Garuḍa Purāṇa
The Ten Descents1.142.19-28
558 / 1147
LinuxTurn pages
Garuḍa Purāṇa · 1.142.19-28
Devanāgarī

कौशिको ब्राह्मणः कुष्ठी प्रतिष्ठाने ऽभवत्पुरा । तं तथा व्याधितं भार्या पतिं देवमिवार्चयत्
निर्भर्त्सितापि भर्तारं तममन्यत दैवतम् । भर्त्रोक्ता सानयद्वेश्यां शुल्कमादाय चाधिकम्
पथि सूले तदा प्रोतमचौरं चौरशङ्कया । माण्डव्यमतिदुः खार्तमन्धकारे ऽथ स द्विजः
पत्नीस्कन्धसमारूढश्चालयामास कौशिकः । पादावमर्शणत्क्रुद्धो माण्डव्यस्तमुवाच ह
सूर्योदये मृतिस्तस्य येनाहं चालितः पदा । तच्छ्रुत्वा प्राह तद्भार्या सूर्यो नोदयमेष्यति
ततः सूर्योदयाभावाद भवत्सततं निशा । बहून्यब्दप्रमाणानि ततो देवा भयं ययुः
ब्रह्माणं शरणं जग्मुस्तामूचे पद्मसम्भवः । प्रशाम्यते तेजसैव तपस्तेजस्त्वनेन वै
पतिव्रताया माहात्म्यान्नोद्गच्छति दिवाकरः । तस्य चानुदयाद्धानिर्मर्त्यानां भवतां तथा
तस्मात्पतिव्रतामत्रेरनसूयां तपस्विनीम् । प्रसादयत वै पत्नीं भानोरुदयकाम्यया
तैः सा प्रसादिता गत्वा ह्यनसूया पतिव्रता । कृत्वादित्योदयं सा च तं भर्तारमजीवयत् । पतिव्रतानसूयायाः सीताभूदधिका किल

Transliteration (IAST)

kauśiko brāhmaṇaḥ kuṣṭhī pratiṣṭhāne 'bhavatpurā / taṃ tathā vyādhitaṃ bhāryā patiṃ devamivārcayat
nirbhartsitāpi bhartāraṃ tamamanyata daivatam / bhartroktā sānayadveśyāṃ śulkamādāya cādhikam
pathi sūle tadā protamacauraṃ cauraśaṅkayā / māṇḍavyamatiduḥ khārtamandhakāre 'tha sa dvijaḥ
patnīskandhasamārūḍhaścālayāmāsa kauśikaḥ / pādāvamarśaṇatkruddho māṇḍavyastamuvāca ha
sūryodaye mṛtistasya yenāhaṃ cālitaḥ padā / tacchrutvā prāha tadbhāryā sūryo nodayameṣyati
tataḥ sūryodayābhāvāda bhavatsatataṃ niśā / bahūnyabdapramāṇāni tato devā bhayaṃ yayuḥ
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmustāmūce padmasambhavaḥ / praśāmyate tejasaiva tapastejastvanena vai
pativratāyā māhātmyānnodgacchati divākaraḥ / tasya cānudayāddhānirmartyānāṃ bhavatāṃ tathā
tasmātpativratāmatreranasūyāṃ tapasvinīm / prasādayata vai patnīṃ bhānorudayakāmyayā
taiḥ sā prasāditā gatvā hyanasūyā pativratā / kṛtvādityodayaṃ sā ca taṃ bhartāramajīvayat / pativratānasūyāyāḥ sītābhūdadhikā kila

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कौशिकोkauśikoКаушика
ब्राह्मणःbrāhmaṇaḥбрахман
कुष्ठीkuṣṭhīпрокажённый
प्रतिष्ठानेpratiṣṭhāneв Пратиштхане
भवत्bhavatбыл
पुराpurāнекогда
तंtaṃего
तथाtathāтак
व्यादितंvyāditaṃнедужного
भार्याbhāryāжена
पतिंpatiṃмужа
देवम्devamбогом
इवार्चयत्ivārcayatкак чтила
निर्भर्त्सितापिnirbhartsitāpiдаже поносимая
भर्तारंbhartāraṃмужа
तम्tamего
अमन्यतamanyataсчитала
दैवतम्daivatamбожеством
भर्त्रोक्ताbhartroktāпо слову мужа
साона
नयद्nayadповела
वेश्यांveśyāṃк блуднице
शुल्कम्śulkamплату
आदायādāyaвзяв
चाधिकम्cādhikamи большую
पथिpathiна дороге
सूलेsūleна колу
तदाtadāтогда
प्रोतम्protamпосаженного
अचौरंacauraṃневиновного
चौरशङ्कयाcauraśaṅkayāпо подозрению в воровстве
माण्डव्यम्māṇḍavyamМандавью
अतिदुःatiduḥвесьма стра
खार्तम्khārtamдающего мукою
अन्धकारेandhakāreво тьме
अथathaзатем
saон
द्विजःdvijaḥдваждырождённый
पत्नीpatnīжены
स्कन्धskandhaна плече
समारूढश्samārūḍhaśвзойдя
चालयामासcālayāmāsaкачнул
कौशिकःkauśikaḥКаушика
पाद्pādноги
आवमर्शणात्āvamarśaṇātот касания
क्रुद्धोkruddhoразгневанный
माण्डव्यस्māṇḍavyasМандавья
उवाचuvācaсказал
haведь
सूर्योदयेsūryodayeпри восходе солнца
मृतिस्mṛtisсмерть
तस्यtasyaу того
येन्yenкем
आहंāhaṃя
चालितःcālitaḥкачнут
पदाpadāногой
तच्tacто
छ्रुत्वाchrutvāуслышав
प्राहprāhaсказала
तद्tadего
सूर्योsūryoсолнце
नोदयम्nodayamвосхода
एष्यतिeṣyatiне достигнет
ततःtataḥзатем
सूर्योदयाsūryodayāвосхода солнца
भावाद्bhāvādот отсутствия
सततंsatataṃпостоянно
निशाniśāночь
बहून्य्bahūnyмногие
अब्दabdaлет
प्रमाणानिpramāṇāniмеры
देवाdevāбоги
भयंbhayaṃстрах
ययुःyayuḥобрели
ब्रह्माणंbrahmāṇaṃк Брахме
शरणंśaraṇaṃза прибежищем
जग्मुस्jagmusпошли
ताम्tāmей
ऊचेūceсказал
पद्मसम्भवःpadmasambhavaḥРождённый в лотосе
प्रशाम्यतेpraśāmyateутишается
तेजसैवtejasaivaжаром же
तपस्tapasподвига
तेजस्tejasжар
त्व्tvже
अनेनanenaэтим
वैvaiпоистине
पतिव्रतायाpativratāyāверной мужу
माहात्म्यान्māhātmyānот величия
नोद्गच्छतिnodgacchatiне восходит
दिवाकरःdivākaraḥТворец дня
चानुदयाद्cānudayādот невосхода
धानिर्dhānirубыль
मर्त्यानांmartyānāṃу смертных
भवतांbhavatāṃу вас
तस्मात्tasmātпотому
पतिव्रताम्pativratāmверную мужу
अत्रेर्atrerАтри
अनसूयांanasūyāṃАнасую
तपस्विनीम्tapasvinīmподвижницу
प्रसादयतprasādayataумилостивьте
पत्नींpatnīṃжену
भानोर्bhānorсолнца
उदयudayaвосхода
काम्ययाkāmyayāради желания
तैःtaiḥими
प्रसादिताprasāditāумилостивленная
गत्वाgatvāпойдя
ह्य्hyведь
अनसूयाanasūyāАнасуя
पतिव्रताpativratāверная мужу
कृत्वाkṛtvāсотворив
आदित्य्ādityсолнца
ओदयंodayaṃвосход
भर्तारम्bhartāramмужа
अजीवयत्ajīvayatоживила
सीत्sītСита
आभूद्ābhūdбыла
अधिकाadhikāпревосходнее
किलkilaведь
Translation

Некогда в Пратиштхане был прокажённый брахман Каушика. Жена так чтила его, недужного, как бога: даже поносимая, она считала мужа своего божеством. По слову мужа она повела его к блуднице, взяв и большую плату. А на дороге был тогда посажен на кол невиновный Мандавья — по подозрению в воровстве, весьма измученный. Во тьме дваждырождённый Каушика, взойдя на плечо жены, качнул его; и, разгневанный от касания ноги, Мандавья сказал ему: «Смерть тому при восходе солнца, кем я качнут ногою». Услышав то, жена его сказала: «Солнце не достигнет восхода». И затем, от отсутствия восхода солнца, стояла постоянная ночь многие годы, и боги обрели страх. Они пошли за прибежищем к Брахме, и Рождённый в лотосе сказал: «Жар утишается жаром же — жар подвига этим и утишается. От величия верной мужу не восходит Творец дня, а от невосхода его — убыль и у смертных, и у вас. Потому ради восхода солнца умилостивьте верную мужу подвижницу Анасую, жену Атри». Умилостивленная ими, Анасуя, верная мужу, пошла — и, сотворив восход солнца, оживила того мужа. Сита же была ещё превосходнее Анасуи, верной мужу.

Chapter colophon

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe daśāvatāravarṇanaṃ nāma dvicatvāriṃśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ

Version

fdced8ed294f · published Sep 2, 2026, 1:35:03 PM UTC

Available inRU

Page between verses with