पाण्योरुवक्षः पादास्यकुक्ष्यक्ष्णोरतिशुक्लता । बाह्वोः प्रतोदो जिह्वायाः काये बैभत्स्यदर्शनम्
स्त्रीमद्यमांसप्रियता घृणिता मूर्धगुण्ठनम् । नखकेशास्थिवृद्धिश्च स्वप्ने चाभिभवो भवेत्
पतनं कृकलासाहिकपिश्वापदपक्षिभिः । केशास्थितुषभस्मादितरौ समधिरोहणम्
शून्यानां ग्रामदेशानां दर्शनं शुष्यतो ऽम्भसः । ज्योतिर्दिवि दवाग्नीनां ज्वलतां च महीरुहाम्
पीनसश्वासकासं च स्वरमूर्धरुजो ऽरुचिः । ऊर्ध्वनिः श्वाससंशोषावधश्छर्दिश्च कोष्ठगे
स्थिते पार्श्वे च रुग्बोधे सन्धिस्थे भवति ज्वरः । रूपाण्यैकादशैतानि जायन्ते राजयक्ष्मणः
तेषामुपद्रवान्विद्यात्कण्ठध्वंसकरी रुजाः । जृम्भाङ्गमर्दनिष्ठीववह्निमान्द्यास्यपूतिता
तत्र वाताच्छिरः पार्श्वशूलनं सांगमर्दनम् । कण्ठरोधः स्वरभ्रंशः पित्तात्पादांसपाणिषु
दाहो ऽतिसारो ऽसृक् छर्दिर्मुखगन्धो ज्वरो मदः । कफादरोचकच्छर्दिकासा अर्ध्वां गगौरवम्
pāṇyoruvakṣaḥ pādāsyakukṣyakṣṇoratiśuklatā / bāhvoḥ pratodo jihvāyāḥ kāye baibhatsyadarśanam
strīmadyamāṃsapriyatā ghṛṇitā mūrdhaguṇṭhanam / nakhakeśāsthivṛddhiśca svapne cābhibhavo bhavet
patanaṃ kṛkalāsāhikapiśvāpadapakṣibhiḥ / keśāsthituṣabhasmāditarau samadhirohaṇam
śūnyānāṃ grāmadeśānāṃ darśanaṃ śuṣyato 'mbhasaḥ / jyotirdivi davāgnīnāṃ jvalatāṃ ca mahīruhām
pīnasaśvāsakāsaṃ ca svaramūrdharujo 'ruciḥ / ūrdhvaniḥ śvāsasaṃśoṣāvadhaśchardiśca koṣṭhage
sthite pārśve ca rugbodhe sandhisthe bhavati jvaraḥ / rūpāṇyaikādaśaitāni jāyante rājayakṣmaṇaḥ
teṣāmupadravānvidyātkaṇṭhadhvaṃsakarī rujāḥ / jṛmbhāṅgamardaniṣṭhīvavahnimāndyāsyapūtitā
tatra vātācchiraḥ pārśvaśūlanaṃ sāṃgamardanam / kaṇṭharodhaḥ svarabhraṃśaḥ pittātpādāṃsapāṇiṣu
dāho 'tisāro 'sṛk chardirmukhagandho jvaro madaḥ / kaphādarocakacchardikāsā ardhvāṃ gagauravam
Чрезмерная белизна рук, бёдер, груди, ног, лица, живота и глаз; колотьё в плечах и в языке, видение отвращения в теле; влечение к женщинам, хмельному и мясу, брезгливость, покрывание головы, рост ногтей, волос и костей; во сне бывает одоление — падение, когда одолевают хамелеоны, змеи, обезьяны, хищники и птицы, и восхождение на груды волос, костей, шелухи, пепла и прочего; видение пустых селений и стран, высыхающей воды, светил в небе, лесных пожаров и пылающих деревьев. Насморк, одышка и кашель, боли в голосе и голове, отвращение к еде, выдох вверх и иссушение, а вниз — рвота при пребывающей в утробе; при пребывающей в боку — боль при пробуждении, при пребывающей в сочленениях — лихорадка: одиннадцать этих признаков возникают у царской чахотки. Осложнениями их да знает он боли, губящие горло, зевоту, ломоту членов, плевание, слабость огня и гнилость во рту. Там от ветра — колотьё в голове и боках с ломотою членов, заграждение горла, утрата голоса; от жёлчи — в ногах, плечах и руках жжение, понос, рвота с кровью, запах изо рта, лихорадка и опьянение; от слизи — отвращение к еде, рвота, кашель и тяжесть вверху.
5da55f104af0 · published Sep 2, 2026, 3:28:08 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Сны занесены в перечень признаков наравне с болями: падение под хищниками, восхождение на груды пепла, пустые селения, высыхающая вода. Виденное во сне читается как показание.
Среди признаков — рост ногтей, волос и костей. На исхудавшем теле замечено именно то, что продолжает расти.
Прочее расписано по месту: в утробе, в боку, в сочленениях — и каждому месту свой признак. Диагноз ставят по тому, где болезнь остановилась.