ज्येष्ठन्तु सोदकं तत्स्यात्काञ्जिकन्तु सुवीरकम् । सीता सितोपला चैव मत्स्यण्डीशर्करा स्मृता
त्वगेलापत्रकैस्तुल्यैस्त्रिसुगन्धि त्रिजातकम् । नागकेशरसंयुक्तं तच्चतुर्जातमिष्यते
पिप्पली पिप्पलीमूलं चव्यचित्रकनागरैः । कथितं पञ्चकोलञ्च कोलकं कोलसंज्ञया
प्रियङ्गुः कङ्गुका ज्ञेया कोरदूषश्च कोद्रवः । त्रिपुटः पुटसंज्ञश्च कलापो लङ्गको मतः
सतीनो वर्तुलश्चैव वेणुश्चापि प्रकीर्तितः । पिचुकं पितलं चाक्षं बिडालपदकं तथा
विद्यात्कर्षं तथा चापि सुवर्णं कवलग्रहम् । पलार्धं शुक्तिमिच्छन्ति तथाष्टौमाषकास्त्विति
पलं बिल्वञ्च मुष्टिः स्याद्द्वे पले प्रसृतिं वदेत् । अञ्जलिं कुडवञ्चैव विद्यात्पलचतुष्टयम्
अष्टमानं पलान्यष्टौ तच्च मानमिति स्मृतम् । चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थ प्रस्थाश्चत्वार आढकः
काशपात्रञ्च संप्रोक्तो द्रोणश्चचतुराढके । तुला पलशतं प्रोक्तं भागो विंशत्पलः स्मृतः
मानमेवं विधं प्रोक्तं प्रस्थद्रव्येषु पण्डितैः । द्रवद्रव्येषु चोद्दिष्टं द्विगुणं परिकीर्तितम्
jyeṣṭhantu sodakaṃ tatsyātkāñjikantu suvīrakam / sītā sitopalā caiva matsyaṇḍīśarkarā smṛtā
tvagelāpatrakaistulyaistrisugandhi trijātakam / nāgakeśarasaṃyuktaṃ taccaturjātamiṣyate
pippalī pippalīmūlaṃ cavyacitrakanāgaraiḥ / kathitaṃ pañcakolañca kolakaṃ kolasaṃjñayā
priyaṅguḥ kaṅgukā jñeyā koradūṣaśca kodravaḥ / tripuṭaḥ puṭasaṃjñaśca kalāpo laṅgako mataḥ
satīno vartulaścaiva veṇuścāpi prakīrtitaḥ / picukaṃ pitalaṃ cākṣaṃ biḍālapadakaṃ tathā
vidyātkarṣaṃ tathā cāpi suvarṇaṃ kavalagraham / palārdhaṃ śuktimicchanti tathāṣṭaumāṣakāstviti
palaṃ bilvañca muṣṭiḥ syāddve pale prasṛtiṃ vadet / añjaliṃ kuḍavañcaiva vidyātpalacatuṣṭayam
aṣṭamānaṃ palānyaṣṭau tacca mānamiti smṛtam / caturbhiḥ kuḍavaiḥ prastha prasthāścatvāra āḍhakaḥ
kāśapātrañca saṃprokto droṇaścacaturāḍhake / tulā palaśataṃ proktaṃ bhāgo viṃśatpalaḥ smṛtaḥ
mānamevaṃ vidhaṃ proktaṃ prasthadravyeṣu paṇḍitaiḥ / dravadravyeṣu coddiṣṭaṃ dviguṇaṃ parikīrtitam
Джьештха же с водою бывает канджикой и сувиракой. Сита, ситопала, матсьянди — названа шаркарой. Кора, кардамон и лист, взятые поровну, — трисугандхи и триджатака; соединённое с нагакесарой, оно признаётся чатурджатой. Пиппали, корень пиппали, чавья, читрака и сухой имбирь — названо панчаколой и колакой по имени кола. Приянгу да будет знаема кангукой; корадуша — кодрава. Трипута — по имени пута; калапа считается лангакой. Сатина, вартула и вену — так назван. Пичука, питала, акша и бидалападака — так да знает он каршу; и суварна, кавалаграха. Полпалы признают за шукти, а также восемь машак. Пала — бильва и муштхи; две палы да назовёт он прасрити. Анджали и кудава — четыре палы. Аштамана — восемь пал, и то названо маной. Четырьмя кудавами — простха; четыре простхи — адхака; кашапатрой названа дрона в четырёх адхаках. Тула названа ста палами, бхага — двадцатью палами. Такова мера, учёными указанная в веществах, отмеряемых простхами; в жидких же веществах она названа вдвое.
4c6fa1bcaf36 · published Sep 2, 2026, 7:47:46 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Словарь переходит в таблицу мер: карша, шукти, пала, прасрити, кудава, простха, адхака, дрона, тула. Каждая единица выражена через предыдущую, и весь ряд можно пересчитать.
Оговорено удвоение для жидкостей. Одна поправка делает таблицу пригодной и для сыпучего, и для наливаемого.
Составные средства получают собственные имена по числу частей: трисугандхи из трёх, чатурджата из четырёх, панчакола из пяти. Число входит в само название и служит проверкой.