ ca ye'nye nītivido viduḥ
dharmo'pi dvividho yasmādiṣṭāpūrtakriyātmakaḥ | sa ca dārātmakaḥ sarvaṃ jñeyamarthaikasādhanam
nijenāpi daridreṇa loko lajjati bandhunā | paro'pi hi manuṣyāṇāmaiśvaryātsvajanāyate
na daridraṃ samīpe'pi sthitavantaṃ prapaśyati | dūrasthamapi vittāḍhyamādarādbhajate janaḥ
tasmātprayatnataḥ pūrvamarthameva prasādhayeta | sa hi mūlaṃ trivargasya guṇānāṃ gauravasya ca

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तस्मादर्थविहीनस्य पुंसो दारपरिग्रहात्tasmādarthavihīnasya puṃso dāraparigrahāt«„потому у человека, лишённого достатка, от взятия жены; потому достаткалишённого человека женывзятием
कुतस्त्रिवर्ग संसिद्धिर्यातनैव हि तस्य साkutastrivarga saṃsiddhiryātanaiva hi tasya sāоткуда достижение трёх целей? это для него одна мука; откуда трёхцелей достижение мука именно ведь его та
अभार्यस्याधिकारोऽस्ति न द्वितीयाश्रमे यथाabhāryasyādhikāro'sti na dvitīyāśrame yathā«„как у безжённого нет права на второй уклад,; безжённого право есть не второуклад как
तद्वदर्थविहीनानां सर्वत्र नाधिकरिताtadvadarthavihīnānāṃ sarvatra nādhikaritāтак и у лишённых достатка нет права нигде; также достаткалишённых всюду неправность
निजेनापि दरिद्रेण लोको लज्जति बन्धुनाnijenāpi daridreṇa loko lajjati bandhunā«„даже своего бедного родича мир стыдится,; своим же бедным мир стыдится родичем
परोऽपि हि मनुष्याणामैश्वर्यात्स्वजनायतेparo'pi hi manuṣyāṇāmaiśvaryātsvajanāyateа и чужой у людей от владычества становится своим; чужой же ведь людей отвладычества своимстановится
न दरिद्रं समीपेऽपि स्थितवन्तं प्रपश्यतिna daridraṃ samīpe'pi sthitavantaṃ prapaśyati«„бедного и стоящего рядом не замечают,; не бедного вблизи же стоящего замечает
दूरस्थमपि वित्ताढ्यमादराद्भजते जनःdūrasthamapi vittāḍhyamādarādbhajate janaḥа богатого и вдали народ чтит с почтением; далекостоящего же богатого спочтением чтит народ
स हि मूलं त्रिवर्गस्य गुणानां गौरवस्य चsa hi mūlaṃ trivargasya guṇānāṃ gauravasya ca«„ибо он — корень трёх целей, достоинств и веса“; он ведь корень трёхцелей достоинств веса же
Translation

«„Потому у человека, лишённого достатка, от взятия жены откуда достижение трёх целей? Это для него одна мука. Как у безжённого нет права на второй уклад, так и у лишённых достатка нет права нигде. Некоторые же говорят, что средство обретения трёх целей — само потомство; а иные знатоки управления знают, что у людей это достаток и супруга. Ибо и дхарма двояка — состоящая из жертвы и из благотворения, — и она же состоит в жене; всё должно знать имеющим одно средство — достаток. Даже своего бедного родича мир стыдится, а и чужой у людей от владычества становится своим. Бедного и стоящего рядом не замечают, а богатого и вдали народ чтит с почтением. Потому со тщанием прежде всего да добудет именно достаток: ибо он — корень трёх целей, достоинств и веса“».

Version

ad0fed330099 · published Aug 19, 2026, 5:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with