Garuḍa Purāṇa
Dharma Alone Follows the Dead2.12.1-11
1000 / 1147
LinuxTurn pages
Garuḍa Purāṇa · 2.12.1-11

Śrī-Kṛṣṇa

Devanāgarī

श्रीकृष्ण उवाच । एवं ते कथितस्तार्क्ष्य जीवितस्य विनर्णयः । मानुषाणां हितार्थाय प्रेतत्वविनिवृत्तये
चतुरशीतिलक्षाणि चतुर्भेदाश्च जन्तवः । अण्डजाः स्वेदजाश्चैव उद्भिज्जाश्च जारायुजाः
एकविंशतिलक्षाणि अण्डजाः परिकीर्तिताः । स्वेदजाश्च तथा प्रोक्ता उद्भिज्जाश्च क्रमेण तु
जरायुजास्तथा प्रोक्ता मनुष्याद्यास्तथा परे । सर्वेषामेव जन्तूनां मानुषत्वं हि दुर्लभम्
पञ्चेन्द्रियनिधानत्वं महापुण्यैरवाप्यते । ब्राह्मणाः क्षत्त्रिया वैश्याः शूद्रास्तत्परजातयः
रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च । कैवर्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते ह्यन्त्यजाः स्मृताः
म्लेच्छतुम्बविभेदेन जातिभेदास्त्वनेकशः । जन्तूनामेव सर्वेषां जातिभेदाः सहस्रशः
जन्तूनामेव सर्वेषां भेदाश्चैव सहस्रशः । आहारो मैथुनं निद्रा भयं क्रोधस्तथैव च
सर्वेषा मेव जन्तूनां विवेको दुर्लभः परः । एकपादादिरूपेण देहभेदास्त्वनेकशः
कृष्णसारो मृगो यत्र धर्मदशः स उच्यते । ब्रह्माद्या देवताः सर्वास्तत्र तिष्ठन्ति सर्वशः
भूतानां प्राणिनः श्रेष्ठाः प्राणिनां मतिजीविनः । मतिमत्सु नराः श्रेष्ठा नरेषु ब्राह्मणाः स्मृताः

Transliteration (IAST)

śrīkṛṣṇa uvāca / evaṃ te kathitastārkṣya jīvitasya vinarṇayaḥ / mānuṣāṇāṃ hitārthāya pretatvavinivṛttaye
caturaśītilakṣāṇi caturbhedāśca jantavaḥ / aṇḍajāḥ svedajāścaiva udbhijjāśca jārāyujāḥ
ekaviṃśatilakṣāṇi aṇḍajāḥ parikīrtitāḥ / svedajāśca tathā proktā udbhijjāśca krameṇa tu
jarāyujāstathā proktā manuṣyādyāstathā pare / sarveṣāmeva jantūnāṃ mānuṣatvaṃ hi durlabham
pañcendriyanidhānatvaṃ mahāpuṇyairavāpyate / brāhmaṇāḥ kṣattriyā vaiśyāḥ śūdrāstatparajātayaḥ
rajakaścarmakāraśca naṭo buruḍa eva ca / kaivartamedabhillāśca saptaite hyantyajāḥ smṛtāḥ
mlecchatumbavibhedena jātibhedāstvanekaśaḥ / jantūnāmeva sarveṣāṃ jātibhedāḥ sahasraśaḥ
jantūnāmeva sarveṣāṃ bhedāścaiva sahasraśaḥ / āhāro maithunaṃ nidrā bhayaṃ krodhastathaiva ca
sarveṣā meva jantūnāṃ viveko durlabhaḥ paraḥ / ekapādādirūpeṇa dehabhedāstvanekaśaḥ
kṛṣṇasāro mṛgo yatra dharmadaśaḥ sa ucyate / brahmādyā devatāḥ sarvāstatra tiṣṭhanti sarvaśaḥ
bhūtānāṃ prāṇinaḥ śreṣṭhāḥ prāṇināṃ matijīvinaḥ / matimatsu narāḥ śreṣṭhā nareṣu brāhmaṇāḥ smṛtāḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
श्रीकृष्णśrīkṛṣṇaШри-Кришна
उवाचuvācaсказал
एवंevaṃтак
तेteтебе
कथितस्kathitasповедано
तार्क्ष्यtārkṣyaо Таркшья
जीवितस्यjīvitasyaо жизни
विनिर्णयःvinirṇayaḥрешение
मानुषाणांmānuṣāṇāṃлюдей
हितार्थायhitārthāyaради блага
प्रेतत्वविनिवृत्तयेpretatvavinivṛttayeради прекращения состояния преты
चतुरशीतिलक्षाणिcaturaśītilakṣāṇiвосемьдесят четыре лакха
चतुर्भेदाश्caturbhedāśчетырёх видов
जन्तवःjantavaḥсущества
अण्डजाःaṇḍajāḥрождённые из яйца
स्वेदजाश्svedajāśрождённые из пота
उद्भिज्जाश्udbhijjāśпробивающиеся из земли
जरायुजाःjarāyujāḥрождённые из последа
एकविंशतिलक्षाणिekaviṃśatilakṣāṇiдвадцать один лакх
परिकीर्तिताःparikīrtitāḥназваны
तथाtathāтакже
प्रोक्ताproktāсказаны
क्रमेणkrameṇaпо порядку
मनुष्याद्यास्manuṣyādyāsлюди и прочие
परेpareиные
सर्वेषाम्sarveṣāmиз всех
जन्तूनांjantūnāṃсуществ
मानुषत्वंmānuṣatvaṃчеловеческое состояние
दुर्लभम्durlabhamтруднодостижимо
पञ्चेन्द्रियनिधानत्वंpañcendriyanidhānatvaṃобладание пятью чувствами
महापुण्यैर्mahāpuṇyairвеликими заслугами
अवाप्यतेavāpyateобретается
ब्राह्मणाःbrāhmaṇāḥбрахманы
क्षत्त्रियाkṣattriyāкшатрии
वैश्याःvaiśyāḥвайшьи
शूद्रास्śūdrāsшудры
तत्परजातयःtatparajātayaḥи следующие за ними
रजकश्rajakaśпрачка
चर्मकारश्carmakāraśкожевник
नटोnaṭoлицедей
बुरुडburuḍaплетельщик
कैवर्तkaivartaрыбак
मेदmedaмеда
भिल्लाश्bhillāśбхиллы
सप्तैतेsaptaiteэти семеро
अन्त्यजाःantyajāḥрождённые последними
स्मृताःsmṛtāḥпомянуты
म्लेच्छतुम्बविभेदेनmlecchatumbavibhedenaпо различию млеччхов и прочих
जातिभेदास्jātibhedāsразличия рождений
अनेकशःanekaśaḥмногообразны
सहस्रशःsahasraśaḥтысячами
भेदाश्bhedāśразличия
आहारोāhāroпища
मैथुनंmaithunaṃсоитие
निद्राnidrāсон
भयंbhayaṃстрах
क्रोधस्krodhasгнев
विवेकोvivekoразличение
परःparaḥвысшее
एकपादादिरूपेणekapādādirūpeṇaв виде одноногих и прочих
देहभेदास्dehabhedāsразличия тел
कृष्णसारोkṛṣṇasāroчёрная антилопа
मृगोmṛgoзверь
यत्रyatraгде
धर्मदेशःdharmadeśaḥземля долга
उच्यतेucyateназывается
ब्रह्माद्याbrahmādyāБрахма и прочие
देवताःdevatāḥбожества
सर्वास्sarvāsвсе
तत्रtatraтам
तिष्ठन्तिtiṣṭhantiпребывают
सर्वशःsarvaśaḥповсюду
भूतानांbhūtānāṃсреди существ
प्राणिनःprāṇinaḥдышащие
श्रेष्ठाःśreṣṭhāḥлучшие
प्राणिनांprāṇināṃсреди дышащих
मतिजीविनःmatijīvinaḥживущие разумом
मतिमत्सुmatimatsuсреди разумных
नराःnarāḥлюди
नरेषुnareṣuсреди людей
ब्राह्मणाःbrāhmaṇāḥбрахманы
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
हिhiведь
हिhiведь
हिhiведь
एवevaименно
एवevaименно
एवevaименно
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
सर्वेषाम्sarveṣāmу всех
सर्वेषाम्sarveṣāmу всех
जन्तूनाम्jantūnāmсуществ
जन्तूनाम्jantūnāmсуществ
स्मृताःsmṛtāḥпомянуты
अपिapiтакже
Translation

Шри-Кришна сказал: так поведано тебе, о Таркшья, решение о жизни — ради блага людей и ради прекращения состояния преты. Восемьдесят четыре лакха существ четырёх видов: рождённые из яйца, рождённые из пота, пробивающиеся из земли и рождённые из последа. Двадцать один лакх названы рождёнными из яйца; столько же по порядку сказаны рождённые из пота и пробивающиеся из земли; так же и рождённые из последа — люди и прочие. Из всех существ человеческое состояние труднодостижимо: обладание пятью чувствами обретается великими заслугами. Брахманы, кшатрии, вайшьи, шудры и следующие за ними; прачка, кожевник, лицедей, плетельщик, рыбак, меда и бхиллы — эти семеро помянуты как рождённые последними. По различию млеччхов и прочих различия рождений многообразны; у всех существ различия рождений — тысячами, и различий этих тысячи. Пища, соитие, сон, страх и гнев — у всех существ они есть; только различение труднодостижимо и высоко. В виде одноногих и прочих различия тел многообразны. Где ходит чёрная антилопа, та земля называется землёю долга: там повсюду пребывают Брахма и все прочие божества. Среди существ лучшие — дышащие, среди дышащих — живущие разумом, среди разумных — люди, а среди людей помянуты брахманы.

Version

c809c30b086e · published Sep 2, 2026, 11:56:12 PM UTC

Available inRU

Page between verses with