पृथिवीविषयं सर्वमरुत्वत्यां व्यजायत । सङ्कल्पायास्तु सर्वात्मा जज्ञे संकल्प एव हि
आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो नामभिः स्मृताः
आपस्य पुत्रो वेतुण्डिः (ण्डः) श्रमः श्रान्तो ध्वनिस्तथा । ध्रुवस्य पुत्रो भगवान्कालो लोकप्रकालनः
सोमस्य भगवान्वर्चा वर्चस्वी येन जायते । धरस्य पुत्रो द्रुहिणो हुतहव्यवहस्तथा
मनोहरायां शिशिरः प्राणो ऽथ रमणस्तथा । अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रः पुलोमजः
अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य तु । अग्निपुत्रः कुमारस्तु शरस्तम्बे व्यजायत्
तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेयश्च पृष्टजः । अपत्यं कृत्तिकानां तु कार्तिकेय इति स्मृतः
pṛthivīviṣayaṃ sarvamarutvatyāṃ vyajāyata / saṅkalpāyāstu sarvātmā jajñe saṃkalpa eva hi
āpo dhruvaśca somaśca dharaścaivānilo 'nalaḥ / pratyūṣaśca prabhāsaśca vasavo nāmabhiḥ smṛtāḥ
āpasya putro vetuṇḍiḥ (ṇḍaḥ) śramaḥ śrānto dhvanistathā / dhruvasya putro bhagavānkālo lokaprakālanaḥ
somasya bhagavānvarcā varcasvī yena jāyate / dharasya putro druhiṇo hutahavyavahastathā
manoharāyāṃ śiśiraḥ prāṇo 'tha ramaṇastathā / anilasya śivā bhāryā tasyāḥ putraḥ pulomajaḥ
avijñātagatiścaiva dvau putrāvanilasya tu / agniputraḥ kumārastu śarastambe vyajāyat
tasya śākho viśākhaśca naigameyaśca pṛṣṭajaḥ / apatyaṃ kṛttikānāṃ tu kārtikeya iti smṛtaḥ
«Всё, что на земле, родилось в Марутвати; а от Санкальпы родился всеобъемлющий Санкальпа. Апа, Дхрува, Сома, Дхара, Анила, Анала, Пратьюша и Прабхаса — таковы Васу по именам. Сын Апы — Ветунди, а также Шрама, Шранта и Дхвани. Сын Дхрувы — владыка Кала, движущий миры. Сын Сомы — Варча, кем человек становится сияющим. Сын Дхары — Друхина, несущий возлитое жертвенное; а в Манохаре — Шишира, Прана и Рамана. Супруга Анилы — Шива, и сын её Пуломаджа; двое сыновей Анилы — он и Авигьятагати. Сын Огня — Кумара, родившийся в тростнике; сыновья его — Шакха, Вишакха и Наигамея, рождённый из спины. Он же, дитя Криттик, назван Картикеей».
8b7262029c90 · published Sep 2, 2026, 5:18:31 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Санкальпа — намерение — родит Санкальпу. Замысел порождает лишь замысел, и в этом вся его природа.
Сын Дхрувы, Неподвижного, — Время, движущее миры. Из самого устойчивого выходит самое непоседливое.
Картикея назван по кормилицам, а не по отцу. Имя закрепилось за теми, кто вырастил, — и книга приводит оба объяснения без спора.