उत्पलं दक्षिणे हस्ते पद्मस्थं पीतवाससम् ॥ एवं ध्यात्वा ततो ब्रह्मन्निति मंत्रेण पूजयेत्
स्वस्थां सरस्वतीं ध्यायेद्वरदाभयदायिनीम् ॥ पीतवस्त्रां सुमुकुटां देवगन्धर्वसेविताम्
यामधा इति मन्त्रेण पूजयेत्सितचंदनैः ॥ बलिं श्वेत चरुं दद्यात्कृशरं यावकं तथा
स्थापयेद्वामदिग्भागे कुंदपुष्पैः प्रपूजयेत् ॥ पूर्वादिद्वारदेशे तु पूजयेच्च मरुद्गणैः
अग्न्यादिषु च कोणेषु बहिर्भूतान्समाचरेत् ॥ पिशाचा राक्षसा भूता वेतालकपिजातयः
निर्णासाश्चैव ते सर्वे रौद्रा विकृतरूपिणः ॥ ततो मण्डल मध्ये तु वारुणं पूर्ववर्त्मना
पूरयेत्कलशे तत्र सुवर्णादिविनिर्मितम् ॥ कूर्मं कूर्माकृतिं कुर्याच्छुद्धस्वर्णेन सत्तमाः
बृहत्पर्व प्रमाणेन राजतस्य च दुर्लभम् ॥ पादं पादेन मानेन अंगुलं परिमण्डलम्
प्रौष्ठीमत्स्यं तथा कुर्यात्कुलीरं ताम्रनिर्मितम् ॥ तेनैकस्य विनिर्माणं द्व्यंगुलायामविस्तृतम्
utpalaṃ dakṣiṇe haste padmasthaṃ pītavāsasam || evaṃ dhyātvā tato brahmanniti maṃtreṇa pūjayet
svasthāṃ sarasvatīṃ dhyāyedvaradābhayadāyinīm || pītavastrāṃ sumukuṭāṃ devagandharvasevitām
yāmadhā iti mantreṇa pūjayetsitacaṃdanaiḥ || baliṃ śveta caruṃ dadyātkṛśaraṃ yāvakaṃ tathā
sthāpayedvāmadigbhāge kuṃdapuṣpaiḥ prapūjayet || pūrvādidvāradeśe tu pūjayecca marudgaṇaiḥ
agnyādiṣu ca koṇeṣu bahirbhūtānsamācaret || piśācā rākṣasā bhūtā vetālakapijātayaḥ
nirṇāsāścaiva te sarve raudrā vikṛtarūpiṇaḥ || tato maṇḍala madhye tu vāruṇaṃ pūrvavartmanā
pūrayetkalaśe tatra suvarṇādivinirmitam || kūrmaṃ kūrmākṛtiṃ kuryācchuddhasvarṇena sattamāḥ
bṛhatparva pramāṇena rājatasya ca durlabham || pādaṃ pādena mānena aṃgulaṃ parimaṇḍalam
prauṣṭhīmatsyaṃ tathā kuryātkulīraṃ tāmranirmitam || tenaikasya vinirmāṇaṃ dvyaṃgulāyāmavistṛtam
«„...мерою в большой сустав, а серебряная и труднодоступна. Стопу — по стопной мере, палец — округлым. И рыбу-прауштхи да сотворит, и рака, из меди сработанного; тем же — изготовление одного, в два пальца длиною и шириною. И по той же мере лягушку, ту землю, о наилучшие молчальники; и дельфина, добро сработанного из двух толаков, в три пальца длиною, — чтобы облик его был как надобно. Белым сандалом и одеждами чтимы окрест, а особенно ячменём, — сведущими во многих мантрах. Двое ригведцев — впереди, ради рыбы, а на юге — двое яджурведцев; двое самаведцев — на западе, а на севере помянуты двое атхарванцев. «Побеждайте» — так да скажет им, возглашателям, вновь и вновь“».
0be489c1b8d7 · published Aug 22, 2026, 6:10:54 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Прауштхи-матсьям татха курьят — «и рыбу-прауштхи». В воду опускают целый зверинец: рыбу, рака, лягушку, дельфина. В воду опускают целый зверинец.
Кулирам тамра-нирмитам — «рака, из меди сработанного». Из меди, серебра и золота — по достатку, как и всюду. Из меди, серебра и золота — по достатку.
Шишумарам ча ваи самьяк — «и дельфина». Шишумара — речной дельфин Ганги, зверь настоящий. Шишумара — речной дельфин Ганги, зверь настоящий.
Сита-чандана-вастраиш ча — «белым сандалом и одеждами». Фигурки чтут, как божеств: одевают и мажут. Фигурки чтут, как божеств: одевают и мажут.
Бахвричау пурва-матсьяртхе — «двое ригведцев — ради рыбы». По четырём сторонам ставят чтецов четырёх Вед. По четырём сторонам ставят чтецов четырёх Вед.
Джаядхвам ити тан бруят — ««побеждайте» — так да скажет им». Работникам говорят «побеждайте» — оклик почти воинский. Работникам говорят «побеждайте» — оклик почти воинский.