Bhaviṣya Purāṇa
The Fangs of Serpents1.33.41-51
250 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.33.41-51
Devanāgarī

यस्तु सर्पो दशित्वा३ तु उदरं परिवर्तयेत् । बलभुग्नाकृतिं दंष्ट्रामाक्रान्तं तं विनिर्दिशेत्
यस्य सर्पेण दष्टस्य गभीरं दृश्यते व्रणम् । वैरदष्टं विजानीयात्कश्यपस्य वचो यथा
एकं दंष्ट्रापदं यस्य अव्यक्तं न च कल्पितम् । भीतदष्टं विजानीयाद्यथोवाच प्रजापतिः
यस्य सर्पेण दष्टस्य रेखा दन्तस्य जायते । मददष्टं विजानीयात्कश्यपस्य वचो यथा
द्वे च दंष्ट्रापदे यस्य दृश्यन्ते च महाक्षतम् । क्षुधाविष्टं विजानीयाद्यथोवाच प्रजापतिः
द्वे दंष्ट्रे यस्य दृश्येते क्वचिद्रुधिरसङ्कुले । विषोल्बणं विजानीयाद्दंशं तं नात्र संशयः
अपत्यरक्षणार्थाय जानीयात्तं न संशयः । यत्तु काकपदाकारं त्रिभिर्दन्तैस्तु लक्षितम्
महानाग इति प्रोक्तं कालदण्डं विनिर्दिशेत् । त्रिविधं दष्टजातैस्तु लक्षणं समुदाहृतम्
दष्टानुपीतं विज्ञेयं कश्यपस्य वचो यथा । विषभागात्तु सर्पस्य त्रिभागस्तत्र संक्रमेत्
उदरं दर्शयेद्यस्तु उद्धतं तं विनिर्दिशेत् । छर्दितं विषवेगेन निर्विषः पन्नगो भवेत्
असाध्यश्चापि विज्ञेयश्चतुर्दंष्ट्राभिपीडितः । ग्रीवाभङ्गो भवेत्किञ्चित्सन्दष्टो विषयोगतः ॥ इतो दंशस्ततः शुद्धो व्यन्तरः परिकीर्तितः

Transliteration (IAST)

yastu sarpo daśitvā3 tu udaraṃ parivartayet | balabhugnākṛtiṃ daṃṣṭrāmākrāntaṃ taṃ vinirdiśet
yasya sarpeṇa daṣṭasya gabhīraṃ dṛśyate vraṇam | vairadaṣṭaṃ vijānīyātkaśyapasya vaco yathā
ekaṃ daṃṣṭrāpadaṃ yasya avyaktaṃ na ca kalpitam | bhītadaṣṭaṃ vijānīyādyathovāca prajāpatiḥ
yasya sarpeṇa daṣṭasya rekhā dantasya jāyate | madadaṣṭaṃ vijānīyātkaśyapasya vaco yathā
dve ca daṃṣṭrāpade yasya dṛśyante ca mahākṣatam | kṣudhāviṣṭaṃ vijānīyādyathovāca prajāpatiḥ
dve daṃṣṭre yasya dṛśyete kvacidrudhirasaṅkule | viṣolbaṇaṃ vijānīyāddaṃśaṃ taṃ nātra saṃśayaḥ
apatyarakṣaṇārthāya jānīyāttaṃ na saṃśayaḥ | yattu kākapadākāraṃ tribhirdantaistu lakṣitam
mahānāga iti proktaṃ kāladaṇḍaṃ vinirdiśet | trividhaṃ daṣṭajātaistu lakṣaṇaṃ samudāhṛtam
daṣṭānupītaṃ vijñeyaṃ kaśyapasya vaco yathā | viṣabhāgāttu sarpasya tribhāgastatra saṃkramet
udaraṃ darśayedyastu uddhataṃ taṃ vinirdiśet | charditaṃ viṣavegena nirviṣaḥ pannago bhavet
asādhyaścāpi vijñeyaścaturdaṃṣṭrābhipīḍitaḥ | grīvābhaṅgo bhavetkiñcitsandaṣṭo viṣayogataḥ || ito daṃśastataḥ śuddho vyantaraḥ parikīrtitaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यस्तु सर्पो दशित्वा तु उदरं परिवर्तयेत्yastu sarpo daśitvā tu udaraṃ parivartayet«а та змея, которая, ужалив, перевернёт брюхо, —; которая змея ужалив брюхо перевернула бы
बलभुग्नाकृतिं दंष्ट्रामाक्रान्तं तं विनिर्दिशेत्balabhugnākṛtiṃ daṃṣṭrāmākrāntaṃ taṃ vinirdiśetклык очертанием силою погнутый — того да укажет наступившим; силоюпогнутоочертанный клык наступленного того пустьукажет
यस्य सर्पेण दष्टस्य गभीरं दृश्यते व्रणम्yasya sarpeṇa daṣṭasya gabhīraṃ dṛśyate vraṇam«у кого, ужаленного змеёю, видна глубокая рана,; укого змеёйужаленного глубокая видна рана
वैरदष्टं विजानीयात्कश्यपस्य वचो यथाvairadaṣṭaṃ vijānīyātkaśyapasya vaco yathāтого да признают ужаленным по вражде — как слово Кашьяпы; враждойужаленного пустьпризнают Кашьяпы слово как
एकं दंष्ट्रापदं यस्य अव्यक्तं न च कल्पितम्ekaṃ daṃṣṭrāpadaṃ yasya avyaktaṃ na ca kalpitam«у кого один след клыка, неявный и не оформленный,; один клыкаслед укого неявный не оформленный
भीतदष्टं विजानीयाद्यथोवाच प्रजापतिःbhītadaṣṭaṃ vijānīyādyathovāca prajāpatiḥтого да признают ужаленным в страхе, как сказал Владыка тварей; страхомужаленного пустьпризнают как сказал тварейвладыка
महानाग इति प्रोक्तं कालदण्डं विनिर्दिशेत्mahānāga iti proktaṃ kāladaṇḍaṃ vinirdiśet««великий змей» — так возглашается; да укажет жезлом Времени; великийзмей так возглашённое времяжезл пустьукажет
असाध्यश्चापि विज्ञेयश्चतुर्दंष्ट्राभिपीडितःasādhyaścāpi vijñeyaścaturdaṃṣṭrābhipīḍitaḥ«и да будет признан неисцелимым поражённый четырьмя клыками; неисцелимый признаваемый четырьмяклыкамипоражённый
Translation

«„А та змея, которая, ужалив, перевернёт брюхо, — клык очертанием силою погнутый — того да укажет наступившим. У кого, ужаленного змеёю, видна глубокая рана, того да признают ужаленным по вражде — как слово Кашьяпы. У кого один след клыка, неявный и не оформленный, того да признают ужаленным в страхе, как сказал Владыка тварей. У кого, ужаленного змеёю, рождается черта от зуба, того да признают ужаленным во хмелю — как слово Кашьяпы. У кого видны два следа клыков и великая язва, того да признают ужаленным в голоде, как сказал Владыка тварей. У кого видны два клыка, где-нибудь залитые кровью, тот укус да признают от избытка яда — нет здесь сомнения. Ради охраны потомства да признают его — нет сомнения. А тот, что очертанием как воронья лапа, отмеченный тремя зубами, — «великий змей», так возглашается; да укажет жезлом Времени. Троякая примета возглашена по родам укушенных. Да будет признано, что укушенный не пил, — как слово Кашьяпы; из доли яда змеи три доли туда переходят. А та, что покажет брюхо, — того да укажет вскинувшимся; изрыгнув от приступа яда, ползучий становится безъядным. И да будет признан неисцелимым поражённый четырьмя клыками; бывает и небольшой перелом шеи у ужаленного от соединения с ядом. Отсюда укус, оттуда чистый — так возглашается промежуточный“».

Chapter colophon

इति श्रीभविष्ये महापुराणे शतार्द्धसाहस्र्यां संहितायां ब्राह्मे पर्वणि पञ्चमीकल्पे सर्पदंष्ट्रावर्णनं नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः

Version

e728c8bc0763 · published Aug 19, 2026, 7:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with