विष्णुरुवाच नमामि देवदेवेशं भूतभावनमव्ययम् । दिवाकरं रविं भानुं मार्तण्डं भास्करं भगम्
इन्द्रं विष्णुं हरिं हंसमर्कं लोकगुरुं विभुम् । त्रिनेत्रं त्र्यक्षरं त्र्यङ्गं त्रिमूर्तिं त्रिगतिं शुभम्
षण्मुखाय नमो नित्यं त्रिनेत्राय नमोनमः । चतुर्विंशतिपादाय नमो द्वादशपाणये
नमस्ते भूतपतये लोकानां पतये नमः । देवानां पतये नित्यं वर्णानां पतये नमः
त्वं ब्रह्मा त्वं जगन्नाथो रुद्रस्त्वं च प्रजापतिः । त्वं सोमस्त्वं तथादित्यस्त्वमोंकारक एव हि
बृहस्पतिर्बुधस्त्वं हि त्वं शुक्रस्त्वं विभावसुः । यमस्त्वं वरुणस्त्वं हि नमस्ते कश्यपात्मज
त्वया ततमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् । त्वत्त एव समुत्पन्नं सदेवासुरमानुषम्
ब्रह्मा चाहं च रुद्रश्च समुत्पन्ना जगत्पते । कल्पादौ तु पुरा देव स्थितये जगतोऽनघ
नमस्ते वेदरूपाय अहोरूपाय वै नमः । नमस्ते ज्ञानरूपाय यज्ञाय च नमोनमः
प्रसीदास्मासु देवेश भूतेश किरणोज्ज्वल । संसारार्णवमग्नानां प्रसादं कुरु गोपते
वेदान्ताय नमो नित्यं नमो यज्ञकलाय च ॥ सुमन्तुरुवाच स्तुत्वैवं भास्करं भक्त्या विष्णुर्भरतसत्तम । प्रदध्यौ नृपशार्दूल रविं तद्गतमानसः
viṣṇuruvāca namāmi devadeveśaṃ bhūtabhāvanamavyayam | divākaraṃ raviṃ bhānuṃ mārtaṇḍaṃ bhāskaraṃ bhagam
indraṃ viṣṇuṃ hariṃ haṃsamarkaṃ lokaguruṃ vibhum | trinetraṃ tryakṣaraṃ tryaṅgaṃ trimūrtiṃ trigatiṃ śubham
ṣaṇmukhāya namo nityaṃ trinetrāya namonamaḥ | caturviṃśatipādāya namo dvādaśapāṇaye
namaste bhūtapataye lokānāṃ pataye namaḥ | devānāṃ pataye nityaṃ varṇānāṃ pataye namaḥ
tvaṃ brahmā tvaṃ jagannātho rudrastvaṃ ca prajāpatiḥ | tvaṃ somastvaṃ tathādityastvamoṃkāraka eva hi
bṛhaspatirbudhastvaṃ hi tvaṃ śukrastvaṃ vibhāvasuḥ | yamastvaṃ varuṇastvaṃ hi namaste kaśyapātmaja
tvayā tatamidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam | tvatta eva samutpannaṃ sadevāsuramānuṣam
brahmā cāhaṃ ca rudraśca samutpannā jagatpate | kalpādau tu purā deva sthitaye jagato'nagha
namaste vedarūpāya ahorūpāya vai namaḥ | namaste jñānarūpāya yajñāya ca namonamaḥ
prasīdāsmāsu deveśa bhūteśa kiraṇojjvala | saṃsārārṇavamagnānāṃ prasādaṃ kuru gopate
vedāntāya namo nityaṃ namo yajñakalāya ca || sumanturuvāca stutvaivaṃ bhāskaraṃ bhaktyā viṣṇurbharatasattama | pradadhyau nṛpaśārdūla raviṃ tadgatamānasaḥ
«„Затем Вишну, великий пылом, сложив ладони, молвил Рави, о тигр среди царей, с преданностью и верою“. Вишну сказал: „Кланяюсь владыке богов богов, творцу существ, нетленному, — Творящему день, Рави, Бхану, Мартанде, Бхаскаре, Бхаге; Индре, Вишну, Хари, Лебедю, Арке, наставнику мира, владыке; трёхокому, трёхслоговому, трёхчастному, трёхобразному, трёхпутному, благому. Шестиликому поклон всегда, трёхокому поклон; двадцатичетырёхстопному поклон, двенадцатирукому. Поклон тебе, владыке существ; владыке миров поклон; владыке богов всегда, владыке варн поклон. Ты Брахма, ты Владыка мира, ты Рудра и Праджапати; ты Сома, ты и Адитья, ты и есть Омкара. Ты Брихаспати, Будха; ты Шукра, ты Огненосный; ты Яма, ты Варуна; поклон тебе, сын Кашьяпы. Тобою распростёрт весь этот мир, движущийся и недвижный; от тебя одного и возникло [всё] с богами, асурами и людьми. Брахма, и я, и Рудра — возникли, о владыка мира, в начале кальпы, встарь, о боже, ради стояния мира, безгрешный. Поклон тебе, Веды-обликом; Дня-обликом поклон; поклон тебе, Знания-обликом, и Жертве поклон, поклон. Будь милостив к нам, владыка богов, владыка существ, лучами блистающий; погружённым в океан круговорота окажи милость, о владыка лучей. Веданте поклон всегда, и доле жертвы поклон“».
53af30188a26 · published Aug 19, 2026, 5:00:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Шанмукхая намо нитьям — «шестиликому». Вишну хвалит его именами других богов, начиная с Сканды. Вишну хвалит его именами других богов, начиная с Сканды.
Чатурвимшати-падая намо двадаша-панае — «двадцатичетырёхстопному... двенадцатирукому». Числа взяты календарные: полумесячия и месяцы. Числа взяты календарные: полумесячия и месяцы.
Твам брахма твам джаганнатхо рудрас твам — «ты Брахма, ты Владыка мира, ты Рудра». Вишну называет его и Брахмою, и Рудрою, и собою. Вишну называет его и Брахмою, и Рудрою, и собою.
Тватта эва самутпаннам — «от тебя одного возникло». Спор о первенстве решён не в чью-то пользу, а в пользу четвёртого. Спор о первенстве решён не в чью-то пользу, а в пользу четвёртого.
Брахма чахам ча рудраш ча самутпанна — «Брахма, и я, и Рудра — возникли». Вишну сам признаёт себя сотворённым, и признаёт вслух. Вишну сам признаёт себя сотворённым, и признаёт вслух.
Кальпадау ту пура дева стхитае джагато — «ради стояния мира». Признано и назначение: троих сотворили для дела, а не ради славы. Признано и назначение: троих сотворили для дела, а не ради славы.