Rudra
वंशानुचरितं यस्मात्तं देवं चिन्तयाम्यहम् । यं ध्यायाम्यहमेतस्मादूजामः सारमीक्षितुम्
ब्रह्मोवाच । इत्युक्तो ऽहं पुरा रुद्रः श्वेतद्वीपनिवासिनम् । स्तुत्वा प्रणम्य तं विष्णुं श्रोतुकाम स्थितः सुरैः
अस्माकं मध्यतो रुद्र उवाच परमेश्वरम् । सारान्त्सारतरं विष्णुं पृष्टवांस्तं प्रणम्य वै
ब्रह्मोवाच । यथा पप्रच्छ मां व्यास स्तथासौ भगवान् भवः । पप्रच्छ विष्णुं देवाद्यैः शृण्वताममरैः सह
रुद्र उवाच । हरे कथय देवेश ! देवदेवः क ईश्वरः । को ध्येयः कश्च वै पूज्यः कैर्व्रतै स्तुष्यते परः
कैर्धर्मैः कैश्च नियमैः कया वा धर्मपूजया । केनाचारेण तुष्टः स्यात्किं तद्रूपं च तस्य वै
कस्माद्देवाज्जगज्जातं जगत्पालयते चकः । कीदृशैरवतारैश्च कस्मिन्याति लयं जगत्
vaṃśānucaritaṃ yasmāttaṃ devaṃ cintayāmyaham / yaṃ dhyāyāmyahametasmādūjāmaḥ sāramīkṣitum
brahmovāca / ityukto 'haṃ purā rudraḥ śvetadvīpanivāsinam / stutvā praṇamya taṃ viṣṇuṃ śrotukāma sthitaḥ suraiḥ
asmākaṃ madhyato rudra uvāca parameśvaram / sārāntsārataraṃ viṣṇuṃ pṛṣṭavāṃstaṃ praṇamya vai
brahmovāca / yathā papraccha māṃ vyāsa stathāsau bhagavān bhavaḥ / papraccha viṣṇuṃ devādyaiḥ śṛṇvatāmamaraiḥ saha
rudra uvāca / hare kathaya deveśa ! devadevaḥ ka īśvaraḥ / ko dhyeyaḥ kaśca vai pūjyaḥ kairvratai stuṣyate paraḥ
kairdharmaiḥ kaiśca niyamaiḥ kayā vā dharmapūjayā / kenācāreṇa tuṣṭaḥ syātkiṃ tadrūpaṃ ca tasya vai
kasmāddevājjagajjātaṃ jagatpālayate cakaḥ / kīdṛśairavatāraiśca kasminyāti layaṃ jagat
«От кого деяния родов, — того бога я мыслю. К тому, кого я созерцаю, и пойдём, чтобы узреть суть». Брахма сказал: «Сказав так, Рудра некогда восславил Вишну, обитающего на Светадвипе, поклонился ему и стоял вместе с богами, желая услышать. И посреди нас Рудра обратился к высшему владыке и, поклонившись, спросил его о глубочайшем самой сути». Брахма сказал: «Как спросил меня ты, о Вьяса, так и тот владыка Бхава спросил Вишну — при богах и прочих, при слушающих бессмертных». Рудра сказал: «О Хари, о владыка богов, поведай: кто бог богов и владыка? Кто достоин созерцания и кто почитаем? Какими обетами бывает доволен высший? Какими дхармами, какими правилами, каким почитанием дхармы, каким обычаем бывает он доволен? И каков его облик? От какого бога рождён мир, кто хранит мир и какими нисхождениями? В ком уходит мир в растворение?»
44375f98e1e5 · published Sep 2, 2026, 3:29:17 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Вопросы Рудры — те же самые, что мудрецы Наймиши задали Суте в первой главе. Круг замкнулся: спрашивают об одном и том же на всех ступенях.
Среди них есть и негромкий: «каким обычаем бывает он доволен». Не подвигом и не обетом, а тем, как человек ведёт себя изо дня в день.
Отвечать будет Сам спрошенный — и ответ окажется перечнем того, чем Он является.