Bhaviṣya Purāṇa
The Dialogue of Diṇḍī and the Sun1.62.9-17
380 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.62.9-17
Devanāgarī

ज्ञातं मया हि मार्तण्डे नाप्रसन्ने विभूतयः । एवं सर्वसुखाह्लादमध्यस्थोऽपि हि भानुमान्
त्वं मामगाधे संसारे मग्नमुद्धर्तुमर्हसि । सुखानि तानि चैवान्ते तेषां दुःखं न तत्सुखम्
यदा तु दुःखमागामि किं४ वा कस्यैव भक्षणात् । तत्प्रसादं कुरु विभो जगतां त्वं जगत्पते
ज्ञानदानेन येनैवमुत्तरेयं भवार्णवम् । इत्युक्तस्तेन मार्तण्डः कथयामास योगवित्
योगं निर्बीजमत्यन्तं दुःखसंयोगभेषजम् । श्रुत्वा योगं तु तं दिण्डिर्निर्बीजं निष्कलं बभौ
प्रणिपत्य महातेजा इदं वचनमब्रवीत् । देवदेव त्वया योगो यः प्रोक्तो ध्वान्तनाशन ॥ नैष प्राप्यो मया नान्यैर्मानवैरजितेन्द्रियैः
विषया दुर्जयाः पुंभिरिन्द्रियाकर्षिणः सदा । इन्द्रियाणां जयो युक्तः कः शक्तानां करिष्यति
अहंममेतिविख्यातिर्दुर्जयं चञ्चलं मनः । रागादयस्तथा त्यक्तुं शक्या जन्मान्तरैर्यदि२
सोऽहमिच्छामि देवेश त्वत्प्रसादादनिर्जितैः । रागादिभिरमर्त्यत्वं प्रापुः प्रक्षीणकल्मषाः

Transliteration (IAST)

jñātaṃ mayā hi mārtaṇḍe nāprasanne vibhūtayaḥ | evaṃ sarvasukhāhlādamadhyastho'pi hi bhānumān
tvaṃ māmagādhe saṃsāre magnamuddhartumarhasi | sukhāni tāni caivānte teṣāṃ duḥkhaṃ na tatsukham
yadā tu duḥkhamāgāmi kiṃ4 vā kasyaiva bhakṣaṇāt | tatprasādaṃ kuru vibho jagatāṃ tvaṃ jagatpate
jñānadānena yenaivamuttareyaṃ bhavārṇavam | ityuktastena mārtaṇḍaḥ kathayāmāsa yogavit
yogaṃ nirbījamatyantaṃ duḥkhasaṃyogabheṣajam | śrutvā yogaṃ tu taṃ diṇḍirnirbījaṃ niṣkalaṃ babhau
praṇipatya mahātejā idaṃ vacanamabravīt | devadeva tvayā yogo yaḥ prokto dhvāntanāśana || naiṣa prāpyo mayā nānyairmānavairajitendriyaiḥ
viṣayā durjayāḥ puṃbhirindriyākarṣiṇaḥ sadā | indriyāṇāṃ jayo yuktaḥ kaḥ śaktānāṃ kariṣyati
ahaṃmametivikhyātirdurjayaṃ cañcalaṃ manaḥ | rāgādayastathā tyaktuṃ śakyā janmāntarairyadi2
so'hamicchāmi deveśa tvatprasādādanirjitaiḥ | rāgādibhiramartyatvaṃ prāpuḥ prakṣīṇakalmaṣāḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ज्ञातं मया हि मार्तण्डे नाप्रसन्ने विभूतयःjñātaṃ mayā hi mārtaṇḍe nāprasanne vibhūtayaḥ«ибо я узнал: когда Мартанда не доволен, нет достатков; узнанное мною Мартанде недовольном нет достатки
त्वं मामगाधे संसारे मग्नमुद्धर्तुमर्हसिtvaṃ māmagādhe saṃsāre magnamuddhartumarhasi«ты благоволи извлечь меня, погружённого в бездонное бывание; ты меня вбездонном бывании погружённого извлечь благоволи
सुखानि तानि चैवान्ते तेषां दुःखं न तत्सुखम्sukhāni tāni caivānte teṣāṃ duḥkhaṃ na tatsukham«а те радости — в конце их страдание; не радость это; радости те вконце их страдание не то радость
योगं निर्बीजमत्यन्तं दुःखसंयोगभेषजम्yogaṃ nirbījamatyantaṃ duḥkhasaṃyogabheṣajam«йогу бессемянную, совершенную, — лекарство от связи со страданием; йогу бессемянную совершенную страданиясвязилекарство
नैष प्राप्यो मया नान्यैर्मानवैरजितेन्द्रियैःnaiṣa prāpyo mayā nānyairmānavairajitendriyaiḥ«она недостижима ни мною, ни иными людьми с непобеждёнными чувствами; не эта достижимая мною ни иными людьми непобеждённочувственными
अहंममेतिविख्यातिर्दुर्जयं चञ्चलं मनःahaṃmametivikhyātirdurjayaṃ cañcalaṃ manaḥ«молва «я» и «моё», труднопобедимый непостоянный ум; ямоётакмолва труднопобедимый непостоянный ум
Translation

«„«Ибо я узнал: когда Мартанда не доволен, нет достатков. И так же, хотя ты и стоишь посреди всякой радости и услады, о Лучезарный, ты благоволи извлечь меня, погружённого в бездонное бывание. А те радости — в конце их страдание; не радость это. А когда приходит страдание — что и от чьего вкушения? Сотвори ту милость, о владыка миров, о владыка мира, — даянием знания, которым я так переправился бы через океан бывания». Так вопрошённый им, Мартанда, знаток йоги, поведал йогу бессемянную, совершенную, — лекарство от связи со страданием. Услышав же ту йогу, Динди явился бессемянным и бесчастным; поклонившись, великий блеском, он сказал такое слово: «О бог богов, та йога, что изречена тобою, разрушающая тьму, — она недостижима ни мною, ни иными людьми с непобеждёнными чувствами. Предметы труднопобедимы для мужей, всегда увлекающие чувства; кто, будучи в силах, совершит подобающую победу над чувствами? Молва «я» и «моё», труднопобедимый непостоянный ум, и страсть с прочим — если и можно их оставить, то за иные рождения. И вот я желаю, о владыка богов, твоею милостью: с непобеждёнными страстью и прочим — [чтобы] обрели бессмертие те, чья скверна истощилась»“».

Version

101cfddb3727 · published Aug 19, 2026, 10:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with