Bhaviṣya Purāṇa
On Birth and Caste, in the Tale of Karttikeya1.40.30-37
275 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.40.30-37
Devanāgarī

शस्त्रादिमद्भार्गवजातियुक्तो गजाश्वगोजोष्ट्रखरादिकानाम् । शक्त्या कृतो ह्यङ्गजवर्णधर्मैर्भेदः स्फुटं लक्षणतोऽत्र यद्वत्
तदुत्तरान्नैव विकर्तनीया ब्राह्मण्यजातिनृषु नास्ति काचित् । नित्याकृतिर्नानुपभेदरूपा यथा हि भेदः परमोऽत्र सिध्येत् ॥ सिताद्यसाधारणतुल्यरूपाः सनातनोऽङ्गेषु न वर्णभेदः
ब्राह्मण्यमध्रुवमिदं किल कृत्रिमत्वादकृत्रिमं भवति सामयिकत्वयोगात् । साङ्केतिकं सुकृतलेशविशेषलब्धं वाणिज्यभेषजकृतामिव जातिभेदाः
किं ब्राह्मणा ये सुकृतं त्यजन्ति किं क्षत्रिया लोकमपालयन्तः . । स्वधर्महीना हि तथैव वैश्याः शूद्राः स्वमुख्यक्रियया विहीनाः
तस्मान्न गोश्ववत्कश्चिज्जातिभेदोऽस्ति देहिनाम् । कार्यशक्तिनिमित्तस्तु सङ्केतः कृत्रिमो भवेत्
एवं प्रमाणैः प्रतिषिध्यमानां साङ्केतिकीं याति नरो व्यवस्थाम् । स्वकीयसिद्धां स्वमतैर्निषिद्धां न बुध्यते मूढमना वराकः
गोमहिष्यजवाज्युष्ट्रवानेयाविगजाधिपाः । प्रेष्यवार्धुषिकाकार्यकरणोद्यतमानसाः
वणिक्कारुक्रियाविष्टा१ दिव्यास्तेऽपि च ये द्विजाः । विनष्टास्ते तु विज्ञेयाः क्रव्यादाश्च कुशीलवाः

Transliteration (IAST)

śastrādimadbhārgavajātiyukto gajāśvagojoṣṭrakharādikānām | śaktyā kṛto hyaṅgajavarṇadharmairbhedaḥ sphuṭaṃ lakṣaṇato'tra yadvat
taduttarānnaiva vikartanīyā brāhmaṇyajātinṛṣu nāsti kācit | nityākṛtirnānupabhedarūpā yathā hi bhedaḥ paramo'tra sidhyet || sitādyasādhāraṇatulyarūpāḥ sanātano'ṅgeṣu na varṇabhedaḥ
brāhmaṇyamadhruvamidaṃ kila kṛtrimatvādakṛtrimaṃ bhavati sāmayikatvayogāt | sāṅketikaṃ sukṛtaleśaviśeṣalabdhaṃ vāṇijyabheṣajakṛtāmiva jātibhedāḥ
kiṃ brāhmaṇā ye sukṛtaṃ tyajanti kiṃ kṣatriyā lokamapālayantaḥ . | svadharmahīnā hi tathaiva vaiśyāḥ śūdrāḥ svamukhyakriyayā vihīnāḥ
tasmānna gośvavatkaścijjātibhedo'sti dehinām | kāryaśaktinimittastu saṅketaḥ kṛtrimo bhavet
evaṃ pramāṇaiḥ pratiṣidhyamānāṃ sāṅketikīṃ yāti naro vyavasthām | svakīyasiddhāṃ svamatairniṣiddhāṃ na budhyate mūḍhamanā varākaḥ
gomahiṣyajavājyuṣṭravāneyāvigajādhipāḥ | preṣyavārdhuṣikākāryakaraṇodyatamānasāḥ
vaṇikkārukriyāviṣṭā1 divyāste'pi ca ye dvijāḥ | vinaṣṭāste tu vijñeyāḥ kravyādāśca kuśīlavāḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
गजाश्वगोजोष्ट्रखरादिकानाम्gajāśvagojoṣṭrakharādikānām«у слонов, коней, коров, верблюдов, ослов и прочих; слонконькороваверблюдоселпрочих
भेदः स्फुटं लक्षणतोऽत्र यद्वत्bhedaḥ sphuṭaṃ lakṣaṇato'tra yadvatразличие здесь явно по примете; различие явное попримете здесь как
ब्राह्मण्यजातिनृषु नास्ति काचित्brāhmaṇyajātinṛṣu nāsti kācit«у людей нет никакой брахманской породы; брахманскопородная влюдях нет какаялибо
ब्राह्मण्यमध्रुवमिदं किल कृत्रिमत्वात्brāhmaṇyamadhruvamidaṃ kila kṛtrimatvāt«это брахманство непостоянно, ибо сделано,; брахманство непостоянное это ведь сделанностью
साङ्केतिकं सुकृतलेशविशेषलब्धंsāṅketikaṃ sukṛtaleśaviśeṣalabdhaṃ«условное, добытое малою особенностью доброго дела,; условное добродельчастицыособенностьюдобытое
वाणिज्यभेषजकृतामिव जातिभेदाःvāṇijyabheṣajakṛtāmiva jātibhedāḥкак породные различия, заведённые торговцами и лекарями; торговлялекарствосделанных как породоразличия
किं ब्राह्मणा ये सुकृतं त्यजन्तिkiṃ brāhmaṇā ye sukṛtaṃ tyajanti«какие же брахманы те, что оставляют доброе дело?; что брахманы которые доброедело оставляют
कार्यशक्तिनिमित्तस्तु सङ्केतः कृत्रिमो भवेत्kāryaśaktinimittastu saṅketaḥ kṛtrimo bhavet«а условленное по поводу способности к делу бывает сделанным; делоспособностиповодом же условленное сделанное было бы
Translation

«„С оружием и прочим, соединённое с породою Бхаргавы, — у слонов, коней, коров, верблюдов, ослов и прочих различие сделано силою по свойствам членов и цвета, и различие здесь явно по примете. А сверх того рассекать не должно: у людей нет никакой брахманской породы; нет вечного облика, не имеющего вида различения, каким здесь утвердилось бы высшее различие. Белое и прочее — сходные и не исключительные виды; в членах нет извечного различия цвета. Это брахманство непостоянно, ибо сделано; неделанным оно становится от соединения с обычаем: условное, добытое малою особенностью доброго дела, как породные различия, заведённые торговцами и лекарями. Какие же брахманы те, что оставляют доброе дело? Какие кшатрии, не охраняющие мира? Так же и вайшьи, лишённые своей дхармы, и шудры, лишённые своего главного делания? Потому нет ни у кого из воплощённых породного различия, как между коровой и конём; а условленное по поводу способности к делу бывает сделанным. Так, отвергаемого мерилами условного установления держится человек: своими же выводами опровергнутое, а им самим утверждённое, — не разумеет того, глупый умом бедняга“».

Version

dae2862d7d57 · published Aug 19, 2026, 8:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with